tag:blogger.com,1999:blog-44921759535441237952012-02-16T01:28:31.629-08:001http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comBlogger221100tag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-16379569945612258102011-10-12T07:09:00.000-07:002011-10-12T07:12:39.343-07:00ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੀ ਦੇਖ ਦਿਖਾਈ ਤੱਕ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ 'ਸਿਲਸਲਾ' ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਰਾਤਾਂ ਨਿੱਘੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਭਈਆ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਜੁਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ 'ਆੜ' ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੰਨੋਂ-ਕੰਨ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਭੇਦ, ਭੇਦ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਪ੍ਰੀਤ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੁੱਤੀ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ..? ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਕੋਈ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਵੈਸੇ ਹੀ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਵੱਲੋਂ ਆਵੇਸਲ਼ਾ ਸੀ। ਕਿਹੜਾ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁੱਛ-ਦੱਸ ਸੀ..? ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲੋਂ ਵਾੜ ਦਾ ਝਾਫ਼ਾ ਬਣ ਕੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਦੇ ਹੱਥ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਝੱਗਾ ਚੁੱਕਿਆਂ ਆਪਣਾ ਢਿੱਡ ਹੀ ਨੰਗਾ ਹੋਣਾਂ ਸੀ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਦੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਕਲਾਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੁਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜੁਆਨੀ ਚੜ੍ਹ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮੋਰ ਵਾਂਗ 'ਪੈਹਲਾਂ' ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਉਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁੱਲ ਵਾਂਗ ਤਾਜ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦੀ..।<br /><a name='more'></a>-"ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ, ਕਿਤੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਕੋਈ ਭਿਣਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਈ..?" ਇਕ ਰਾਤ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪਏ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲ ਛੇੜ ਲਈ।<br />-"ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਬੋਤਾ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦੈ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮੂਤਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨ੍ਹੀ ਆਉਂਦੀ..!" ਇਕੋ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਐਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਹਤੋਂ ਬਚਦਾ ਤੁਰਿਆ ਆਉਨੈਂ..! ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਅਗਾੜੀ ਤੇ ਬੋਤੇ ਦੇ ਪਿਛਾੜੀ ਲੰਘਣਾ, ਖ਼ਤਰਾ ਈ ਖ਼ਤਰਾ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੱਸ ਪਿਆ।<br />-"ਖੁਸਰੇ ਨਾਲ਼ ਖੁਸਰਾ ਸੁੱਤਾ, ਨਾ ਕੁਛ ਲਿਆ ਤੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ..! ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਮਾਂ ਈ ਬੁੜ੍ਹੀ ਕਰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੱਥ ਈ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੁਣ ਤਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਈ ਮਰ ਚੱਲਿਆ ਸੀ..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਵੀ ਹੱਸ ਪਈ।<br />-"ਤੇਰਾ ਅੰਦਰ ਮਰਨ ਦਿੰਨੇ ਐਂ..? ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਦੱਸ਼..?" ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਪਿਆ ਪਿਆ ਉਠ ਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਉਪਰ ਝੁਕ ਗਿਆ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਝੀਲਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲੋਅ ਹੋਰ ਹੁਸੀਨ ਸੀ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਕੂਲ਼ਾ ਸਰੀਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਹਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਰੂੜੀ ਵਿਚੋਂ ਭੜ੍ਹਦਾਅ ਨਿਕਲਣ ਵਾਂਗ, ਤਪਾੜ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਕੁੜੀ ਆਲ਼ਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਸਮਝਲਾ ਗਿਆ, ਹੋ..! ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਜੁਗਾੜ..?"<br />-"ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਮੈਂ ਐਥੇ ਐਂ, ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋਜਾ..! ਅੱਧੀ ਆਂ ਗਰੀਬ ਜੱਟ ਦੀ ਤੇ ਅੱਧੀ ਤੇਰੀ ਆਂ ਮੁਲ੍ਹਾਜੇਦਾਰਾ..!"<br />-"ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਤਾਂ ਭੁੱਲਜੇਂਗੀ ਗਰੀਬ ਯਾਰ ਨੂੰ..?"<br />-"ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਭੁੱਲਣ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦਿਲ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਹ..! ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾ ਹੁੰਦੇ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਐ..! ਮਰਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ ਕਸ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰੇਗਮਾਰ ਵਰਗੀ ਜੀਭ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੱਤੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਘਸਾਈ।<br />ਨਿਰਵਸਤਰ ਪਈ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦਮਈ ਨਿੱਘ ਆਇਆ ਸੀ।<br />ਉਸ ਦੇ ਜੁੱਗਾਂ ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<br />ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਪੰਜ ਬੰਦੇ ਬਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮੈਰੇਜ-ਪੈਲਿਸ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਮਿਥ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਰੇਜ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਘੜ੍ਹੀ ਸਕੀਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਲ਼ੀ ਹਰਦੀਪ ਅਤੇ ਸਾਲ਼ੀ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਗੀਤ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਸੀਟੀ 'ਤੇ ਹੀ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਮਿਥਿਆ ਦਿਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ।<br />ਪੰਜ ਬੰਦੇ ਹੀ ਬਰਾਤ ਦੇ ਆਏ। ਗੀਤ, ਠੇਕੇਦਾਰ, ਗੀਤ ਦਾ ਛੜਾ ਭਰਾ ਜੀਤ, ਹਰਦੀਪ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਮਾਮਾ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ..! ਗੀਤ ਦਾ ਮਾਮਾ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮਰੀਕਣ ਭਾਣਜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੱਜ ਵੱਜ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ 'ਉਚੇ' ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਾਰੂ ਪੀਂਦਾ ਸੂਣ ਵਾਲ਼ੀ ਮੱਝ ਵਾਂਗ ਉਸਲ਼ਵੱਟੇ ਜਿਹੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਭਾਣਜੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਧੂਤਕੜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਬਦਸ਼ਗਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਫਿਰ ਵੀ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਰੌਲ਼ਾ ਰੱਪਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ..? ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ 'ਚ ਬੀਅ ਦਾ ਲੇਖਾ ਉਹ ਦੇਣਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।<br />ਆਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਿਆ।<br />-"ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿਆਂ..! ਸਰਬੰਧੀਆ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ? ਬਾਹਲ਼ਾ ਈ ਚੁੱਪ ਜਿਐਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ। ਫੇਰ ਵੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੁਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਖ਼ਰੂਦ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਲੀਕਿਆ ਕਾਰਜ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸਿਰੇ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।<br />-"ਗੱਲ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਇਹ ਐ..!" ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਅੰਦਰਲੀ ਖਟਾਸ ਨਾਲ਼ ਬੋਲਿਆ। ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਧਹੱਮਲ ਰੱਖੀ।<br />-"ਦੱਸ਼..?"<br />-"ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੱਝ ਤੇ ਜਨਾਨੀ ਲੜ ਪਈਆਂ..!" ਉਸ ਨੇ ਬਲ਼ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਠੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਅੱਛਾ...!"<br />-"ਲੜਾਈ ਇਹ ਸੀ..! ਮੱਝ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਅਖੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਥਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪਲ਼ੋਸਦੇ ਐ, ਤੇ ਝੋਟੇ ਕੋਲ਼ੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਲ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਆਰੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਐ..! ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪਲ਼ੋਸ ਕੇ ਬੰਦਾ ਨਿੱਤ ਤੇਰੀ ਸ਼ੇਜ ਮਾਣਦੈ, ਇਹ ਵਿਤਕਰਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਉਂ..?" ਉਸ ਨੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਗੱਲ ਗੋਲ਼ ਹੀ ਕਰ ਮਾਰੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਗੱਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿਉਂ ਪੂਰੀ ਬਰਾਤ ਅਤੇ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਭਾਣਜੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਾਮੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੁੱਛ-ਦੱਸ ਅਤੇ ਭੱਲ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਠੂਠੀਆਂ ਜਿਉਂ ਭੰਨਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਐਂ..! ਤੇ ਨਾਨਕੀ ਛੱਕ ਜਿਉਂ ਪੂਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਐ..!<br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਹਿੰਨੈ..! ਬਈ ਤੈਨੂੰ ਮਾਮੇ ਆਲ਼ੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੋਈ ਉਲਾਂਭਾ ਨ੍ਹੀ ਆਊ..! ਤੂੰ ਅੰਬ ਖਾਣੇ ਐਂ ਕਿ ਝਾੜ ਗਿਣਨੇ ਐਂ..?" ਸੱਤਾਂ ਪੱਤਣਾਂ ਦੇ ਤਾਰੂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਾਹੁਣੇਂ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਘੁੱਟ ਵੱਟੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ।<br />ਪੰਜ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿਉਂ ਨੇ ਖਰਚ ਵੀ ਪੁੱਜ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਲੱਖ ਰੁਪਈਆ ਗੀਤ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।<br />ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਾਰੂ ਛਕਣ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਕੁ ਵਜੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਡੋਲ਼ੀ ਵਿਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਜੇਤੂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਿਲੋਂ ਫ਼ਿੱਸੀ-ਫ਼ਿੱਸੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਉਸ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੀ। ਕੀ-ਕੀ ਪਾਪੜ ਉਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਲੇ ਸਨ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ..? ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਵਰਗੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ..। ਲਾਲ਼ਾਂ ਚੱਟੀਆਂ ਸਨ..। ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਬੋਲ ਭੁੰਜੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ..। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਮਰਪਣ ਕਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ..। ਉਸ ਦੀ 'ਦਾਸੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ 'ਹਰ' ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆਂ ਨਹੀਂ, ਵਜਾਇਆ ਸੀ..! ਪਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਲੱਗੀਆਂ ਪੁਗਾਈਆਂ ਸਨ..। ਉਹ ਵੀ ਨਰ ਬੰਦਾ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ ਸੀ..। ਅੱਜ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰਿਣੀਂ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਗਲ਼ ਲੱਗ ਕੇ, ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<br />ਰਾਤ ਹੋਈ!<br />ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੋਠੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਚਾਰ ਕੁ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰੀ, ਕਿਸੇ ਲਾਟ ਵਾਂਗ ਦਗ਼ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁਨੱਖੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਝੁਕੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗੱਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਰੜਕਾ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਰੱਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ..! ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਰੌਣਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੁ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੀ ਹੇਠ ਬੈਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਗੇਟ ਵਾਲ਼ੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਸਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਖਿੜ ਕੇ ਜੋਬਨ ਬਹਾਰ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿਸੇ 'ਬਾਹਰਲੇ' ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ..! ਅਮਰੀਕਣ ਮੁੰਡੇ ਗੀਤ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸੁਪਨਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਣਾਂ ਸੀ। ਗੀਤ ਸੋਹਣਾ ਸੁਨੱਖਾ ਅਤੇ ਬਣਦਾ ਤਣਦਾ ਛੇ ਫ਼ੁੱਟਾ ਜੁਆਨ ਮੁੰਡਾ ਸੀ! ਪ੍ਰੀਤ ਉਪਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਕਲਪਿਆ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ..।<br />ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੀਤ ਕੋਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਕੋਲ਼ ਬੈਠੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਰਦੀਪ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹਾਸਾ ਹੱਸਦੀਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਈਆਂ। ਇਕ ਨੇ ਤਾਂ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੁਤਕੁਤੀ ਵੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<br />ਦੁੱਧ ਦਾ ਜੱਗ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰਦੀਪ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠ ਗਈ।<br />-"ਤੂੰ ਠੀਕ ਐਂ ਪੁੱਤ ਪ੍ਰੀਤ..?" ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ।<br />-"ਹਾਂ ਮੰਮੀ ਜੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਾਂ..!" ਉਸ ਦੇ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਬੋਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਫ਼ੁੱਲ ਕਿਰੇ ਸਨ। ਪੱਤੀਆਂ ਬਿਖ਼ਰੀਆਂ ਸਨ।<br />-"ਚੰਗਾ, ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ ਧੀਏ...!" ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਰਦੀਪ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ਼ ਕੀ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ..? ਪਰ ਗੱਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਪਰ ਲੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹਰਦੀਪ ਦਾ ਸਾਹਸ ਕਿਰ-ਕਿਰ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹੌਸਲਾ ਬੁੱਕ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<br />-"ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਧੀਏ..?" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਨਹੀਂ ਮੰਮੀ ਜੀ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ..!" ਉਹ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<br />-"ਪ੍ਰੀਤ..! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੱਸ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਐਂ ਧੀਏ..! ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਐਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੈਨੂੰ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਦਿਊਂਗੀ..! ਪਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੀਂ ਧੀਏ..!"<br />ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਸੱਸ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾ ਲਈ। ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿਚ ਸੱਸ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਛੀ ਪਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਸ ਨੂੰ ਅਦਬ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਜਿੰਦਰਾ ਵੱਜ ਗਿਆ ਸੀ..? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਉਸ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਆ ਕੇ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ..? ਉਸ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਅਦਬ ਵਿਚ ਸੱਸ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੁੱਝਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਸੱਸ ਅੱਗੇ ਦਿਲੋਂ ਲਿਫ਼ੀ ਪਈ ਸੀ।<br />ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ਼ ਧੁੱਤ ਹੋਇਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਆ ਗਿਆ।<br />-"ਖ਼ੁਸ਼ ਐਂ ਕੁੜੀਏ ਪ੍ਰੀਤ..? ਦੇਖ ਲੈ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਆ ਰਾਜਾ ਘਰ ਭਾਲ਼ ਕੇ ਦਿੱਤੈ..! ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਪੂਜ, ਪੈਰ..!" ਉਹ ਕਮਰੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਅੜਿਆ ਜਿਹਾ ਖੜ੍ਹਾ, ਦਾਰੂ ਨਾਲ਼ ਰੱਜਿਆ ਨਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੀਟੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ਼ ਨੀਵੀਂ ਸੁੱਟ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਰੂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ। ਦਾਰੂ ਦੀ ਭੜ੍ਹਾਸ ਸਿੱਧੀ ਸਲੋਟ ਉਸ ਦੇ ਮਗਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਘਿਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ, ਉਲਟੀ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਨਾ ਆਵੇ..!<br />-"ਆਜਾ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਤੂੰ ਕਾਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੜੀ ਬੈਠੀ ਐਂ? ਆ ਜਾ, ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਹ..! ਬੱਤੀ ਬੰਦ ਕਰਿਆ..! ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਹੁਣ ਗਏ..! ਹੁਣ ਵਾਰੀ ਨਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਐ..!" ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਬੱਕੜਵਾਹ ਜਿਹੀ ਕਰਦਾ, ਸਾਹਣ ਵਾਂਗ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਪੌੜੀਆਂ ਉੱਤਰ ਗਿਆ। ਹਰਦੀਪ ਵੀ "ਚੰਗਾ ਧੀਏ..!" ਆਖ ਕੇ, ਬੱਤੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਗਈ। ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬੱਤੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿਉਂ ਆਖ ਗਿਆ ਸੀ..? ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾਂ ਕਰਦੀ ਨੇ ਬੱਤੀ ਆਖਰ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ..? ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਥਾਲ਼ੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />ਬਾਹਰ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਘੁੱਪ ਸੀ।<br />ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਰਾਂਡੇ ਵਾਲ਼ੀ ਬੱਤੀ ਵੀ ਹੇਠੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਮਨ ਡੁੱਬ੍ਹਕੀਆਂ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਠ ਕੇ ਬੱਤੀ ਬਾਲ਼ ਲਵੇ। ਪਰ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਮਨ ਕਰੜਾ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ।<br />ਰਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਬੀਤ ਗਈ ਸੀ।<br />ਕੋਈ ਦੱਬਵੇਂ ਪੈਰੀਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਪ੍ਰੀਤ ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੱਸਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦਾਰੂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਭੂਚਾਲ਼ ਆ ਗਿਆ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਕੱਚੀ ਤਰੇਲ਼ੀ ਦੀ ਛੱਲ ਫ਼ੁੱਟੀ! ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲੇਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੇਗਮਾਰ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੋਰੇ ਬਦਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਖੁਰਵੱਢ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਹੱਥ ਤਾਂ ਕਮਲ ਫ਼ੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮਾਲੂਕ ਜਿਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਰੰਦੇ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਕਿਸ ਦੇ ਹੋਏ..? ਪ੍ਰੀਤ ਟੇਢੀ ਪਈ ਪਈ ਇਕ ਦਮ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਬਦਮਗਜਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦੰਦੀਆਂ ਵੱਢਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਲ਼ਕਿਆ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂੰਡਦੈ..। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਬੜੀ ਭੈੜ੍ਹੀ ਹਵਾੜ੍ਹ ਆਈ। ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਦਮ ਘੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਕਬੀਲੇ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਜਿਤਨਾ ਤੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਰੇ! ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ-ਦੱਸ ਅਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਿਆਦ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਔਰਤ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾ ਸਹਾਰਦੀ ਮਰ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ 'ਮਰਦ' ਗਿਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<br />ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ 'ਟੋਹ-ਟੋਹਾਈ' ਵਿਚ ਜਦ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਬੰਦਾ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਕਦਾਚਿੱਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਧਨੰਗੀ ਹੀ ਬੈੱਡ ਤੋਂ ਇਕ ਦਮ ਬੁੜ੍ਹਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਤੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਭੇਦ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਸੀ..! ਨਹੀਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਬੱਤੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ! ਪੁਰਾਣੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੰਧਾਂ ਕੋਠੇ ਟੱਪ ਗਏ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।<br />-"ਪੈਜਾ, ਪੈਜਾ..!" ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੱਬਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਦੱਬਵਾਂ ਹੀ ਦਬਕਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਅਮਲੀਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਗੁਣਗੁਣਾਹਟ ਭਾਰੀ ਸੀ।<br />ਉਸ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਨੇ ਬਟਨ ਲੱਭ ਕੇ ਬੱਤੀ ਜਗਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਾਹ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਸਾਹ ਉਪਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ..! ਧਰਤੀ ਉਸ ਅੱਗੇ ਭੰਮੀਰੀ ਬਣ ਘੁਕ ਰਹੀ ਸੀ..। ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਲਾਵਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ਾ ਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਛੜਾ ਜੇਠ ਜੀਤ ਉਸ ਦਾ 'ਲਾੜਾ' ਬਣਿਆਂ ਪਿਆ ਸੀ..!! ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਖੰਘਰ ਚਿਹਰਾ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਚਾਨਕ ਚੀਕ ਨਿਕਲ਼ੀ ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈ।<br />ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਹਰਦੀਪ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਡੱਬੂ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਆਏ!<br />ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਭਾਣੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਉਪਰ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਬੈਠੇ ਸਨ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਭੱਜ ਕੇ ਸੱਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਜੂਦ ਕੰਬੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੁੱਚਾ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ!<br />-"ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਲ਼ੀ ਨੇੜੇ ਈ ਨ੍ਹੀ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ..?" ਜੀਤ ਨੇ ਅਥਾਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਖੜਸੁੱਕ ਟਾਹਲੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਘੋਗੜ ਵਾਂਗ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ। ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਝੂਲਦਾ ਉਹ ਘੁੱਗੂ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।<br />-"ਮੰਮੀ ਜੀ...ਇਹੇ...!" ਉਹ ਜੀਤ ਵੱਲ ਨੂੰ ਉਂਗਲ਼ ਕਰ ਕਰ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਦੱਸ ਨਾ ਸਕੀ!<br />ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੀ ਸੱਸ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਥਾਪੜੀ ਅਤੇ ਪਲ਼ੋਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਜੀਤ ਨੂੰ ਕੱਟੇ ਵਾਂਗ ਧੂਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਸੱਸ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਹੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਰ ਗੱਲੋਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਧਾੜਵੀ, ਛੜੇ ਜੇਠ ਜੀਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫ਼ਿੱਟ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਸੀ..! ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਂਡ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ..? ਜੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿਉਂ..? ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਹੇਠ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਝਰਨ-ਝਰਨ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ! ਸਰੀਰ ਝੂਠਾ ਪੈਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ..!<br />ਸੱਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਦਿੱਤਾ।<br />ਪਰ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸੰਘ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵੱਢੀ ਰੂਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।<br />ਉਸ ਨੇ ਰੋਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸੱਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।<br />-"ਗੱਲ ਸੁਣ ਪ੍ਰੀਤ..!" ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਪੜਿਆ। ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੱਸ ਦਾ ਫ਼ੋਕੀ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲ਼ਾ ਹੱਥ ਚਲਾ ਕੇ ਮਾਰੇ!<br />-"ਦੇਖ ਧੀਏ..! ਨੂੰਹ ਸੱਸ ਦੇ ਵੀਹ ਪੜਦੇ ਹੁੰਦੇ ਐ..!" ਸੱਸ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਨਿਹੱਥੀ ਜਿਹੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਦਿਲੋਂ ਬੇਦਿਲ਼..!<br />-".............!" ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਪੀਤੀ ਚੁੱਪ ਸੀ।<br />-"ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਐ...! ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਆਂ ਪੁੱਤ, ਦੁਖੀ ਮੈਂ ਵੀ ਬਥੇਰੀ ਐਂ..!"<br />-".........।" ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਣਹੋਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਅੰਦਰਲਾ ਮਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।<br />-"ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਐ, ਗੀਤ ਨਾਲ਼, ਉਹ ਨਾਮਰਦ ਐ ਧੀਏ..!" ਆਖ ਕੇ ਸੱਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀਆਂ ਸਧਰਾਂ 'ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਤੋਪਾਂ ਚੱਲੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਧਰਾਂ ਦੀ ਚਿਖ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਕਾਲ਼ਾ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲ਼ੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਦਿਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ਧੀਏ..! ਬਈ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਦਿਊਂਗੀ..!"<br />ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਸੱਸ ਨੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਫ਼ਟ ਜਾਵੇਗਾ।<br />-"ਆਹ ਦੇਖ ਧੀਏ..!" ਸੱਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਅੱਡ ਲਈ।<br />-"ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਐ ਪ੍ਰੀਤ..! ਮਾਰ ਚਾਹੇ ਛੱਡ..! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੁਨਾਂਹਗਾਰ ਐਂ...!" ਉਹ ਬਿਲਕ ਪਈ।<br />-".........।" ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁੱਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਐਂ ਪ੍ਰੀਤ ਧੀਏ..! ਤੇਰਾ ਸਹੁਰਾ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠੈ..! ਰਾਤਾਂ ਝਾਕ ਝਾਕ ਐਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਸਾਂ ਪਾਲ਼ਿਐ, ਛੋਟੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੇਖਲਾ ਕਿਹੋ ਜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਚਿੰਬੜਗੀ? ਉਹਦਾ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਦਾ ਸਾਈਕਲ ਦਾ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਹੋ ਜੀ ਕਸੂਤੇ ਥਾਂ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਧੀਏ, ਬੱਸ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜੋਕਰਾ ਨ੍ਹੀ ਰਿਹਾ! ਜੀਤ ਦੀ ਉਮਰ ਤੂੰ ਦੇਖੀ ਜਾਨੀ ਐਂ? ਹੁਣ ਕੁਲ਼ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਬੁਝਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਐਸ ਕਰਕੇ ਮਰਦਿਆਂ ਨੇ ਅੱਕ ਚੱਬਿਐ ਧੀਏ ਰਾਣੀਏਂ..! ਹਾੜ੍ਹੇ ਸਾਡੀ ਲਾਜ ਰੱਖ਼..!"<br />ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਖੁੰਧਕ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਜਗਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮੈਂ ਹੀ ਟੱਕਰੀ ਬੇਬੇ ਮੇਰੀਏ..? ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਈ ਕਰ ਗਈ।<br />-"ਪ੍ਰੀਤ..! ਮੈਂ ਇਕ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਆਂ, ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਤ ਜੀਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਐ, ਉਹਦੇ 'ਚੋਂ ਅੱਧੀ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਈ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਨੀ ਐਂ..! ਪਰ ਧੀ ਬਣ ਕੇ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਰੱਖੀਂ..! ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਐ ਧੀਏ ਰਾਣੀਏਂ..! ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਜੀਤ ਦੀ ਤੀਮੀ ਐਂ, ਤੇ ਚਾਹੇ ਗੀਤ ਦੀ, ਨੂੰਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਈ ਵੱਜਣੈਂ..!"<br />ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਰੋਕਿਆ ਬੰਨ੍ਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ।<br />ਸੱਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੂੰਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੇ ਸਬਰ ਦੇ ਭਾਂਡਾ ਤਿੜਕ ਗਿਆ।<br />-"ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਗੀਤ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਹੋਇਐ ਮੰਮੀ ਜੀ..! ਜੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਕੁਲ਼ ਦਾ ਐਡਾ ਈ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਗਲ਼ 'ਗੂਠਾ ਜਰੂਰ ਦੇਣਾ ਸੀ..? ਹੋਰ ਗਰੀਬ, ਲੋੜਵੰਦ ਜਾਂ ਕਰੇਵੇ ਆਲ਼ੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਤੁਰੀਆਂ ਫ਼ਿਰਦੀਐਂ..? ਨਾਲ਼ੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਭੱਜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ..?" ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨੇ ਹੀ ਸੱਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੋਬਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਪਰ ਥੋਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਨੂੰਹ ਵੀ ਨਿਆਣੀ ਉਮਰ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੁਆਰੀ..! ਮੰਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਤੇ ਛੜੇ ਜੀਤ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਾ ਆਇਆ..? ਜਿਹੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਓਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਵੀ ਬਥੇਰੀ ਐ..! 'ਕੱਲੀ 'ਕੱਲੀ ਮੈਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਐਂ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਮੈਨੂੰ ਈ ਆਉਂਦੀ ਐਂ..? ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤੀ..? ਮੇਰੇ ਕੁਆਰੇਪਣ 'ਤੇ ਤਾਂ ਕਾਲ਼ਸ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ..? ਥੋਡੀ ਫ਼ੋਕੀ ਅਮਰੀਕਣ ਟੌਹਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੇਠ ਵਿਛਾ ਲਵਾਂ ਕਿ ਉਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂ..?"<br />ਬਾਹਰ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕੰਧ ਨਾਲ਼ ਕੰਨ ਲਾ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਜੀਤ ਕੱਟਰੂ ਵਾਂਗ ਢੁੱਡਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਚੇਹ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।<br />-"ਤੂੰ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਜਾ ਭੈਣ ਦਿਆ ਲੱਕੜਾ..! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਉਂ ... ਲੈਣੀਂ ਕੀਤੀ ਐ?" ਉਹ ਜੀਤ 'ਤੇ ਵੀ ਖਿਝ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਜੀਤ ਉਸ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਝੱਗਾ ਜਿਹਾ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ਼ ਹੁੱਝਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਭੈਣ ਚੋਦਾ, ਅਗਲੀ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਪਰ੍ਹੇ ਮਾਰਦਾ..! ਸ਼ਰਮ ਲਾਜ ਦੀ ਮਾਰੀ ਸਾਲ਼ੀ ਜਮਾਂ ਨਾ ਬੋਲਦੀ..! ਹੁਣ ਡਰੇ ਕੁੱਕੜ ਮਾਂਗੂੰ ਮੇਰੇ ਤਾੜਾਂ ਜੀਆਂ ਮਾਰੀ ਜਾਨੈਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਅਗਲਾ ਪਿਛਲਾ ਸਾਰਾ ਗੁੱਸਾ ਜੀਤ 'ਤੇ ਹੀ ਕੱਢ ਮਾਰਿਆ।<br />-"ਉਹ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਲਾਉਣ ਦਿੰਦੀ, ਇਉਂ ਮੈਂ ਕਿਮੇ..?" ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਰੂ ਵਿਚ ਬੇਰੰਗ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਔੜੀ।<br />-"ਹੁਣ ਖੜ੍ਹਾ ਡਰਾਕਲ਼ ਕੁੱਤੇ ਮਾਂਗੂੰ ਚਊਂ ਚਊਂ ਕਰੀ ਜਾਨੈਂ..? ਮੇਰਿਆ ਸਾਲ਼ਿਆ ਅੰਦਰ ਨ੍ਹੀ ਘੈਂਟਪੁਣਾਂ ਦਿਖਾਇਆ..? ਕੁੜੀ ਯਾਵੇ ਦਿਆ ਗੋਹਲ਼ ਵਰਗੀ ਰੰਨ ਨ੍ਹੀ ਮਧੋਲ਼ੀ ਗਈ..? ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੇੜਾ ਨ੍ਹੀ ਪੈਣ ਦਿੰਦੇ, ਨਾਲ਼ੇ ਸੱਠਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਆਲ਼ੇ ਐਂ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਜੀਤ ਦਾ ਮਾਵਾ ਜਿਹਾ ਲਾਹ ਧਰਿਆ।<br />ਹਰਦੀਪ ਅਜੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤ ਕੋਲ਼ ਹੀ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਬੋਚ ਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />-"ਕੀ ਗੱਲ ਐ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਪੈਂਦੀ ਸੱਟੇ ਬੇਥ੍ਹਵਾ ਸੁਆਲ ਸੁੱਟਿਆ।<br />-"ਨੱਥਿਆ..! ਮੈਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੀਆਂ ਦਿੰਨੀ ਐਂ, ਬਈ ਕਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਪਤੈ..? ਬਈ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹੀ ਐ, ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ..? ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀ ਕੌੜਾ ਘੁੱਟ ਭਰਕੇ ਸਬਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ..? ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਜੈਦਾਤ ਦਾ ਵੀ ਵੇਰਵਾ ਦੇਤਾ, ਬਈ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਈ ਕਰਵਾ ਦਿਆਂਗੇ..!"<br />ਇਕ ਪਲ ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨਿਰੁੱਤਰ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।<br />ਦਾਰੂ ਪੀਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ਼ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਦਰੋਂ ਚੋਰ ਜਿਉਂ ਸੀ!<br />-"ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਹ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹਰਦੀਪ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ।<br />ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ?<br />-"ਬੈਠ ਪ੍ਰੀਤ..! ਬੈਠ ਪੁੱਤ..!"<br />-"ਅੰਕਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਸੀ..? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਥੋਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਹੋਇਐ..?" ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਢਿੱਡ 'ਚ ਟੱਕਰ ਮਾਰੇ!<br />-"ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਡੀ ਮਰਜੀ ਐ ਸਹੁੰ ਖੁਆ ਲੈ ਪ੍ਰੀਤ..! ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕੱਖ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ..! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਦਾ ਜਾਣਦੈਂ..? ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਦਗਾ ਥੋੜ੍ਹੋ ਕਰਨਾ ਸੀ?" ਉਸ ਨੇ ਦੱਲਿਆਂ ਵਾਲ਼ਾ ਦਾਅ ਖੇਡਿਆ। ਬੇਮੋਖੀ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸੰਭਲ਼ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੋਂ ਇਤਬਾਰ ਉਠ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<br />ਜਦੋਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਪ੍ਰੀਤ..! ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਸੀ..! ਦੇਖ ਪੁੱਤ, ਕਿੰਨੀਆਂ ਔਖਿਆਈਆਂ ਨਾਲ਼ ਆਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੱਭਿਐ? ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਸਦਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਐ, ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਤੇਰੀ ਐ..! ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਐਥੇ ਆ ਕੇ ਪੈਲ਼ੀ ਵਾਹੁੰਣੀ ਐਂ..? ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਗੱਲ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਤੇ ਐਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਸ਼..! ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਈ ਹਾਦਸੇ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਐ, ਬੰਦਾ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ..! ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜਤ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਐ, ਚਾਹੇਂ ਰੱਖ ਲੈ, ਚਾਹੇਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ..! ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਭੁੱਲ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਅਰਾਮ ਨਾਲ਼ ਬਸਰ ਕਰ-!"<br />-"ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਐ ਅੰਕਲ, ਬਈ ਇਸ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵਿਚ ਥੋਡਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਹੱਥ ਸੀ..? ਚਾਹੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈ ਹੋਵੇ..?" ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਰੋਧ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।<br />-"ਜਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਐਹੋ ਜਿਆ ਘਰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿੱਤੈ, ਆਹ ਗੁਣ ਪਾਉਨੀਂ ਐਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰਾ..? ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰ ਬਈ ਤੈਨੂੰ ਐਹੋ ਜਿਆ ਅਮੀਰ ਘਰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿੱਤੈ..? ਖਾਂਦੀ ਪੀਂਦੀ ਨੇ ਬੁਸ਼ਕਾਟਾਂ ਮਾਰਨੀਐਂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਐ..!"<br />-"ਅੰਕਲ਼..! ਜੇ ਐਹੋ ਜਿਆ ਕੁਛ ਥੋਡੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ਼ ਬੀਤਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਆਹੀ ਮੱਤ ਦਿੰਦੇ..?" ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਪਾਲ਼ 'ਚ ਦੇ ਮਾਰੀ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ ਹੋਈ ਰੂਹ ਨੁੱਚੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋਹਲ ਆਤਮਾਂ ਰੋਹੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੰਬੀ ਗਈ ਸੀ।<br />ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ਼ ਸੜਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ।<br />ਹਰਦੀਪ ਥੱਲੇ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜੀਤ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਉਥੇ ਈ ਕੰਨ ਸੁੱਟੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।<br />-"ਮਾਸੜ ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ..?" ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭੱਬੂ ਵਰਗਾ ਬਣਿਆਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਧੋਤੇ ਮੂੰਹ ਚੁਪੇੜ ਜਿਉਂ ਵੱਜੀ ਸੀ?<br />-"ਮਾਂ ਦਾ ਯਹਾ ਤੂੰ ਸੰਖ਼..! ਥੱਲੇ ਆ..!" ਉਹ ਲਾਟਾਂ ਛੱਡਦਾ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਹੀ ਜੀਤ ਧੂੜਾਂ ਪੱਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਕਿਉਂ..? ਕੀ ਬੋਲਦੀ ਐ..? ਮੰਨਦੀ ਐ ਕਿ ਨਹੀਂ..?" ਹਰਦੀਪ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਸੀ।<br />-"ਉਰ੍ਹੇ ਆ ਉਏ ਮੇਰੇ ਸਾਲ਼ੇ ਦਿਆ ਚੱਪਣਾਂ ਜਿਆ..!" ਉਸ ਨੇ ਜੀਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।<br />ਜੀਤ ਹੁਕਮ ਦਾ ਬੱਝਿਆ ਆ ਗਿਆ।<br />-"ਬੈਠ ਐਥੇ..! ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ ਗੱਲ ਇਕ ਐ..! ਕੰਮ ਜਿਹੜਾ ਆਪਾਂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਸੋ ਕਰ ਲਿਆ! ਹੁਣ ਗੱਲ ਇਕ ਐ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਉਹ ਕੀ..?" ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਗੁਟਾਹਰ ਵਰਗੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ।<br />-"ਇਹ ਭੈਣ ਚੋਦ ਗੁੰਡੀ ਮਾਂ ਦੀ ਧੀ ਐ..! ਇਹਨੇ ਐਨੇ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਨ੍ਹੀ ਮੰਨਣਾਂ..!"<br />-"ਫੇਰ ਕੋਈ ਹੱਲ਼..?"<br />-"ਇਹਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਕਾਣੀ ਕਰ ਲਓ..! ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਆਪੇ ਪੰਜਾਲ਼ੀ ਹੇਠ ਆਜੂਗੀ..! ਅਲ਼ਕ ਵਹਿੜਕਾ ਵੀ ਚਾਰ ਕੁ ਦਿਨ ਅਲ਼ਕਤ ਮੰਨਦੈ, ਪਿੱਛੋਂ ਐਹੋ ਜਿਆ ਹਾਲ਼ੀ ਨਿਕਲ਼ਦੈ, ਪਟੜੀਫ਼ੇਰ ਧੁੰਮਾਂ ਪਾ ਦਿੰਦੈ..!"<br />-"ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਬਈ...!"<br />-"ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੇ ਬੈਠ ਉਏ ਸਾਲ਼ਿਆ ਧੱਤੂਆ ਜਿਆ..!" ਉਸ ਖਿਝੇ ਹੋਏ ਨੇ ਜੀਤ ਨੂੰ ਧੂਹ ਕੇ ਕੋਲ਼ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ..? ਉਹ ਤਾਂ...!" ਜੀਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਝੱਸ ਜਿਹਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।<br />-"ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੁਣ ਸਾਲ਼ਿਆ ਮੇਰਿਆ..! ਤੈਨੂੰ ਜੰਮ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਤਰਗੀ ਹੋਊ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਪ੍ਰੀਤ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਜੀਤ 'ਤੇ ਵੱਧ ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਸੀ।<br />-"ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਉਹੋ ਗੱਲ਼..!"<br />-"ਤੂੰ ਭੈਣ ਦਿਆ ਯਾਰਾ ਚਗਲ਼ਾ, ਮੇਰੀ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈ..! ਆਬਦੀ ਈ ਜੁਗਨੀ ਦੱਬੀ ਤੁਰਿਆ ਆਉਨੈਂ..!"<br />-"ਸੁਣੀਂ ਤਾਂ ਜਾਨੈਂ ਮਾਸੜਾ..! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗਾਲ਼ਾਂ ਕਿਉਂ ਕੱਢੀ ਜਾਨੈਂ..?" ਜੀਤ ਨੇ ਗ਼ਿਲਾ ਕੀਤਾ। ਰੋਸ ਦਿਖਾਇਆ।<br />-"ਗਾਲ਼ਾਂ ਨਾ ਕੱਢਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਲ਼ਿਆ ਤੈਨੂੰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ਼ ਦੇਵਾਂ..? ਨਾਲ਼ ਪਈ ਤੀਮੀ ਨਾ ਵੱਸ 'ਚ ਆਵੇ..? ਇਕ ਕੰਮ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਿਰੇ ਨ੍ਹੀ ਲਾ ਸਕਿਆ..? ਹੋਰ ਤੂੰ ਮਾਂ ਆਬਦੀ ਦੀ .... ਕਰੇਂਗਾ?"<br />-"ਦੱਸ ਤਾਂ ਸਈ..!" ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਖੁਰਕਿਆ।<br />-"ਲੈ ਸੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼..! ਜੇ ਤਾਂ ਓਸ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨੈਂ ਬੱਸ਼...! ਤਾਂ-ਤਾਂ ਠੀਕ ਐ! ਤੇ ਜੇ ਸਾਲ਼ਿਆ ਟਿੱਡੀਆਂ ਈ ਬੁਸ਼ਕਰੀ ਜਾਣੀਐਂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ..!"<br />-"ਮੈਥੋਂ ਕੀ ਗਲਤੀ ਹੋਗੀ..? ਮੈਂ ਤਾਂ ਫੜਲੀ ਸੀ..! ਸਾਲ਼ੀ ਉਹ ਤਾਂ ਸੂਈ ਕੁੱਤੀ ਮਾਂਗੂੰ ਬੱਢਣ ਆਉਂਦੀ ਸੀ..!" ਜੀਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੋਇਆ।<br />-"ਹੁਣ ਸੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼..! ਉਹਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਚੁੰਬੜਜਾ, ਤੇ ਕਾਣੀਂ ਕਰ ਛੱਡ..! ਆਪੇ ਸ਼ਰਮ ਹਜਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਤੇਰੇ ਵਸੂ..! ਜੇ ਹਲ਼ਟ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਮਾਂਗੂੰ ਉਤਲੇ ਗੇੜ 'ਚ ਈ ਫਿਰੀ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਫੇਰ ਤਾਂ ਨਾਲ਼ੇ ਰੰਨ ਗਈ ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਕੰਨ ਪਾਟੇ, ਰਾਂਝੇ ਦੱਸ ਪਿਆਰ 'ਚੋਂ ਖੱਟਿਆ ਕੀ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਹੋਊ..!" ਉਸ ਨੇ ਰੇਤ ਕੇ ਕਮਲ਼ੇ ਜੀਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਕਿਤੇ ਪੁਲ਼ਸ ਨਾ ਧੂਹੀ ਫਿਰੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ..?" ਹਰਦੀਪ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਡਰ ਕੰਬਿਆ।<br />-"ਮੈਨੀ ਕਰਦਾ ਕੁਛ..! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪੁਲ਼ਸ ਕੁੱਟੂ..! ਤੂੰ ਤਾਂ ਛੁਡਾਉਣਾਂ ਵੀ ਹੈਨ੍ਹੀ...!" ਜੀਤ ਪੁਲ਼ਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਧੰਦਕ ਗਿਆ।<br />-"ਉਏ ਮੇਰਿਆ ਸਾਲ਼ਿਆ ਨਾਸਲ਼ਾ..! ਅਸੀਂ ਕਾਹਦੇ ਆਸਤੇ ਬੈਠੇ ਐਂ ਫੇਰ..? ਪੁਲ਼ਸ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰ..! ਬੜ੍ਹਕ ਮਾਰ, ਬੜ੍ਹਕ..! ਪੂਛ ਚੱਕ ਚੱਕ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਮੋਕ ਈ ਨਾ ਮਾਰੀ ਜਾਓ..! ਜਾਹ ਹੁਣ, ਤੇ ਕਰ ਉਹਨੂੰ ਬੱਤ..! ਡਰੀਂ ਨਾ..! ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੀਂ..! ਬਾਕੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੇਰੀ..! ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਮੰਨ..!"<br />-"ਜਾਵਾਂ ਫਿਰ..?" ਛੜਾ ਜੀਤ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਹਲ਼ਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੱਸ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਸੀ।<br />-"ਤੇ ਹੋਰ ਹੁਣ ਖੰਡ ਪਾਠ ਖੁੱਲ੍ਹਾਈਏ..?" ਸੜਿਆ ਬਲ਼ਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੀਂਜਰ ਕੇ ਪਿਆ ਤਾਂ ਜੀਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦੇਈ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਹੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਜੱਗ ਨਾਲ਼ ਬੀਤਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਆਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਬੀਤ ਜਾਣੀ ਸੀ..? ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਆਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਕਿਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਜਿਹਾ ਬਾਪ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਰ ਭਰ ਉਛਲ਼ੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੇ ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਫ਼ਿਟਕਾਰਿਆ ਸੀ। 'ਫ਼ਿੱਟ੍ਹੇ ਮੂੰਹ' ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਜੱਗੋਂ ਤੇਹਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਪਰ ਗਈ ਸੀ।<br />ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਸਾਰ ਸਿੱਧਰੇ ਜੀਤ ਨੇ ਬੈਠੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਡੱਡ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ, ਮੁਰਗੀ ਵਾਂਗ ਮਰੋੜ ਲਿਆ।<br />ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜੀਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਬੂਝੜ ਬੰਦੇ ਨਾਲ਼ ਮਾਲੂਕ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਕੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ..? ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਵਾਲ਼ਾ..? ਜਦੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਜੀਤ ਬੋਲ਼ਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀ ਸੁਰਤ ਸੀ ਕਿ ਚੁਬਾਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਤੀ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਦਰਦ ਵਿਚ ਚੀਕ ਅਤੇ ਕਰਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਜੀਤ ਬੇਸੁੱਧ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਘਨ ਸੀ। ਹੁਕਮ ਦਾ ਬੱਝਿਆ ਉਹ ਬੇਧਿਆਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰਲਾ, ਦੁਹਾਈ ਜਾਂ ਕੁਰਲਾਹਟ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਸੁੰਨ ਸੀ। ਬਾਹਰ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ...!<br />ਅੱਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਜਦ ਜੀਤ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਸੁਰਤ ਸੀ।<br />ਉਸ ਹੇਠ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਛੱਪੜ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬੋਰੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਲਰੀ ਪਈ ਸੀ।<br />ਕਮਲ਼ੇ ਜੀਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਨੀਲ ਪਾ ਧਰੇ ਸਨ। ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੀਰ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੋਂ ਖੁਰਚ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ!<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜੀਤ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ।<br />-"ਇਹਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ, ਇਹਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆਜੂ..!"<br />-"ਫੇਰ..?" ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸਪੋਲ਼ੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜਟੂਰੀਆਂ ਖੁਰਕੀਆਂ।<br />-"ਫੇਰ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਹੀ ਕੰਮ ਫੇਰ ਕਰ..!"<br />-"ਊਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਠੀਕ ਈ ਕੀਤਾ ਐ ਨਾ ਮਾਸੜਾ..?"<br />-"ਮੈਂ ਕਹਿੰਨੈ ਤਹਿ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਸ਼ਾਬਾਸ਼..! ਦੱਬੀ ਚੱਲ ਕਿੱਲੀ..!"<br />-"ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਊਂਈਂ ਗਾਲ਼ਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ..!" ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਿਲਾ ਕੀਤਾ।<br />-"ਹੁਣ ਨ੍ਹੀ ਕੱਢਦਾ..! ਬੱਸ ਇਕ ਦੋ ਆਰੀ ਆਹੀ ਕੰਮ ਫੇਰ ਕਰਨੈਂ..! ਜੇ ਇਹੇ ਚੁੱਪ ਜੀ ਕਰਜੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿਆ ਕਰ, ਆਪੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗਜੂਗੀ..! ਸਾਲੀ ਮੂਰਖ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਖੇਖਣ ਕਰਦੀ ਐ..!" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਗਿਆ।<br />-"ਖੇਖਣ ਤਾਂ ਮਾਸੜਾ ਮੈਂ ਚੱਕਦੂੰ..! ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਪਊਂ..?" ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਮਾਸੜ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।<br />-"ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਆਲ਼ੇ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਪਾਈਏ..? ਉਤੇ ਈ ਪਿਆ ਰਹੀਂ..! ਹੋਰ ਤੂੰ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਭੈਣ ਈ ਯ੍ਹਾਉਣੀਂ ਐਂ..? ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਪਿਆ ਰਹੀਂ..! ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਤੀਮੀ ਐਂ ਮੇਰਿਆ ਸਾਲ਼ਿਆ ਨਾਸਲ਼ਾ..!"<br />-"ਚੰਗਾ..! ਗਾਲ਼ਾਂ ਤਾਂ ਨਾ ਕੱਢ..!"<br />-"ਮੈਂ ਸਾਲ਼ੇ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਮਾਰੂੰ ਲਫ਼ੇੜਾ..! ਲਹੂ ਪੀ ਲਿਆ ਕੁੜੀ ਯਾਵ੍ਹੇ ਦੇ ਕਮਲ਼ੇ ਨੇ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਗਿਆ।<br />ਜੀਤ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਬਾਹ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਮਾਸੜ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਸਿਰ ਲੈ ਆਉਂਦਾ।<br />ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿਚ ਜੀਤ ਨੇ ਫ਼ੱਕਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਪੀੜਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੀਂ ਉਹ ਇਕ ਪੀਚ੍ਹੀ ਗੰਢ ਵਾਂਗ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਲਾਮਾ-ਲੇਟ ਪਈ ਸੀ। ਨਿਰਬਲ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਵਸਤਰ..!<br />ਜੀਤ ਕਦੋਂ ਦਾ ਥੱਲੇ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜੀਤ ਦੇ ਕੀ ਵੱਸ ਸੀ..? ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮਾਸੜ ਦਾ ਹੁਕਮ ਵਜਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਰਕਸ ਦੇ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਮਾਸੜ ਦੀ ਸੀਟੀ 'ਤੇ ਹੀ ਨੱਚਿਆ ਸੀ।<br />ਸਵੇਰੇ ਸੱਤ ਕੁ ਵਜੇ ਸੱਸ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਉੱਪਰ ਆਈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਖ਼ਸਤਾ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਿਕਲ਼ ਗਈ। ਪ੍ਰੀਤ ਖ਼ੂਨ ਵਿਚ ਲੱਥ-ਪੱਥ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਪਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਬਲ਼ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਢਕ ਕੇ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ, ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੋਰੀਂ ਲੱਦ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਲੈ ਤੁਰੇ। ਪ੍ਰੀਤ ਮਿੱਟੀ ਹੋਈ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਪਈ ਸੀ। ਹਰਦੀਪ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਾਲ਼ਜਾ ਫੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ।<br />ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਈਆ ਪਹਿਲਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।<br />-"ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਾਂਭਣੀਂ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ ਨੱਥਿਆ..! ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਕੰਨ ਕਰਤੇ ਸੀ, ਬਈ ਕਿਤੇ ਪੁਲ਼ਸ ਨਾਂ ਧੂਹੀ ਫਿਰੇ..?" ਹਰਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਜ਼ਾਹਿਰਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।<br />-"ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਕਾਹਦੀ ਕਰਦੀ ਐਂ? ਮੈਂ ਦੇਖਗਾਂ ਬੈਠਾ..!" ਉਸ ਨੇ ਆਖ ਕੇ ਹਰਦੀਪ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਵਿਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<br />ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਤਾਜ਼ੀ ਮਹਿੰਦੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਹਦੀ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਤੱਕ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਾਕਤ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਦੁਆਈ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸੁਰਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੱਸ, ਮਾਲੂਕ ਕੁੜੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਝੱਲਦੀ ਹੋਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇਕ ਆਮ ਕੇਸ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰਦੀਪ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਡਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਆਏ। ਉਹ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਿਆ।<br />-"ਗੱਲ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਮੁੰਡਾ ਸੀਗਾ ਜਰਵਾਣਾ..! ਫੇਰ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਖਾਧੀਐਂ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਉਨੀ ਇੱਕੀ ਤਾਂ ਹੋ ਈ ਜਾਂਦੀ ਐ..!"<br />-"ਹੁਣ ਹਾਲ ਕੀ ਐ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ-?" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਐ..! ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਫ਼ਿਕਰ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ..! ਖ਼ੂਨ ਖ਼ਾਨ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਬੋਤਲਾਂ ਲਾਈਐਂ, ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ 'ਚ ਐ..! ਫ਼ਿਕਰ ਫ਼ਾਕੇ ਆਲ਼ੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ! ਜੁਆਨ ਸਰੀਰ ਐ, ਐਹੋ ਜੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਫ਼ੇਟਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਗੋਲ਼ਦੈ..? ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਐ, ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੈ..!"<br />-"ਚੱਲੋ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ਼ਾ ਤਾਂ ਦਿਓ..!" ਜੰਗੀਰ ਨੇ ਆਖਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਉਨੈਂ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨਾਲ਼ ਡਾਕਟਰ ਆ ਗਿਆ।<br />ਦੇਖਣ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਨੇੜਤਾ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ!<br />ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ 'ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ' ਬੁਲਾਈ।<br />-"ਗੱਲ ਐਨੀਂ ਐਂ..!" ਉਸ ਨੇ ਸੁੱਕਾ ਜਿਹਾ ਥੁੱਕ ਥੁੱਕਦਿਆਂ ਗੱਲ ਸੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਗਲ਼ੋਂ ਸਟੈਥੋਸਕੋਪ ਲਾਹ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ।<br />-"ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ..! ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਕੇਸ ਆਮ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ..! ਬਾਹਰਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੁੰਦੈ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਐਂ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਰੀਆਂ..! ਸੋ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਐ..! ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ..!"<br />-"ਅਸੀਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ ਸਕਦੇ ਐਂ ਜੀ?"<br />-"ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬੋਲ ਕੇ ਡਿਸਟਰਬ ਨਾ ਕਰਿਓ..!"<br />-"ਚਲੋ, ਦੇਖ ਈ ਲਓ..! ਗੱਲ ਫੇਰ ਕਦੇ ਇਕ ਅੱਧੇ ਦਿਨ 'ਚ ਕਰ ਲਇਓ..! ਬਹਤਾ ਬੁਲਾਉਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।<br />ਉਹ ਅੱਗੜ ਪਿੱਛੜ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ।<br />ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬੱਗਾ ਹੱਡ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁੱਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉਪਰ ਵੀ ਪੀੜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਬੋਤਲਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੀਲ਼ਾ ਜ਼ਰਦ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਦੇਖ ਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਦਿਲ ਦੋਫ਼ਾੜ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੇਸੁਰਤ ਪਈ ਧੀ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਬੁੱਕਲ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਲਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੀੜ ਚੂਸ ਸੁੱਟੇ..! ਉਸ ਕੋਲ਼ ਜੰਗੀਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਦੁਖੀ ਜਿਹਾ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਭਾਵੀ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ..? ਉਹ ਤਾਂ ਸਦਾ ਧੀ ਦੀ ਸੁੱਖ ਹੀ ਮੰਗਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।<br />-"ਇਹ ਕਦੋਂ ਕੁ ਸੁਰਤ 'ਚ ਆਊ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ..?"<br />-"ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਰਤ 'ਚ ਈ..! ਪਰ ਦੁਆਈ ਦੀ ਘੂਕੀ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੀ ਐ, ਕੱਲ੍ਹ ਪਰਸੋਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋਜੂਗੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ..।" ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੁਰ ਗਿਆ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਮੁੱਠੀਆਂ ਮੀਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਸਬਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦੀ ਸੀ?<br />-"ਤੁਸੀਂ ਇਉਂ ਕਰੋ..! ਘਰੇ ਜਾਓ..! ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆ ਗਈ, ਮੈਂ ਆਪੇ ਬੰਦਾ ਭੇਜ ਕੇ ਥੋਨੂੰ ਮੰਗਵਾ ਲਊਂ..! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਦਣ ਦਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਨ੍ਹੀ ਉਠ ਕੇ ਗਿਆ..! ਚਾਹੇ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਓ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਹਿ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜੰਗੀਰ ਤੁਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿਉਂ ਸੀ! ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਇਤਬਾਰ ਸੀ!<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ।<br />ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਤਾਂ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੀ ਮਿਲਣਾ ਹੈ..! ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ..! ਪ੍ਰੀਤ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਪੱਤੀ ਨਹੀਂ..। ਉਹ ਵੀ ਆਬਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸੂ ਹੀ ਦੱਸੂ..! ਜੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧੂਤਕੜਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਊ..! ਜੱਗ Ḕਚ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋਊ..! ਹੋ ਸਕਦੈ ਪੁਲੀਸ ਕੇਸ ਵੀ ਬਣਨ..? ਜੇ ਕੇਸ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ਼ ਜਾਂ ਮਾਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੰਜਰ ਓਦੂੰ ਵਾਲ਼ ਦੀ ਖੱਲ ਲਾਹੁੰਣਗੇ..! ਜੇਲ਼ਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ‘ਚ ਖਿੱਚ-ਧੂਹ ਵੱਖਰੀ..! ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ‘ਮੋਹਰੀ’ ਠੇਕੇਦਾਰਾ ਤੂੰ..! ਦੋਨਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਨੱਕ ਦੀ ਸੇਧ ਤੇਰੇ ਵੱਲੀਂ ਉਂਗਲ਼ ਕਰ ਦੇਣੀਂ ਐਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਭੱਜੇ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣਾ..! ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਲ਼ੇ ਜਹਾਜ ਚੜ੍ਹਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਬਿਰਾਜਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ..? ਭੁਗਤੀ ਜਾਈਂ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਭਰੀ ਜਾਈਂ ਪੁਲ਼ਸ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ..! ਉਹਨਾਂ ਕੰਜਰਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਵੀ ਤੰਦੂਰ ਜਿੱਡੇ ਜਿੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਐ..! ਇਹ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਦੇ ਬੈੱਡ ‘ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰੀ ਬਲਾਅ ਪਈ ਐ..! ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹ-ਸੁੱਬ ਕਰ ਕੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਲੱਭ..! ਤੇ ਨਹੀਂ ਖ਼ੂਹ ‘ਚ ਡਿੱਗੀ ਇੱਟ ਮਿੱਤਰਾ ਸੁੱਕੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਣੀਂ..! ਸਿਆਪਾ ਆਖਰ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪੈਣੈਂ..! ਕਰ ਲਈਂ ਘਿਉ ਨੂੰ ਭਾਂਡਾ..! ਆਹ ਭੈਣ ਦਾ ਛੁਣਛਣਾ ਯਹਾਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਸਾਲ਼ੀ ਤਾਂ ਐਡੀ ਡਰੂ ਐ, ਆਪ ਬਚਣ ਦੀ ਮਾਰੀ ਸਿੱਧੀ ਉਂਗਲ਼ ਤੇਰੇ ਵੱਲੀਂ ਕਰਦੂ..! ਫੜ ਲਈਂ ਬੈਂਗਣ..! ਤੀਮੀਆਂ ਦੀ ਮੱਤ ਸਾਲ਼ੀ ਗਿੱਚੀ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀ ਐ..! ਤੇ ਉਹ ਦੂਜਾ ਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ਸਮ ਚੰਦ, ਜੀਤ ਸਿਉਂ..? ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਜੇ ਪੁਲ਼ਸ ਨੇ ਇਕ ਡੰਡਾ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਲ਼ਾ ਛੱਤਣੀਂ ਚੜ੍ਹਜੂ..! ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾਂ..! ਕੀਤੀਆਂ ਦੁੱਲਿਆ ਤੇਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਲੱਧੀ ਦੇ ਆਈਆਂ..! ਸਿਰ ਖੜ੍ਹੇ ਦਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹੁੰਦੈ ਮਿੱਤਰਾ ਦੂਰ ਦਿਆ..! ਦਿਨ ਗਿਆ ਟਿਕਾਣੇਂ ਤੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਟੰਬਾ ਜਾਣੇਂ..! ਤੂੰ ਕੋਈ ਤਰਕੀਬ ਸੋਚ..! ਸਿੱਧੀ ਉਂਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਘਿਉ ਨਿਕਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਐ..! ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਆਹ ਜਿਹੜੀ ਬੋਦੀਆਂ ਜੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹਕਾਉਂਦੀ ਫ਼ਿਰਦੀ ਐ, ਇਹਤੋਂ ਖਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕੁਛ ਖਿੱਚ ਸਕਦੈਂ..! ਬਥੇਰਾ ਪੈਸਾ ਕੁੱਟਿਐ ਇਹਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚੋ..! ਸਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਲ਼ੀ ਮੇਰੀ ਨੇ ਲੁੱਟ ਕੇ ਖਾ ਲਈ, ਹੁਣ ਦੇਖ ਕਿਵੇਂ ਚਿੱਤੜ ਉਚੇ ਕਰ ਕਰ ਤੁਰਦੀ ਐ..! ਰੱਬ ਯਾਦ ਨ੍ਹੀ ਸਾਲ਼ੀ ਦੇ..! ਅਖੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹੁੰਣੈਂ..! ਪੁੱਛਣਾ ਹੋਵੇ ਬਈ ਭੈਣ ਦੀਏ ਲੱਕੜੇ, ਕਣ ਕੰਡਾ ਉਹਦੇ ‘ਚ ਹੈਨ੍ਹੀ..! ਸੱਤੂ ਉਹਦੇ ਮੁੱਕੇ ਫ਼ਿਰਦੇ ਐ, ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹ ਕੇ ਕਰਨਾ ਕੀ ਐ..? ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਰਦੇਂਗੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਦੀ ਨੱਢੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਈ ਸਾਂਭਣਗੇ..? ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਕੁੱਲੀ, ਗੁੱਲੀ, ਜੁੱਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਛ ਚਾਹੀਦੈ..! ਠੇਕੇਦਾਰਾ, ਸੋਚ ਕਰ..! ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਲੇ ‘ਚ ਚੱਕੀਰਾਹੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਣਾ..! ਸਕੀਮ ਨਾਲ਼ ਚੱਲ਼..! ਸੌਖਾ ਰਹੇਂਗਾ..! ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਤੋਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਲੱਖ ਹੋਰ ਖਿੱਚ..! ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਪਾਰ..! ਪੰਦਰਾਂ ਲੱਖ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਮੋੜ ਮੁੜਾਈ ‘ਚੋਂ ਵੀ ਕੁਛ ਨਾ ਕੁਛ ਖਿੱਚ ਲਵਾਂਗੇ..! ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੈ..! ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਪ ਐ..! ਕੀ ਪਾਪ ਤੇ ਕੀ ਪੁੰਨ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..? ਕੀ ਸੁਰਗ ਤੇ ਕੀ ਨਰਕ..? ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਨਿਰੇ ਢਕਵੰਜ ਐ, ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ੇ..! ਪੈਸੇ ਆਲਾ ਸਵਰਗੀ ਤੇ ਨੰਗ ਨਰਕੀ..! ਪੈਸੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕੋਈ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਨ੍ਹੀ ਟੇਕਦਾ..? ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਵਹਿਣਾਂ ‘ਚ ਰੁੜ੍ਹ ਚੱਲਿਐਂ..? ਮਾਰ ਭੁਲੱਥਾ..! ਤੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚ ਵੀਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਐਂ..! ਖੋਲ੍ਹ ਇਕ ਅੱਧਾ ਲਾਹੌਰ ਸਟੇਸ਼ਣ, ਤੇ ਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਸਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤ..! ਬਾਹਲ਼ਾ ਗਿਆ ਸਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁਲ਼ਸ ਦਾ ਡਰ ਪਾ ਦਿਆਂਗੇ..! ਜੇ ਨਾ ਡਰੇ ਭੂਤ ਮਾਂਗੂੰ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਭੱਜੀ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਘੈਂਟ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕੌਣ ਕਹੂ..? ਤੇਰੀ ਛਤਰੀ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁੱਟਕ ਕੇ ਬਾਜੀਆਂ ਪਾ ਗਈਆਂ..! ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ ਦੀ ਮੂਲ਼ੀ ਐ..? ਉਏ ਤੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰ ਅਰਗੀਆਂ ਵਾਰੀ ‘ਹੱਟ ਕੁੱਤੀਏ’ ਨ੍ਹੀ ਕਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ..? ਤੇ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਗੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਿੱਤੜ ਘਸਾਉਣ ਆਲ਼ੀ ਤਾਂ ਨਾ ਤਿੰਨਾਂ ‘ਚ, ਤੇ ਨਾ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ‘ਚ..? ਮਾਰ ਕੋਈ ਧੋਬੀ ਪਟੜਾ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁੰਨ..! ਇਹਨੂੰ ਬਣਾਂ ਰੇਲ਼..! ਡਾਕਟਰ ਤਾਂ ਭੈਣ ਚੋਦ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ਼ ਈ ਪੈੜ ‘ਚ ਪੈਰ ਧਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ..? ਉਹਨੂੰ ਪੰਜ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਹੋਰ ‘ਚਾਟ’ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗੇ..! ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ਼ ‘ਤੇ ਉਡੂ..! ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਕਰ ਬੱਤ..! ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਚੈੱਕ ਆਇਐ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਇਹਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ..! ਹੋਰ ਨਾ ਸਾਲ਼ੇ ਦੀ ਡੇਟ ਲੰਘਜੇ..?<br />ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ਼ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਸੁਰਤ ਮੁੜੀ!<br />-"ਰੋਟੀ ਖਾ ਆਉਂਦਾ ਨੱਥਿਆ…!" ਹਰਦੀਪ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੀ।<br />-"ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਸੰਘੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਬੜੇ ਦੁਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ।<br />-"ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਗੀ..?" ਹਰਦੀਪ ਹੈਰਾਨ ਸੀ।<br />-"ਔਹ ਜਿਹੜੀ ਅੰਦਰ ਪਈ ਐ, ਉਹ ਬਣੀ ਤਣੀ ਬਲਾਅ ਐ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..!"<br />-"ਕਿਉਂ..? ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ..?" ਹਰਦੀਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਧਰਤੀ ਥਰਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।<br />-"ਇਹਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਆਏ ਸੀ..! ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਚਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਦੋਂ ਕੁ ਤੱਕ ਸੁੱਖ ਮਨਾਊ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..?"<br />-"ਕੋਈ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ਼…?"<br />-"ਜੇ ਇਹਨੇ ਪੁਲ਼ਸ ਮੂਹਰੇ ਜੁਬਾਨ ਖੋਲ੍ਹਤੀ..? ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਕੇਸ ਤਾਂ ਬਣੂੰ ਈ ਬਣੂੰ, ਧੋਖਾ ਧੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੇਸ ‘ਚ ਵੀ ਬਲ੍ਹੇਟੇ ਜਾਵਾਂਗੇ..! ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਚੱਕੀਆਂ ਪੀਸਦਿਆਂ ਦੀ ਨਿਕਲ਼ਜੂ, ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਸਾਹ ਸੰਘ ‘ਚ ਅੜਿਆ ਪਿਐ, ਤੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਐਂ ਫ਼ੁਲਕਿਆਂ ਦੀ..?"<br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਪਿੱਟਦੀ ਸੀ…!"<br />-"ਡੁੱਬੀ ਤਾਂ-ਤਾਂ ਜੇ ਸਾਹ ਨਾ ਆਇਆ..! ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਬਈ ਉਹ ਬਿੱਜੂ ਇਹਨੂੰ ਊਂਈਂ ਪਾੜ ਕੇ ਖਲਪਾੜ੍ਹਾਂ ਕਰਦੂ..? ਇਹਦੀ ਆਹ ਹਾਲਤ ਕਰਦੂ..? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਉਂ ਸੀ ਬਈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਧੱਕਾ ਮੁੱਕੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਉਹ ਕਰੂ..! ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਸਾਲ਼ਾ ਬਲਡੋਜਰ ਮਾਂਗੂੰ ਮਿੱਧ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਪੁਚਾਦੂ..?" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਪਾੜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ।<br />-"ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਹੁਰਾ ਝੋਟੀ ਮਾਰਦੇ..! ਇਹ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਸੀ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬਦਨੀਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਊ ਅਤੇ ਭੱਜੂ ਸੀ।<br />-"ਮੈਂ ਤੜਕੇ ਦਾ ਇਹੀ ਸੋਚੀ ਜਾਨੈ ਬਈ ਜੇ ਦੋ ਕੇਸ ਬਣਗੇ, ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੱਝੇ ਨੀ ਛੁੱਟਣਾਂ..! ਚੱਲ ਮੇਰੇ ਭਾਈ, ਪਾਈ ਫਿਰੀਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਬਰਦੀ, ਤੇ ਥੱਪੀ ਚੱਲੀਂ ਪਰੌਠੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ..! ਕਰੀ ਜਾਈਂ ਪੁਲ਼ਸ ਆਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼..! ਉਹ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਵੀ ਸਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਅਰਗੇ ਐ, ਮੀਂਹ ਪਏ ਤੋਂ ਬਾਖਰੂ ਬੋਲਦੇ ਐ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਪੀਪਣੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।<br />-"ਮਾਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ਼ ਆਲ਼ੇ ਐਹੋ ਜੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਲੈਂਦੇ ਐ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਕੜੀ ਘੰਗਾਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਐ..!"<br />-"ਹੁਣ ਕੋਈ ਉਪਾਅ..?" ਹਰਦੀਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਵਿਰਲ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦੀ ਸੀ।<br />-"ਉਪਾਅ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਈ ਸੋਚਣਾਂ ਪਊ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਲਿਆ।<br />-"ਸੋਚਣਾਂ ਫਿਰ ਕੀਹਨੇ ਐਂ..? ਤੂੰ ਈ ਤਾਂ ਸੋਚਣੈਂ ਨੱਥਿਆ..! ਅੱਗੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਈ ਅੱਗੇ ਲਾਇਆ ਸੀ-!"<br />-"ਅੱਗੇ ਲੱਗ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਨ੍ਹੀ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ..? ਜੇ ਆਬਦਿਆਂ ‘ਚ ਕੱਖ ਕੰਡਾ ਨ੍ਹੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ..? ਪੈਸਾ ਖੋਟਾ ਆਬਦਾ ਬਾਣੀਏਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼..? ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਆਬਦਾ ਖੋਟੈ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਇਕ ਸਾਲ਼ਾ ਊਂ ਖਾਲੀ ਕਾਰਤੂਸ ਤੇ ਦੂਜਾ ਤੱਤੇ ਪੈਰਾਂ ਆਲ਼ਾ..! ਚੰਗੀ ਭਲੀ ਕੁੜੀ ਉਲੱਦ ਕੇ ਔਹ ਮਾਰੀ..! ਤੂੰ ਦੱਸ ਬਈ ਬੰਦੇ ਥੱਲੇ ਕਦੇ ਤੀਮੀ ਮਰੀ ਐ..? ਚਾਹੇ ਕਿੱਡਾ ਵੀ ਘੈਂਟ ਹੋਵੇ..? ਗਧਿਆਂ ਹੇਠ ਆਈਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਕੀ ਕਰਨ..? ਦੋਸ਼ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਕੀਹਨੂੰ ਦੇਈਏ..? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਡਰ ਲੱਗਦੈ ਕਿਤੇ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ‘ਚ ਮੈਂ ਸਾਧ ਨਾ ਰਗੜਿਆ ਜਾਵਾਂ..? ਨਾ ਕੁਛ ਲੈਣ ਨੂੰ, ਨਾ ਖੱਟਣ ਨੂੰ..! ਸਾਲ਼ੀ ਬਾਧੂ ਦੀ ਮੂੰਹ ਕਾਲ਼ਸ਼..!"<br />-"ਹੁਣ ਮੰਝਧਾਰ ‘ਚ ਦਗਾ ਨਾ ਦੇਹ ਨੱਥਿਆ..!" ਹਰਦੀਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਹਨ੍ਹੇਰ ਗੁਬਾਰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਂਗ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਡੱਕੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />-"ਦਗਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦੈ ਹਰਦੀਪ..? ਆਹੀ ਇਨਾਮ ਦੇਣਾ ਸੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ..? ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਭਲੇ ਦਾ ਵੀ ਜਮਾਨਾ ਹੈਨ੍ਹੀ..!" ਉਹ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਤਿਲ੍ਹਕਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਤੂੰ ਦੱਸ ਤਾਂ ਸਹੀ ਬਈ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਮੋੜੀ ਐ..? ਤੇਰਾ ਹਰ ਬੋਲ ਸੱਤ ਕਰਕੇ ਮੰਨਿਐਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਗੱਲੋਂ ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਵਗਾਈ ਜਾਨੈਂ..?" ਹਰਦੀਪ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੋਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।<br />-"ਇਹਦੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂਗੇ..? ਤੂੰ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਵੱਜੇਂਗੀ..? ਵਸਣਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੇ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਐਂ…!" ਉਹ ਪਲ-ਪਲ ਭਾਰੀ ਪੈਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਕੋਈ ਰਾਹ ਵੀ ਪਾਵੇਂ..? ਬਾਧੂ ਜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨ੍ਹੀ ਪੈਂਦੀ..! ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲੋਂ ਲੀਹੋਂ ਲਹਿੰਦਾ ਜਾਨੈਂ..?"<br />-"ਸੌ ਸਿਆਣੇ ਇੱਕੋ ਮੱਤ..! ਗੱਲ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼..! ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਹ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਨਾਲ਼ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਜੇ ਗੱਲ ਪੁਲ਼ਸ ਹੱਥ ਆ ਗਈ, ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਭੱਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨ੍ਹੀ ਦੇਣਾਂ, ਆਬਦਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਵਿਚਾਰ ਲੈ..! ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ੀ ਪੁਲ਼ਸ ਤਾਂ ਹੈਨ੍ਹੀ..! ਇਹ ਤਾਂ ਕੀ ਬੰਦਾ, ਕੀ ਬੁੜ੍ਹੀ, ਮੂਧਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ ਮਿੰਟ ਨ੍ਹੀ ਲਾਉਂਦੇ..! ਜਿਹੜੀ ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਜਾਊ, ਉਹ ਵੱਖਰੀ..!"<br />-"ਹੁਣ ਕੁਛ ਪੱਲੇ ਵੀ ਪਵੇਂਗਾ ਜੱਗੋਂ ਜਾਣਿਆਂ..?" ਉਹ ਬੜੀ ਕਸੂਤੀ ਫ਼ਸੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<br />-"ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਇਹਦਾ ਘੋਗਾ ਚਿੱਤ ਨ੍ਹੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਬੀ ਨ੍ਹੀ ਜਾਣੀਂ..! ਇਹਦੇ ਆਲ਼ੀ ਬੋਤੀ ਬੋਹੜ ਥੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹਣੀਂ ਪਊ..!" ਸੱਚੀ ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਪੱਥਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ।<br />-"ਕਤਲ਼..!" ਹਰਦੀਪ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />-"ਆਹੋ..! ਕਤਲ ਕਿਹੜਾ ਆਪਾਂ ਕਰਨੈਂ..? ਕਿਸੇ ਨਰਸ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗੇ ਦੋ ਚਾਰ ਲੱਖ, ਬੇੜਾ ਪਾਰ..! ਨਾ ਆਪਣੀ ਹਿੰਗ ਲੱਗੇ, ਨਾ ਫਟਕੜੀ..! ਕੰਮ ਫ਼ਤਹਿ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਹਰਦੀਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਤੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰੇ। ਪਰਨੇ ਨਾਲ਼ ਹਵਾ ਝੱਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਕੁਝ ਕੁ ਸੁਰਤ ਫੜ ਗਈ।<br />-"ਬੇਸੁਰਤ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਕੁਛ ਨੀ ਬਣਨਾ..! ਦਿਲ ਕਰੜਾ ਕਰਕੇ ਨਾਲ਼ ਵਗੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਖਹਿੜ੍ਹਾ ਛੁੱਟੂ..! ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਅਰਗੀ ਥੋੜ ਦਿਲੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਰੜਾ ਧਰਦੀ ਐ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਸਿਲ਼ ਪੱਥਰ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਨੇਂ ਦੀ ਝੱਲ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਜੇ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਐਂ ਖਰਚਾ ਬਰਚਾ..? ਤਾਂ-ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕੱਖ ਨ੍ਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ..! ਤੇ ਜੇ ਇਉਂ ਈ ਖੇਖਣ ਕਰ ਕਰ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਆਟੇ ਨਾਲ਼ ਘੁਣ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਬਚਣਾਂ..! ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਅਸੀਂ ਵੀ ਰਗੜੇ ਜਾਵਾਂਗੇ..!"<br />-"ਨੱਥਿਆ..! ਤੂੰ ਐਡਾ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਕਿਉਂ ਐਂ?" ਉਸ ਨੇ ਅੱਧ-ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਖਿਆ।<br />-"ਵਕਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬਣਾਂ ਦਿੰਦੈ..! ਲੋਕ ਸੱਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦੇ ਐ..? ਬਈ ਸਾਲ਼ਾ ਕਿਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਰਾੜ੍ਹ ਜਾਵੇ..! ਮਾਰਦੇ ਐ ਨ੍ਹਾਂ..?"<br />ਹਰਦੀਪ ਨੇ ‘ਹਾਂ’ ਵਿਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ।<br />-"ਤੇ ਹੁਣ ਸਮਝਲਾ ਬਈ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਸੱਪ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਦੱਸ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ..? ਮਰਦਾ ਬੰਦਾ ਸੌ ਅੱਕ ਚੱਬਦੈ..! ਗਾਉਣ ਆਲ਼ੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਐ, ਮਰਦੀ ਨੇ ਅੱਕ ਚੱਬਿਆ, ਹਾਰ ਕੇ ਜੇਠ ਨਾਲ਼ ਲਾਈਆਂ..! ਹੋਰ ਅਗਲੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਦਾ ਚਾਅ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦਾ..!"<br />ਹਰਦੀਪ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ।<br />-"ਗੱਲਾਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇਂ ਦੋ ਐ..! ਜਾਂ ਤਾਂ ਟਾਂਡਿਆਂ ਆਲ਼ੀ ਤੇ ਜਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਆਲ਼ੀ..!"<br />-"………..!"<br />-"ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਨ੍ਹੀ ਤੇ ਜਾਂ ਆਪਾਂ ਨ੍ਹੀ..! ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਧਿਰ ਦੀ ਬਲੀ ਚਾੜ੍ਹਨੀ ਪੈਣੀਂ ਐਂ..! ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ ਤੇਰੇ ਆਬਦੇ ਹੱਥ ਐ..!"<br />-"ਤੇਰਾ ਮਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦੈ..?" ਹਰਦੀਪ ਜਿਵੇਂ ਭੋਰੇ ‘ਚੋਂ ਬੋਲੀ ਸੀ।<br />-"ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ਼ ਮੇਰੀ ਬੁੱਕਲ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਐ, ਉਹਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਕੱਢਣਾ..! ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਪਿੰਡ ਲੈ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਤੇ ਰੱਬ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ, ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ..! ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ..! ਨਾ ਰਹੂਗਾ ਬਾਂਸ ਤੇ ਨਾ ਵੱਜੂਗੀ ਬੰਸਰੀ..! ਤੂੰ ਗੀਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਵੱਜੀਂ..! ਐਸ਼ਾਂ ਕਰੀਂ ਬੁੱਲੇ ਵੱਢੀਂ..!"<br />-"ਦੇਖ ਲੈ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਹਿੰਦੈ..! ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨ੍ਹੀ ਮੰਨਦਾ, ਕਿਸੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣੀਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਐ ਨੱਥਿਆ..!"<br />-"ਜੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਅੰਦਰ ਦੇਤਾ, ਫੇਰ ਪੁੰਨ ਹੋਜੂ..? ਨਾ ਫੇਰ ਸਰਾਧ ਹੋ ਜਾਣਗੇ..? ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਸਿਆਣੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਐ ਬਈ ਥੋਨੂੰ ਮੱਤ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ..? ਮੇਰੀ ਮੰਨ..! ਕਿਸੇ ਕਾਲ਼ੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨ੍ਹੀ ਹੋਊਗੀ..! ਇਕ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਇਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਲਾਸ਼ ਨੇ ਤਾਂ ਬੋਲਣਾਂ ਈ ਕੀ ਐ..? ਡਾਕਟਰ ਤਾਂ ਆਪ ਚੋਰ ਹੋਊ, ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਭੇਤ ਕੱਢਣਾਂ ਈ ਕੀ ਐ..? ਡਾਕਟਰੀ ਰਿਪੋਟ ‘ਚ ਜੋ ਕਹੇਂ ਆਪਾਂ ਲਿਖਵਾ ਲਵਾਂਗੇ! ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ..! ਡਾਕਟਰੀ ਰਿਪੋਟ ਤੋਂ ਉਤੇ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼..? ਬੱਸ ਤੈਨੂੰ ਪੈਸੇ ਧੇਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਪਊ..! ਬਾਕੀ ਮੇਰਾ ਜਿੰਮਾਂ..!"<br />-"ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਨਾਲ਼ ਸਰਜੂ..?"<br />-"ਪੰਜ ਸੱਤ ਤਾਂ ਲੱਗ ਈ ਜਾਊ..! ਜੇ ਕੇਸ ਬਣ ਗਿਆ, ਪੰਜ ਸੱਤ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਲੱਗੂ..? ਪੈਂਦ ਪੈਜਾ ਚਾਹੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇਂ ਪੈਜਾ, ਚਿੱਤੜ ਬਰਾਬਰ ਆਉਣਗੇ..! ਖਰਚਾ ਓਡੋ ਕੈਡ ਤੇ ਕੈਦ ਬਾਧੂ ਦੀ..!" ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ-ਦੇ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਹਰਦੀਪ ਨੂੰ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਲ਼-ਛਲ਼ ਕੱਢ ਮਾਰੇ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਨਿਆਣਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਸੁੱਟੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।<br />ਹਰਦੀਪ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਭੋਰ ਭੋਰ ਛਕ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸਕੀਮ ਸਿਰਫ਼ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਾ ਦਬੋਚਣ ਲਈ ਹੀ ਘੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਲੰਕਾ ਢਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਜੇ ਆਕੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਝੱਗਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਮੀਨਾ ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ਼ ਗਵਾਹ ਬਣ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਨਰੜਾ ਹੀ ਦੇਵੇ ਤੇ ਕੋਠੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਬਜਾ ਜਮਾ ਲਵੇ? ਜੀਤ ਤਾਂ ਇਹਤੋਂ ਇਉਂ ਚੱਲਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰੋਂ ਕਾਂ..? ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ਾ ਮਾਰੂ ਹਰਦੀਪ..! ਤੂੰ ਗਿੱਦੜਮਾਰ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸਤਾਂ ਵਿਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸ ਗਈ ਐਂ, ਆਬਦਾ ਬਚਾ ਕਰ..! ਇਹਦਾ ਬੇਈਮਾਨ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ..! ਹਰਦੀਪ ਕੌਰੇ, ਆਹ ਖੁੱਭੀ ਕੱਢ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਟੇਕ ਮੱਥਾ..! ਜਾਨ ਬਚੀ ਲਾਖੋਂ ਪਾਏ..! ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਰ ਲੈ..! ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਵਿਗੜ ਕੇ ਘਾਟਾ ਹੀ ਘਾਟਾ..! ਜੇ ਇਹਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਅਵੱਸ਼ ਹੈ..! ਠੇਕੇਦਾਰ ਕੋਈ ਮਗਰਮੱਛ ਐ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਸੜ੍ਹਾਕ ਕੇ ਵੀ ਡਕਾਰ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ..। ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇਈਮਾਨ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਬਚਾਵੇ..! ਜੇ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤ ਅੰਦਰ ਹੋ ਗਏ, ਕੀ ਖੱਟਿਆ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ..? ਪਤੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿਚਾਰਾ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਮੰਜੇ ‘ਤੇ ਬੈਠੈ..! ਕੀ ਹੱਥ-ਪੜੱਥੀ ਕਰ ਲਊ ਉਹ..? ਬਥੇਰੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਉਣ ਜੋਕਰੇ ਨੇ..! ਬਥੇਰੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਝਾਕੀਆਂ..! ਪਰ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ..? ਤੂੰ ਐਹਨਾਂ ਬੇਈਮਾਨਾਂ ਲਈ ਕਮਾਉਂਦੀ ਜਾਂ ਜੋੜਦੀ ਰਹੀ..? ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ।<br />-"ਕੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ..? ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਐ, ਸੋਚੀਂ ਪਿਆ ਤੇ ਬੰਦਾ ਗਿਆ..! ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨ੍ਹੀ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਕੁਛ ਕਰਨ ਦਾ ਐ..! ਜੇ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾਂਗੇ!"<br />-"ਅੱਗੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨੱਥਿਆ..! ਬਈ ਤੇਰਾ ਅੱਗਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ..! ਜੋ ਮਰਜੀ ਐ ਕਰ..!" ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਰੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਕਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ‘ਕੱਲਾ ਈ ਬਥੇਰਾ ਕੁਛ ਲਵਾਂ..! ਪਰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਨਾਅਵੇਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਨੈਂ..!"<br />-"ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਚਾਹੀਦੇ ਐ..?" ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਜਵਾਬ ਹੀ ਲੈਣਾਂ ਚਾਹਿਆ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀਆਂ ਲਿੱਚ-ਗੜਿੱਚੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />-"ਪੰਜ ਕੁ ਤਾਂ ਫੜਾ..! ਤਰਦਾ ਤਰਦਾ ਖਰਚਾ ਤਾਂ ਸਾਂਭੀਏ..!"<br />-"ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁੱਬ ਕਰ..! ਮੈਂ ਘੰਟੇ ਕੁ ਤੱਕ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈ..!" ਉਹ ਉਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।<br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਲੈ..! ਭੱਜੀ ਕਾਹਤੋਂ ਜਾਨੀ ਐਂ..?"<br />-"ਦੱਸ਼..?" ਫ਼ਸੀ ਅੱਜ ਉਹ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਰ ਖਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।<br />-"ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੋ ਗਈ ਐ ਤੇਰੀ..?" ਉਸ ਨੇ ਆਸਾ ਪਾਸਾ ਨਿਰਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਸੱਠਾਂ ਦੀ ਐਂ, ਕਿਉਂ…?"<br />-"ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਾਂ ਆਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰਵਾ ਈ ਦੇਣੈਂ…! ਜੁਆਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਧੌਂਸ ‘ਚ ਕਦੇ ਨੇੜੇ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਖੰਘਣ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਜ ਵਰਤ ਈ ਤੋੜ ਲਈਏ..? ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋਗੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ‘ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਨੂੰ..! ਤੂੰ ਕਦੇ ਬਾਤ ਨ੍ਹੀ ਪੁੱਛੀ..! ਜੇ ਸੱਠਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਫੇਰ ਕੀ ਲੋਹੜ੍ਹਾ ਆ ਗਿਆ? ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਜਾ ਕੇ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ ਵਿਗੜਿਆ..! ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਪਈ ਐਂ!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਕਰਤੂਤ ‘ਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਉਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੁਆਨੀ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰਦੀਪ ਦੁਆਲ਼ੇ ਬੜੇ ਕੱਟੇ ਵੱਛੇ ਬੰਨ੍ਹੇ। ਪਰ ਹਰਦੀਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨਾ ਖੜ੍ਹਨ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਠੇਕੇਦਾਰ ਜਾੜ੍ਹ ਹੇਠ ਆਈ ਰਿਊੜੀ ਨੂੰ ‘ਕੜਾਕਾ’ ਪਾਉਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਕੜ ਭੰਨਣੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।<br />-"ਨੱਥਿਆ..! ਫ਼ਸੀ ਨੂੰ ਫ਼ਟਕਣ ਕਾਹਦਾ..? ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਮੇਰੀ ਰਗ ਆਈ ਹੋਈ ਐ, ਲਾਹ ਲੈ ਚਾਅ..!" ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਅਥਾਹ ਦੁਖੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਈ।<br />-"ਇਕ ਤੇਰੀ ਅੜ ਭੰਨਣੀ ਲੱਸੀ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਨਾ ਕੋਈ..! ਤੇਰੇ ਅਰਗੀਆਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੈਰ ਦੇ ਪੱਬ ਨਾਲ਼ ਪੀਹ ਦੇਈਏ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਤੂੰ ਅਜੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਦੇਖਿਆ ਈ ਕੀ ਐ? ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਜਰ ਮੂਤ ਨੀ ਉਲੰਘਦਾ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਜਾੜ੍ਹ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਆਖਿਆ।<br />ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਡਾਕਟਰ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਗੱਲ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<br />ਬੱਸ ਹੁਣ ਆਖਰੀ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ…।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-1637956994561225810?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-7703030809098431062011-10-01T08:01:00.000-07:002011-10-01T08:04:49.597-07:00ਹਨੀ ਦੇ ਬਾਪ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਨੀ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<br />ਉਸ ਨੇ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਕੋਲ਼ ਗੇੜੇ ਕੱਢਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ! ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰ ਮਿੱਤਰ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਕੰਨ ਨਾ ਧਰਦੇ! ਖੇਹ ਖਰਾਬ ਕੀਤੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਧੂਤਕੜਾ ਉਠਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਕੇਸ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਛੇਤੀ ਕੀਤੇ ਕੌਣ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ..? ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕੋਈ ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਚਿੜੀ ਪੂੰਝਾ ਛੁਡਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਢੂ ਬਖਤੌਰ ਕੋਲ਼ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਆਖ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਮੀਹਾਂ ਸਿਆਂ ਇਕ ਗੱਲ ਕਰਦੈਂ ਸਾਫ਼..! ਬਾਈ ਬਣਕੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੀਂ-!" ਬਖਤੌਰਾ ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਲੋਟ ਸੁਣਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ!<br />-"ਗੁੱਸਾ ਕਾਹਦਾ ਕਰਨੈਂ ਬਖਤੌਰਿਆ..? ਜੋ ਕੁਛ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਐ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ <a name='more'></a>ਪਤੈ..! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਵੇਹਲ ਨੀ ਦਿੰਦੀ ਬਖਤੌਰਿਆ..!" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਾਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ।<br />-"ਕਿਸੇ ਖਾਨਦਾਨੀ ਘਰ ਨੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਨ੍ਹੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਲੋਹੇ ‘ਤੇ ਲਕੀਰ ਐ..! ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜਵੰਦ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਈ ਸਾਂਭੂ..!" ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲ਼ੀ ਕੀਤੀ ਦਾਹੜੀ ਪਲ਼ੋਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਹੜੀ ਕਾਲ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਾਹੜੀ ਵਿਚ ਪਏ ਡੱਬ ਹਾੜ ਮਹੀਨੇ ਖੇਤ ਖੜ੍ਹੀ ਇੱਟਸਿੱਟ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ!<br />-"ਬਖਤੌਰਿਆ..! ਇਕ ਗੱਲ ਆਖਾਂ?"<br />-"ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਖ ਵੱਡੇ ਭਾਈ, ਮੈਂ ਸੁਣਦੈਂ..!"<br />-"ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਦੁਹਾਜੂ ਨਾਲ਼ ਹੋਜੇ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਖਤੌਰਿਆ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਜੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਮੂੰਹ ਛਿੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਐ..!"<br />-"ਤੂੰ ਇਉਂ ਕਰ ਵੱਡੇ ਭਾਈ..! ਗੱਲ ਮਾੜੀ ਜੀ ਟਿਕ ਲੈਣ ਦੇ..! ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਐਹੋ ਜੇ ਐ, ਜੇ ਗੱਲ ਚੱਕਦੇ ਐ, ਇਕ ਦਮ ਸਿੰਗ ਮਿੱਟੀ ਚੱਕ ਲੈਂਦੇ ਐ, ਜਦੋਂ ਭੁੱਲਦੇ ਐ, ਮਿੰਟ ਨ੍ਹੀ ਲਾਉਂਦੇ..!"<br />-"……..।" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਸੀ।<br />-"ਥੋੜਾ ਜਿਆ ਚਿਰ ਜਰੈਂਦ ਕਰ..! ਗੱਲ ਆਪੇ ਆਈ ਗਈ ਹੋਜੂ। ਇਉਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਖੂਹ ‘ਚ ਧੱਕਾ ਨਾ ਦੇਹ, ਫੇਰ ਵੀ ਆਬਦੀ ਜੰਮੀ ਜਾਈ ਐ!"<br />-"…………।"<br />-"ਜੇ ਇਉਂ ਈ ਤੱਤੇ ਪੈਰੀਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢਣ ‘ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਰਿਹਾ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਾਨਾਂ ‘ਚ ਈ ਸਿੱਟੇਂਗਾ..! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੀਂ..! ਜਿਵੇਂ ਕੁੜੀ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਰੋਲ਼ ਹੋਇਐ, ਐਹੋ ਜੀ ਹਾਲਤ ‘ਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਨ੍ਹੀ ਮਿਲਣਾ..! ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਬੀ ਕਬਾਬੀ ਜਾਂ ਲੰਡਰ ਈ ਮਿਲੂ..! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਮਝਦੈਂ ਬਾਈ-!" ਬਖਤੌਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />-"ਵੱਡੇ ਭਾਈ, ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਤੇਰਾ ਵੀਰ ਮਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਐ..! ਚਿੰਤਾ ਕਾਹਦੀ ਕਰਦੈਂ..? ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੈਂ..! ਦਿਲ ‘ਤੇ ਨਾ ਲਾਈਂ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਆਖੀ ਗੱਲ਼..! ਪਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਹੱਮਲ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈ! ਰੱਬ ਭਲੀ ਕਰੂ..! ਆਪਾਂ ਉਹਦੇ ਮਾਂਹ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ..!" ਉਸ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਲ਼ਵਕੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।<br />ਥਮਲ੍ਹੇ ਵਰਗਾ ਬੰਦਾ, ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਰੋਂਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਜਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਬੰਦੇ ਬਖਤੌਰਿਆ ਕਦੇ ਰੋਂਦੇ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੇ..! ਦਿਲੋਂ ਅਥਾਹ ਦੁਖੀ ਬੰਦਾ ਈ ਰੋਂਦੈ!" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਘਗਿਆ ਗਈ ਸੀ।<br />ਬਖਤੌਰਾ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ।<br />-"ਤੇਰਾ ਦਰਦ ਮੈਂ ਸਮਝਦੈਂ ਬਾਈ…!" ਉਸ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਥਾਪੜਿਆ।<br />-"ਬਖਤੌਰਿਆ…! ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਰਦੈ ਹਰਾਮਦੀ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ, ਡੱਕਰੇ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਹਿਰ ‘ਚ ਸਿੱਟ ਦਿਆਂ-!"<br />-"ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਊ…? ਨ੍ਹਾ ਫੇਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੱਬ ਬਣਜੂ..? ਉਹ ਮਰੂ, ਤੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ‘ਚ ਸੜੇਂਗਾ, ਫਾਇਦਾ ਕੀ ਨਿਕਲੂ..? ਤਬਾਹੀ..? ਹਰ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਮਾਰ ਮਰਾਈ ਨ੍ਹੀ ਬਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿਆਂ! ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਹੱਲ ਵੀ ਹੈਗੇ ਐ..! ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਆ ਸਮਾਂ ਖਿੱਚ ਧੂਹ ਕੇ ਲੰਘਾ..! ਰੱਬ ਖੈਰ ਕਰੂ, ਤੂੰ ਇਉਂ ਕਰ..!"<br />-"……..।" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਰੋ ਕੇ ਕੁਝ ਹੌਲ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਦਾਹੜੀ ਵਿਚ ਹੀ ਜ਼ੀਰ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਰੱਖੇ ਪਰਨੇ ਨਾਲ਼ ਪੂੰਝਿਆ।<br />-"ਤੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੇ ਰਹਿ, ਆਪਾਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜੁਗਾੜ ਕਰਦੇ ਐਂ…! ਰੋ ਧੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰ ਬਾਈ ਮੀਹਾਂ ਸਿਆਂ..! ਜਿੰਦ ਮੰਗ, ਜਿੰਦ ਹਾਜਰ ਐ ਬਾਈ..!" ਬਖਤੌਰੇ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਲ਼ਵਕੜੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੀਹਾਂ ਸਿਉਂ ਦਾ ਦਿਲ ਕੁਝ ਥਾਂਵੇਂ ਆ ਗਿਆ। ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਹੀ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੇ ਇਕ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕਰਦੈ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਦਸ ਦਰਵਾਜੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੈ..! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਐ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੰਦੇ ‘ਤੇ ਵਕਤ ਪੈਂਦੈ, ਤਾਂ ਸੁੱਬੀ ਵੀ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਐ..! ਬਖਤੌਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੱਬ ਬਣਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮਿਲ਼ਿਆ ਸੀ..। ਰੱਬ ਬੰਦੇ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਖਿਐ..? ਰੱਬ ਵੀ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਦੀ ਹੀ ਬਹੁੜਦੈ..! ਰੱਬ ਸਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ..! ਰੱਬ ਇਸ ਜੱਗ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ..! ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਖਤੌਰ ਕੋਲ਼ ਹੀ ਰਹਿ ਪਿਆ! ਘਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਸੀ..? ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਟਣੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ! ਮਨ ਕਰੋਧੀ ਹੁੰਦਾ! ਮਰ ਜਾਂ ਮਾਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਉਬਲ਼-ਉਬਲ਼ ਪੈਂਦਾ। ਪਰ ਜਿੰਨੀ ਸਮਾਈ ਉਹ ਰੱਖੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਵੱਸ ਦਾ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ! ਉਸ ਦੀ ਅਣਖ਼, ਉਸ ਦਾ ਜੱਟਪੁਣਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉਸ ਦੇ ਹੁੱਝਾਂ ਮਾਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲ਼ਦਾ। ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੜਿਆ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਟਾਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਲ਼ਜੇ ਵਿਚ ਸੱਲ ਪਾਉਂਦੀਆਂ। ਹਰ ਲੰਡੀ ਬੁੱਚੀ ਆਪਣੇ Ḕਤੇ ਹੱਸਦੀ ਲੱਗਦੀ। ਉਹ ਅਥਾਹ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣੋਂ ਹਟ ਗਈ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਗਿਰਾਫ਼ ਨਿਵਾਣਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਬਖਤੌਰ ਕੋਲ਼ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਖਤੌਰ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਹਮਦਰਦ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ। ਤੇਰ-ਮੇਰ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸੁੱਚਾ ਨਿਰਪੱਖ ਬੰਦਾ!<br />ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ।<br />-"ਜੰਗੀਰ ਨਾਲ਼ ਨ੍ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ..?" ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਪੈੱਗ ਪੀ ਕੇ ਗੰਢਾ ਚੱਬਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਕੀਤੀ ਸੀ..!" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੋਝ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ..?" ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੁ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਡੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਕਹਿਣਾਂ ਕੀ ਸੀ..? ਜੇ ਕੱਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਣ, ਲੋਕ ਝੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਣਾਂ ਕਿਉਂ ਚਾਰਨ..?" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਬਖਤੌਰ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਹੱਸ ਪਿਆ।<br />-"ਮੱਝ ਵੀ ਖੱਟਰ ਸਾਹਣ ਈ ਹਰੀ ਕਰਦੈ ਬਖਤੌਰਿਆ..!"<br />-"ਉਏ ਵੱਸ ਉਹਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀææ! ਗੱਲ ਕਰ ਬਹਿੰਦੈ,ਪਰ ਸਿਰੇ ਉਹਤੋਂ ਲੱਗਦੀ ਨਹੀ..!" ਹੱਸਦੇ ਬਖਤੌਰੇ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਨਾਲ਼ੇ ਚੱਲ ਗਏ ਸਨ।<br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ..!" ਮੀਹਾਂ ਸਿਉਂ ਨੇ ਬੋਤਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਚੋਂ ਮੱਕੀ ਦਾ ਗੁੱਲ ਮਰੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।<br />-"ਕੀ..?" ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੋਲੂ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਘਰੇ ਚੱਲਦੀ ਐ ਉਹਦੇ ਘਰਆਲ਼ੀ ਦੀ, ਤੇ ਇਹ ਬੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਂਟ..! ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੈ-!"<br />-"ਮੇਰੀ ਨਜਰ ‘ਚ ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਵਗਦੈ..! ਜਿਹੜਾ ਘਰੇ ਖਰੂਦ ਨ੍ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ..! ਜਿਮੇ ਉਹਦੀ ਤੀਮੀ ਮੂੰਹ ਫ਼ੱਟ ਐ, ਘਰੇ ਨਿੱਤ ਧੂਤਕੜਾ ਪਵੇ!"<br />-"ਉਏ ਇਹਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਐ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਝੋਟੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਖੇ ਬੜ੍ਹਕ ਮਾਰਦੈਂ..? ਕਹਿੰਦਾ, ਸਾਹਣ ਐਂ, ਤੇ ਮੋਕ ਮਾਰਦੈਂ..? ਕਹਿੰਦਾ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਛੱਡਿਆ ਵਿਐਂ..!"<br />ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਹੱਸ ਪਿਆ।<br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ ਬਖਤੌਰਿਆ..! ਆਬਦੀ ਧੀ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵੀ ਬੜਾ ਔਖਾ ਰਿਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਹੋਣਾ..?"<br />-"ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ-!" ਬਖਤੌਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਵੀ ਕਿੱਥੋਂ..? ਕਿਹੜਾ ਤੇਰਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਵਾਹ ਵਾਸਤੈ..? ਉਹ ਤਾਂ ਬਿਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਰਿਹੈ ਆਬਦੀ ਕੁੜੀ ਅੱਲੋਂ..!"<br />-"ਅੱਛਾ..! ਕੀ, ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਗੀ ਸੀ..?" ਬਖਤੌਰ ਨੇ ਪੈੱਗ ਪਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਉਏ ਉਹਦੀ ਕੁੜੀ ਐ ਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤ..!"<br />-"ਬਾਈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਜੁਆਕ ਵੀ ਬਿਚਾਰੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖੇ ਐ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਚੇਤਾ ਨ੍ਹੀ..!"<br />-"ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਬਹੁਤ ਧੱਕਾ ਹੋਇਆ ਬਿਚਾਰੀ ਨਾਲ਼..!"<br />-"ਕਿਉਂ..? ਕੀ ਗੱਲ਼..?"<br />-"ਉਏ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਾਲ਼ੀ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ, ਚਗਲ਼ ਐ..! ਉਹਨੇ ਜੰਗੀਰ ਤੋਂ ਬੇ-ਬਾਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਤਾ..! ਅਖੇ ਮੁੰਡਾ ਮਰੀਕਾ ਰਹਿੰਦੈ, ਕੁੜੀ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੂੰ-!"<br />-"ਅੱਛਾ..! ਫੇਰ..?"<br />-"ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੌਜਾਂ ਮੂਜਾਂ ਤਾਂ ਕਾਹਦੀਆਂ ਮਾਨਣੀਆਂ ਸੀ? ਬਿਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਛੱਡ ਛੁਡਾਈ ਵੀ ਮਸਾਂ ਕਰਵਾਈ ਐ! ਵੀਹ ਸਿਆਪੇ ਕਰਨੇ ਪਏ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ..!"<br />-"ਪਰ ਕਾਹਤੋਂ..?"<br />-"ਯਾਰ ਬਖਤੌਰਿਆ..! ਸਿਆਣੇ ਐਮੇ ਨ੍ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਬਈ ਤੀਮੀ ਦੀ ਮੱਤ ਸਾਲ਼ੀ ਗਿੱਚੀ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀ ਐ, ਸਿਆਣੇ ਝੂਠ ਨ੍ਹੀ ਕਹਿਗੇ!"<br />-"ਉਏ ਇਹ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਯਾਹਵੀਆਂ ਨਜਾਰੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਢਿੱਡ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੀਐਂ..! ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੱਟਣਗੀਆਂ, ਅਈ ਲੈ ਭੈਣੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ..? ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰੇ ਤਾਂ ਬਾਹਲ਼ਾ ਸਿਆਪਾ ਛਿੜਿਆ ਰਿਹੈ..!"<br />-"ਅੱਛਾ..?"<br />ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾਰੂ ਪੀਂਦਾ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ..!<br />…..ਅਸਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ‘ਬਾਹਰਲੇ’ ਅਮਰੀਕਣ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਬਾਪ ਜੰਗੀਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਕੰਨਸੋਅ ਲੈਣ ‘ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰਵਾਲ਼ੀ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿਉਂ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੇ, "ਮੁੰਡਾ ਬਾਹਰ ਐ..! ਤੂੰ ਕੰਨਸੋਅ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਕਰਨੈਂ…? ਮਸਾਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੱਥ ਆਇਐ ਕਮਲ਼ਿਆਂ ਦਿਆ ਟੱਬਰਾ..! ਇਹ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਖੁਹਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਨਾ ਮਗਜਮਾਰੀ ਕਰ…! ਆਬਦੀ ਮੱਤ ਆਬਦੇ ਕੋਲ਼ੇ ਰੱਖ਼..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਗੋ ਪੱਟੀ। ਬਘਿਆੜੀ ਘਰਵਾਲ਼ੀ ਅੱਗੇ ਕੂਨੇ ਜੰਗੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ।<br />-"ਚਾਹੇ ਮੁੰਡਾ ਲੱਖ ਬਾਹਰ ਐ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ? ਕੁੜੀ ਐਮੇ ਤਾਂ ਨੀ ਸਿੱਟ ਦੇਣੀ..?" ਜੰਗੀਰ ਨੇ ਆਖਰੀ ਤਾਣ ਲਾਇਆ।<br />-"ਜਦੋਂ ਵਿਚੋਲਾ ਹਾਂਮੀ ਭਰੀ ਜਾਂਦੈ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕਿਉਂ ਘਟਦੈ..? ਜੱਟਾਂ ਆਲ਼ਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਕਰ ਕਿਤੇ…! ਕਰਾੜਾਂ ਮਾਂਗੂੰ ਮੋਕ ਈ ਮਾਰੀ ਜਾਨਾ ਰਹਿੰਨੈ, ਹੋਰ ਕੀ ਤੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਪਾ ਦੇਵੇਂਗਾ…?" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਜੰਗੀਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਕੀਤੀ।<br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ, ਤਾਂ ਕਹਿਨੈਂ ਮੇਲੋ, ਬਈ ਬਿਆਹ ਕੋਈ ਗੁੱਡੇ ਗੁੱਡੀ ਦੀ ਖੇਡ ਨ੍ਹੀ..! ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪਛਤਾਉਣ ਨਾਲ਼ੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਦ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ…!" ਜੰਗੀਰ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਗੱਲ ਆਖੀ।<br />-"ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ ਲੱਤ ਟੁੱਟਦੀ..! ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਗਰ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਆਹ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਬੈਠਾਂਗੇ, ਵਜਾਉਂਦਾ ਫਿਰੀਂ ਟੱਲੀਆਂ..!"<br />-"ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਪੁੱਛ ਲੈ..! ਆਬਦਾ ਈ ਘੋਰੜੂ ਵਜਾਈ ਜਾਨੀ ਐਂ..? ਆਪਣੇ ਆਲ਼ੇ ਸਮੇਂ ਹੁਣ ਗਏ..!"<br />-"ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਈ ਮਰੀਕਾ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਐ, ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਪੁੱਛਲਾ…!" ਜਦੋਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਆਖਰੀ, ਝੰਡੇ ਹੇਠਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਜੰਗੀਰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਚੱਕੀਰਾਹੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ-ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਗਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਤੂਤੀ ਫੇਲ੍ਹ ਸੀ।<br />ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਿਚੋਲਾ ਆ ਗਿਆ। ਬੇਈਮਾਨ ਜਿਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਵਿਚੋਲਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਜੰਗੀਰ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧੀ ਅੱਖ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗੀਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੱਤਾਂ ਪੱਤਣਾਂ ਦਾ ਤਾਰੂ ਸੀ। ਜੁਆਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਕਿੱਕਰ ਤੋਂ ਕਾਟੋ ਲਾਹੁੰਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਖ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਤੀਵੀਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਨਿਸ਼ਾਨਚੀ..!<br />-"ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਪੜਤਾਲ਼ ਕਰ ਲਈ ਐ, ਨੱਥਾ ਸਿਆਂ..?" ਜੰਗੀਰ ਨੇ ਅੰਦਰਲਾ ਪਾਲ਼ਾ ਫਿਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ।<br />-"ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰ ਈ ਲਈ ਐ ਜੰਗੀਰ ਸਿਆਂ..! ਹੁਣ ਜੇ ਤੂੰ ਕਰਨੀ ਐਂ, ਤਾਂ ਦੇਖਲਾ..!" ਆਖ ਕੇ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਸਾਫ਼ ਬਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗੀਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜੇ ਵਾਂਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ‘ਚ ਵਸਣ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗਿਰੀ ਸਦਕਾ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਉੱਚੇ-ਲੰਮੇ ‘ਗੀਤ’ ਦੀ ਦੱਸ ਪਈ ਤਾਂ ਮਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅੰਦਰ ਕੁਤਕੁਤੀ ਹੋਈ। ਧਰਤੀ ਪੈਰ ਨਾ ਲੱਗੇ! ‘ਗੀਤ’ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਛੜਾ ਭਰਾ ਜੀਤ ਪਿੰਡ ਕੋਠੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸੰਭਾਲ਼ੂ ਸੀ। ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਉਚੇਚੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਨਾ ਬਣਿਆਂ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਪਿੰਡ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਮਰ ਦੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਟੱਪਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਕੀ ਧੀ ਦਾ ਸਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ! ਉਹ ਬਿਨ-ਬਰੇਕੇ ਇੰਜਣ ਵਾਂਗ ਕੰਧਾਂ ਕੌਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਜਦਾ ਫ਼ਿਰਦਾ ਸੀ। ਦਾਰੂ, ਭੁੱਕੀ ਅਤੇ ਜਰਦੇ ਦਾ ਪੱਟਿਆ ਉਹ ਉਮਰੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ‘ਖੁੰਢ’ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਧੁਆਂਖਿਆ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਚੱਲੇ ਕਾਰਤੂਸ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਝੱਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜੁਗਾੜ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ-ਦੋ ਵਾਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਕਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਛਿੱਤਰ ਵੀ ਖਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਸਦੀ ਮਾਂ ਹਰਦੀਪ ਕੌਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਨਾ ਪੁੱਤ ਅਮਰੀਕਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਜੀਤ ਦਾ ਝੋਰਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਪੈਸੇ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਪੁੱਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਕਾਲ਼ਜੇ ‘ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਹੋਣਾਂ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਸੀ।<br />ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਮਜਬੂਰਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਰ ਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਲੀ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹੀ ਗਈ, ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੀਹਾਂ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜੁਆਨੀ ਵੇਲੇ ਬਾਣੀਏਂ ਲੁੱਟ ਕੇ, ਅਜੇ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਭਗਤਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਸੀ। ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਦੀ ਥੁੱਕਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੱਜਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ‘ਬਾਣ’ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਅਟੀ ਸੱਟੀ ਰਲ਼ਦੀ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲੜਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕਿਆਂ ਦਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਘੱਟ ਅਤੇ ‘ਠੇਕੇਦਾਰ’ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ! ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਨਮਕੀਨ ਬਦਨ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਖੱਟਰ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਢੁੱਕਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਂਜ ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਠਰਕ ਭੋਰਨ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਜੰਗੀਰ ਨਾਲ਼ ਨੇੜਤਾ ਕੀਤੀ। ਪੈੱਗ-ਸ਼ੈੱਗ ਦੇ ਲਾਲਚ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਧਾਇਆ। ਪਰ ‘ਖੱਟਰ’ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ‘ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਖ ਨਾ ਭਿੱਜੀ! ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੀ ਕੱਚੀਆਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਬਰ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਡੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਊਣਾਂ ਹੀ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਸਦੀ ਸਾਲ਼ੀ ਹਰਦੀਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ, ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਕ ਦਮ ਜੰਗੀਰ ਦੀ ਖੰਡ ਦੇ ਖੇਢਣੇ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ‘ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗੀਰ ਸਿਉਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ।<br />ਲੋਹਾ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਭਾਰੇ ਘਣ ਦੀ ਸੱਟ ਹੋਰ ਕਰੜੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਨਰਮ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲੈਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ! ਉਸ ਦੇ ਮਸਾਂ ਮੌਕਾ ਹੱਥ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਦੇਖ ਲੈ ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..! ਫੇਰ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਈਂ..! ਐਹੋ ਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਨ੍ਹੀ ਹੱਥ ਆਉਂਦੇ..! ਅਜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਲ਼ੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ‘ਚ ਐ..! ਜੇ ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਲੱਗ ਗਈ, ਕੁੜੀ ਮਗਰ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਈ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਿਆ ਜਾਊ..! ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਮਲ਼ੇ ਹੋਏ ਚਾਲ਼ੀ ਚਾਲ਼ੀ ਲੱਖ ਏਜੰਟਾਂ ਮਗਰ ਚੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਐ…!" ਸੁਲਝੇ ਮਿਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੱਟ ਬਿਲਕੁਲ ਟਿਕਾਣੇ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।<br />-"ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਤੇਰਾ ਅੱਗਾ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ..! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਐ..।" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਹਿੱਕ ਥਾਪੜ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਜੰਗੀਰ ਸਿਉਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਲੀਂ..! ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਨਾ ਤਲੈਂਬੜ ਚੱਕੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰੇ..! ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਾਮਲੈ, ਵੀਹ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਐਂ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਪੈਰ ਜਿਹੇ ਰੱਖੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਗੁੰਦਿਆ ਸਰੀਰ ਟੋਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ!<br />-"ਤੂੰ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ, ਸਿਆਣਾਂ ਬੰਦੈਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਘਾਟ ਘਾਟ ਦਾ ਤੇਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤੈ..! ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਤੇਰਾ ਵਾਹ ਐ..! ਜੰਗੀਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੈ..! ਤੂੰ ਗੱਲ ਚਲਾ..! ਜੰਗੀਰ ਪੂਰਾ ਸਾਹ ਵੀ ਕੱਢ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਫੜਲੀਂ..!" ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਨਹਿਬ ਕੇ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਫੇਰ ਵੀ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਐ, ਸਲਾਹ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਪੈਣੀਂ ਐਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਰੋੜੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ, ਢਾਂਗੀ ਨਾਲ਼ ਬੇਰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ।<br />-"ਤੂੰ ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਲਾ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਬਾਕੀ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਛੱਡ..! ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਲੱਤ ਭੰਨਦੂ..? ਤੂੰ ਬੱਸ ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਲਾ..!"<br />-"ਉਹ ਤਾਂ ਲੱਗਜੂਗੀ..! ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਉਹ ਕਿਹੜੀ..?"<br />-"ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਹ..! ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਹੁਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਹੁੰਦੇ ਐ..! ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ ਹੋਰ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਆਪਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਜੇ?"<br />-"ਸਿਆਪਾ ਕਾਹਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣੈਂ..?" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਵੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਬਦਨ ਵਿਚੋਂ ਸੇਕ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਜਿਹੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।<br />-"ਹਾਂ, ਹੁਣ ਦੱਸ਼æ!" ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਚ ਅੱਖਾਂ ਗੱਡ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਕੁੜੀ ਕਿੱਥੇ ਐ..?"<br />-"ਕਾਲਜ ਗਈ ਐ..! ਘਰੇ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ! ਤੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਠੇਕੇਦਾਰਾ, ਜਕਦਾ ਕਾਹਤੋਂ ਐਂ..?"<br />-"ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਸਿਰੇ ਜਾਊਗਾ, ਚੜ੍ਹ..! ਮੈਂ ਦੇਖਗਾਂ ਗੰਧਾਲ਼ੇ ਅਰਗਾ ਬੰਦਾ ਬੈਠਾ..!"<br />-"ਤੇ ਫੇਰ ਕੱਚ ਕਾਹਦੈ..?" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।<br />-"ਤੇ ਸਾਡੇ ਛਿੱਤਰ ਘਸਾਏ ਗੋਹਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ‘ਚ ਈ ਜਾਣਗੇ..? ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਮਣ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੀ ਭਾਅ..? ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲੂ..?" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਸੁੱਖੇ ਦੇ ਪਕੌੜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਕਰਾਰਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਹਾਰਿਆ।<br />-"ਤੂੰ ਜੋ ਕਹੇਂ..! ਜੋ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗੇਂ, ਹਾਜਰ ਕਰੂੰਗੀ..! ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਬਚਨ ਹੋ ਗਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..!" ਉਸ ਨੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ‘ਹਾਂ’ ‘ਚ ਪੂਰੀ ‘ਹਾਂ’ ਮਿਲ਼ਾ ਧਰੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਖੜਕੀਆਂ। ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਮਿੱਠੀ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਲੈਅ ਵੱਜੀ! ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਅਵਾਜ਼ ਵੰਝਲੀ ਵਰਗੀ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ! ਜਿਹੜੇ ਅੰਬ ਨੂੰ ਉਹ ਡਲ਼ੇ ਮਾਰ ਮਾਰ ਹੰਭ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ ਆ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤੀ ਹੀਲ ਹੁੱਜਤ ਦੇ..!<br />-"ਫੇਰ ਮਹੂਰਤ ਕਦੋਂ ਕਰਨੈਂ..?" ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਇਕ ਪਾਸਾ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਗੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਦਿਲ ਸਾਂਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੰਗ-ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਡੇਰਾ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਵਿਚੋਂ ਅਕਲ ਸੂਝ ਦਾ ਪਰਦਾ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਣਖ਼ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਇਮਾਨ ਤਿੜਕ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਇਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਹੇਂ..! ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਕਹੇਂ..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਬੋਲੀ। ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਆਹਮੋਂ-ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ ਸਨ!<br />-"ਸਦਕੇ ਤੇਰੇ..! ਜਿੰਨੀ ਦਿਲਦਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਆਸਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਾਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚਾਰ ਰੱਤੀਆਂ ਉਤੋਂ ਦੀ ਨਿਕਲ਼ੀ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਹਲ਼ਕੇ ਸਾਹਣ ਵਾਂਗ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕੱਟਰੂ ਦੇ ਢੁੱਡ ਮਾਰਨ ਵਾਂਗ ‘ਚੱਭਾ’ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੋ ਕਰਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ।<br />-"ਘਰੇ ਨ੍ਹੀ..! ਹੋਰ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜੀ ਐ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲਈਂ..! ਕੁੜੀ ਦਾ ਇਹ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ ਬਈ ਕਦੋਂ ਆਜੇ..! ਕੁੜੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਜਰੂਰ ਰੱਖਣੀਂ ਐਂ..!"<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੀ ਢੈਲ਼ਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਾਂ ਤੱਤੇ ਘਾਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਆਪ ਹੀ ਕੁਹਾੜਾ ਮਾਰਨ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਬਣੀ ਬਣਾਈ ਖੀਰ ‘ਚ ਸੁਆਹ ਧੂੜਨ..!<br />ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਰਾਕਟ ਬਣ ਕੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਛੂਟ ਵੱਟਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਸੀ।<br />ਉਸ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਖੰਭ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ।<br />-"ਚੰਗਾ..! ਮੈਂ ਆਬਦੀ ਸਾਲ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੈਂ, ਤੇ ਆਪਾਂ ਆਪਣੇ ਪਟਰੌਲ਼ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਈ ਲਾਵਾਂਗੇ ਲਹਿਰ..।"<br />-"ਜਿਮੇ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਮੰਨੇ..!"<br />-"ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਾਤ ਦਾ ਕਰਾਂ ਜਾਂ..?"<br />-"ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਆਰੀ ਆਖਤਾ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇਂ..! ਰਾਤ ਦਾ ਕਰ ਚਾਹੇ ਦਿਨ ਦਾ, ਆਉਣਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ..! ਇਹਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ ਠੇਕੇਦਾਰਾ! ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਥਾਨ ਸਿੱਟਿਆ - ਸੁੱਥਣ ਸਮਾਂ ਲੈ ਚਾਹੇ ਲਹਿੰਗਾ! ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹੱਥ ਪਾਇਐ, ਮਰਦ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਸਿਰੇ ਜਰੂਰ ਲਾਦੀਂ..!"<br />-"ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਮੈਂ ਫਾਕੜਾਂ ਹੋਜਾਂ..! ਤੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਕਾਹਦਾ ਕਰਦੀ ਐਂ, ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..? ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਟਾਕੀ ਨਾ ਲਾਦੂੰ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ..!"<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਜਿਪਸੀ ਹਵਾ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਸੜਕ ਵੱਢਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਉਹ ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਿਪਸੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਔਰਤ ਵੀ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ..? ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼ ਕੋਮਲ ਹੱਥ ਲਾ ਦੇਵੇ, ਸੁੱਕੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਰੇ ਹੋ ਜਾਣ..! ਗਲਵਕੜੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜੁੱਗਾਂ ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖੜੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ..! ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਧਰੇ, ਮੁਰਦਾ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ..!<br />ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਉਸ ਨੇ ਐੱਸ਼. ਟੀ. ਡੀ. ਤੋਂ ਸਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲ਼ਾ ਲਿਆ।<br />-"ਕੀ ਗੱਲ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..?" ਉਸ ਨੇ ਉਮਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਸਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਨਹੀਂ, ਊਂ ਈਂ ਚਿੱਤ ਜਿਆ ਢਿੱਲਾ ਜਿਆ ਸੀ..!" ਉਧਰੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ।<br />-"ਕੈਮ ਹੋ..! ਕਾਹਤੋਂ ਭੜ੍ਹਾਕਾ ਜਿਆ ਪਾਈ ਪਈ ਐਂ..? ਜੁਆਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਤਾਂ ਹੱਟ ਕੁਤੀਏ ਨ੍ਹੀ ਕਹਿਣ ਦਿੰਦੀ ਸੀ? ਵੱਡੇ ਬਾਈ ਦੇ ਵੀ ਮੋਛੇ ਪਾਈ ਰੱਖਦੀ ਸੀ..! ਹੁਣ ਕਾਹਨੂੰ ਮਰੂੰ ਮਰੂੰ ਕਰੀ ਜਾਨੀ ਐਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਲਚੜੇਵਾਂ ਸੀ।<br />-"ਵੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਗਈਆਂ ਨੱਥਿਆ..! ਸਦਾ ਨਾ ਬਾਗੀਂ ਬੁਲਬੁਲ ਬੋਲੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਨਾ ਮੌਜ ਬਹਾਰਾਂ..!"<br />-"ਉਏ ਅਮਰੀਕਾ ਅਰਗੇ ਮੁਲਕ ‘ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਬੁਲਬੁਲ ਅਜੇ ਚੁੱਪ ਐ..? ਇਹ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਐ ਬਈ..! ਬੁਲਬੁਲ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰਾਗ ਕੱਢਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਐ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਬੁੱਢੀ ਸਾਲ਼ੀ ਦਾ ਘੱਟ, ਪਰ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਵੱਧ ਸੀ।<br />-"ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਐਂ ਨੱਥਿਆ..! ਤੂੰ ਦੱਸ ਜੀਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਕੋਈ..?" ਉਸ ਨੇ ਠਰਕੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੋੜ-ਘੋੜ ਕੇ ਟਿਕਾਣੇ ਸਿਰ ਲਿਆਂਦੀ।<br />-"ਗੱਲ ਇਕ ਐ ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ..! ਬਈ ਜੀਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਕੀ ਧੀ ਦਾ ਸਾਕ ਨ੍ਹੀ ਦੇਣਾ..! ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਗੰਢ..! ਗੀਤ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਾ ਲੈਨੇ ਐਂ, ਬਾਕੀ ਰੱਬ ਆਪੇ ਭਲੀ ਕਰੂ, ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਛੱਡ..! ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬਥੇਰਾ ਅੱਕ ਚੱਬ ਲੈਣਗੇ..!"<br />-"ਗੀਤ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ..? ਜੁਆਨ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸੁਨੱਖਾ ਤਾਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ਼, ਬਥੇਰੈ..! ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਉਹਦੇ ‘ਚ ਬੱਜ ਐ-!" ਹਰਦੀਪ ਨੇ ਧੁਖ਼ਦੀ ਚਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹਾਉਕਾ ਲਿਆ।<br />-"ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਕਾਹਨੂੰ ਕਰਦੀ ਐਂ..? ਮੈਂ ਦੇਖ ਟੈਂਕ ਅਰਗਾ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਬੰਦਾ ਬੈਠਾ..? ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸੰਭਲਾਣਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ, ਤੂੰ ਐਸ ਗੱਲੋਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕੱਢ ਮਨ ‘ਚੋਂ..!"<br />-"ਚੱਲ, ਤੂੰ ਕਰ ਅੱਗੇ ਲੱਗ ਕੇ..! ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਦੱਸਤੀ ਸੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਈਂ..! ਕੁੜੀ ਆਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਤਾ ਸੀ..?"<br />-"ਅਜੇ ਨ੍ਹੀ..! ਬੱਸ ਜੋ-ਜੋ ਸਕੀਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੀਂ ਜਾਊਂ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਾਉਣਾ..! ਬਾਕੀ ਸੰਭਾਲਣਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ..!"<br />-"ਪਿੱਛੋਂ ਨਾ ਭੂਤ ਭਮਾਲ਼ੀ ਪਾਈ ਫਿਰਨ..? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦੈ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਡਰ!"<br />-"ਹਰਦੀਪ ਕੁਰੇ, ਫੇਰ ਓਹੀ ਗੱਲ਼..!"<br />-"ਠੀਕ ਐ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਨ੍ਹੀ..! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਬੱਸ ਦੋਨਾਂ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਐ, ਇਕ ਛੜਾ ਤੇ ਦੂਜਾ..!" ਹਰਦੀਪ ਰੋ ਪਈ।<br />-"ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਆਰੀ ਕਹਿਤਾ..? ਮਨ ਹੌਲ਼ਾ ਨਾ ਕਰ..! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤਰਾਰੇ ਦੇਖ਼..! ਕਿਮੇਂ ਅੱਧਿਓਂ ਡੂੜ੍ਹ ਕਰਦੈਂ..! ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ ਮੇਰੀ ਹਾਂ ‘ਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾਉਣੀ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ ਚਾਰ ਜੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਗੋਲ਼ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਕੀਮ ਨਾਲ਼ ਚੌਰਸ ਕਰਨਾ..!"<br />-"ਕਰਲਾ ਜਿਮੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਨੈਂ..! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਗਰ ਐਂ..! ਬੱਸ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਜਾ..!"<br />-"ਥੋੜਾ ਬਹੁਤਾ ਖਰਚਾ ਬਰਚਾ ਤਾਂ ਭੇਜ਼..! ਬਾਹਲ਼ੇ ਈ ਤੰਗ ਜਿਹੇ ਐਂ..! ਐਤਕੀਂ ਠੇਕੇ ਟੁੱਟਗੇ..! ਪੁੱਛ ਨਾ ਹਰਦੀਪ, ਝੱਗੇ ਲਹਿਗੇ ਸਾਲ਼ੇ..! ਜਮਾਂ ਈ ਨੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਮੈਂ ਤਾਂ…!"<br />-"ਰੋਈ ਨਾ ਜਾਹ..! ਦੱਸ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਭੇਜਾਂ..?"<br />-"ਦੋ ਕੁ ਲੱਖ ਭੇਜਦੇ..! ਠੇਕਿਆਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਬੋਲੀ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਐ, ਜਦੋਂ ਲੋਟ ਜਿਆ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੋੜਦੂੰ-!"<br />-"ਮੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਈ ਨ੍ਹੀ..? ਤੂੰ ਆਹ ਕੰਮ ਬਿਲੇ ਲਾ..! ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਛੱਡ..!"<br />-"ਓਹੋ..! ਉਹ ਤੂੰ ਕਾਹਤੋਂ ਚਿੰਤਾ ਲਾਈ ਐ..? ਇਹ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰ ਮੇਰੇ..! ਤੂੰ ਕਰਨ ਆਲ਼ਾ ਕੰਮ ਕਰ..! ਕੁੜੀ ਆਲ਼ਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁੱਬ ਕਰਦੈਂ, ਕੋਈ ਸੱਪ ਤਾਂ ਕੱਢਣਾ ਈ ਪਊ..? ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਆਲ਼ਾ..! ਸਭ ਠੀਕ ਹੋਜੂ..!" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਜਿਪਸੀ ਲੈ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਟੋਲ-ਪੰਪ ‘ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਇਕੱਲਾ ਭਈਆ ਹੀ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆਂ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਕਾਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ!<br />-"ਉਏ ਭਈਆ..! ਦੂਜੇ ਕਹਾਂ ਚਲੇ ਗਏ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੀ ਖੁਰਚ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਢੀ।<br />-"ਵੋ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖਨੇ ਗਏ ਹੈਂ..!"<br />-"ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮਾਂ ਚਦਾਉਣੇਂ ਕੇ ਲੀਏ ਦੇਖਣ ਗਏ ਹੈਂ..? ਕਾਮ ਉਨ ਕਾ ਬੁੜ੍ਹਾ ਕਰੇਗਾ ..?"<br />-"ਮੈਨੇ ਤੋ ਸੋਚਾ ਕੀ ਆਪ ਕੋ ਬਤਾ ਕਰ ਗਏ ਹੈਂ..!" ਭਈਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ‘ਤੇ ਹੱਸ ਪਿਆ।<br />-"ਬਤਲਾ ਕਰ ਗਏ ਹੈਂ ਆਬਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਉਹੋ..! ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਛ ਔਰ ਨਿਕਲ ਚੱਲਿਆ ਥਾ! ਚੱਲ ਛੋੜ..! ਭਈਆ ਕੱਲ੍ਹ ਯਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਨੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ..! ਬਾਕੀਆਂ ਕੋ ਘਰ ਭੇਜ ਦੇਣਾ..! ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਰਹੇ ਹੈਂ..! ਅੱਗੇ ਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਊਪਰ ਚੁਬਾਰੇ ਮੇਂ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਣਾ…! ਸਲਾਦ ਸਲੂਦ ਕਾਟ ਦੇਨਾ, ਚੁਬਾਰਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਵਾ ਦੇਨਾ ਸਮਾਰ ਕੇ..! ਉਨਕੋ ਸਾਤ ਕੁ ਵਜੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦੇਣਾ..! ਤੂੰ ਨੀਚੇ ਪਿਛਲੇ ਵਾਲ਼ੇ ਕਮਰੇ ਮੇ ਸੌਂ ਜਾਣਾ, ਸਮਝ ਗਿਆ..?"<br />-"ਸਮਝ ਗਯਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ..!" ਭਈਆ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮੌਜ ਮਸਤੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਲਈ ਐਸ਼-ਮਸਤੀ ਦਾ ‘ਅੱਡਾ’ ਸੀ। ਇਹ ਕੋਈ ਇਕ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅੱਧੀ ਵਾਰ ਭਈਏ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਬੰਧ’ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਮੌਜੀ ਅਤੇ ਮੂੜ੍ਹੀ ਬੰਦਾ ਸੀ।<br />ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸੁਨੇਹਾਂ ਦੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਣਾ ਦੱਸ ਆਇਆ।<br />ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ‘ਕੋਈ’ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਟਿਕਾਣੇ ‘ਤੇ ਆ ਮਿਲੀ। ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਬੱਤੀਆਂ ਜਗ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਮਾਂ ਲੋਹੜ੍ਹੇ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਸਿਰ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਡੋਰੀਆ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਹਾਉਕੇ ਜਿਹੇ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਗੁੱਝੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਇਆ ਕਾਲ਼ਾ ਪਟਿਆਲ਼ਾ ਸੂਟ ਗੋਰੇ ਰੰਗ ‘ਤੇ ‘ਦੁਹਾਈ’ ਬਣਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੁਰਦੀ ਦੀ ਤੋਰ ਜੁਆਨੀ ਮੌਕੇ ਕਹਿਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਸਾ ਪਾਸਾ ਨਿਰਖ, ਮੂੰਹ ਸਿਰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਜਿਪਸੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਵਿੱਥ ਨਾਲ਼ ਜਿਪਸੀ ਰੋਕ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਤੋਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ "ਰੈੱਡ-ਨਾਈਟ" ਦੀਆਂ ਫੜ ਲਈਆਂ। ਦੋ ਮੁਰਗੇ ਪੈਕ ਕਰਵਾ ਲਏ ਅਤੇ ਜਿਪਸੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਗਈ।<br />ਜਦ ਜਿਪਸੀ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਭਈਆ ਜਿਪਸੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਦੌੜਿਆ ਆਇਆ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੂੰਹ ਸਿਰ ਲਪੇਟੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਬਾਹਰ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਸੁੰਨ ਸਰਾਂ ਸੀ। ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦੀਆਂ ਦੁਧੀਆ ਬੱਤੀਆਂ ਦਾ ਚਾਨਣ ਫ਼ਰਸ਼ ਧੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਊਪਰ ਚੁਬਾਰੇ ਮੇਂ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਨਾ ਭਈਆ..?"<br />-"ਜੀ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ…!" ਭਈਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੀ ਰਗ-ਰਗ ਦਾ ਭੇਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਮ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਭਈਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਤੀ ਸੀ। ਭਈਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਹਮਰਾਜ ਸੀ। ਭਈਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਤਾਬਿਆਦਾਰ ਸੀ।<br />-"ਲਿਆ ਆਪਣਾ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆ..!" ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />ਭਈਆ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਬੋਤਲ ਫੜ ਕੇ ਕੰਗਣੀਂ ਤੱਕ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀਂ..! ਬੱਸ ਆਹ ਪੀ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਹ..! ਔਰ ਸੁਣ..! ਜੇ ਕੋਈ ਆਵੇ ਬਤਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਯਹਾਂ ਹਾਂ..! ਗਾੜੀ ਕੋ ਅੰਦਰ ਲਗਾ ਦੋ, ਔਰ ਸ਼ਟਰ ਬੰਦ..! ਸਮਝ ਗਿਆ..? ਚਾਬੀ ਗਾੜੀ ਮੇਂ ਹੀ ਹੈ..!"<br />-"ਸਮਝ ਗਿਆ ਸਾਹਿਬ..!" ਭਈਆ ਵਿਸਕੀ ਵਾਲ਼ਾ ਗਿਲਾਸ ਸਾਂਭੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੜੀ ਮੜਕ ਨਾਲ਼ ਸਿੰਧ ਦੀ ਘੋੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਮਗਰ ਮਗਰ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਮਹਿਕ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਮੇਜ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੱਗ ਅਤੇ ਸਲਾਦ ਕੱਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਡਬਲ-ਬੈੱਡ ਭਈਏ ਨੇ ਬੜੀ ਰੀਝ ਨਾਲ਼ ਵਿਛਾਇਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਇਸ ਉਤੇ ਕੋਈ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਮਨਾਉਣੀ ਸੀ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਖਿੜਕੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਕਾਲ਼ੀ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਛਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਜੱਗ ਸੁੱਤਾ ਸੀ।<br />-"ਪਾਣੀ ਪੀਣੈਂ..? ਜਾਂ ਕੁਛ ਖਾਣੈਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਧੌਣ ਮਰੋੜਨ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਪਾ ਲਿਆ।<br />-"ਪਾਣੀ..? ਮੈਂ ਜੁਆਕੜੀ ਐਂ? ਖਾਣਾ ਅਜੇ ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ..!"<br />-"ਹੋਰ ਕੀ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਰੁਲ਼ ਗਿਆ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਹੱਸ ਪਈ।<br />-"ਹੋਰ ਦਾਰੂ ਪੀਵੇਂਗੀ..?"<br />-"ਕਿਉਂææ? ਮੈਨੂੰ ਵੱਢਦੀ ਐ..?"<br />-"ਤੂੰ ਸੱਚੀਂ ਦਾਰੂ ਪੀ ਲੈਨੀ ਐਂ..?" ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਆਲ਼ੇ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੀਮੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਹੰਢਾਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬਣ ਆਈ ਸੀ। ਬੰਗਾਲਣਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਆਮ ਪੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਔਰਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖੀ। ਆਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਤਜ਼ਰਬਾ ਸੀ। ਇਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤਜ਼ਰਬਾ..!<br />-"ਕਦੇ ਕਦੇ ਜੰਗੀਰ ਦੀ ਬੋਤਲ ‘ਚੋਂ ਚੋਰੀ ਛੁੱਪੇ ਇਕ ਅੱਧਾ ਪੈੱਗ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਠੰਢ ਠੁੰਢ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਪੀਤੀ!"<br />-"ਜੰਗੀਰ ਨੂੰ ਪਤੈ..?"<br />-"ਕਾਹਨੂੰ ਪਤੈ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਕਿਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਾ ਦੱਸਦੀਂ ਟੁੱਟ ਪੈਣੇ ਨੂੰ ..! ਉਹਨੇ ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਖਹਿੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡਣਾ..!"<br />-"ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ..! ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਦੱਸੂੰ..?" ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਪੈੱਗ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਹੱਥ ਫੜਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਰੈੱਡ-ਨਾਈਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈੱਗ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਧਤੂਰੇ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਮੱਝ ਵਾਂਗ ਖ਼ਹਿ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।<br />-"ਬੜੀ ਤੇਜ ਐ..!" ਪੈੱਗ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਸਲਾਦ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।<br />-"ਦੇਖੀ ਚੱਲ ਕੀ ਤਰਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਐ ਸਹੁਰੀ..! ਐਮੇ ਨ੍ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਘਰ ਫ਼ੂਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਦੀ..!"<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਟਿਊਬ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਲੱਗਿਆ ਜ਼ੀਰੋ ਪਾਵਰ ਦਾ ਲਾਲ ਬੱਲ੍ਹਬ ਜਗਾ ਲਿਆ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਸੰਧੂਰੀ ਚਿਹਰਾ ਹੋਰ ਮਨ ਮੋਹਣਾਂ ਬਣ ਗਿਆ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਬੱਲ੍ਹਬ ਦਾ ਚਾਨਣ ਚੰਗਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਰੀਰ ਅੰਬਰੀਂ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ।<br />-"ਮੈਥੋਂ ਨ੍ਹੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਆਹ ਅੱਗ ਲੱਗੜੇ..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੇ ਤਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਗੰਢੇ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਲਾਹ-ਲਾਹ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ!<br />ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਡਲ਼ੀ ਵਾਂਗ ਨੰਗ-ਧੜ੍ਹੰਗੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈੱਡ ‘ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪੈੱਗ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<br />ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਬਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਸੂਤ ਦਿੱਤਾ।<br />ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਪੂਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈੱਡ ‘ਤੇ ਲਿਟਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ‘ਮਸਲ਼ਣੇ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਕੰਮ ਯਾਦ ਐ ਨ੍ਹਾ..?" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲਾਟ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਯਾਦ ਐ, ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..! ਯਾਦ ਐ..! ਪਰ ਹੁਣ ਨਾ ਬੋਲ਼..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਬੋਲ਼ੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।<br />-"ਸੱਚੀਂ ਯਾਦ ਐ ਨ੍ਹਾਂ..?" ਸਰਾਲ਼ ਵਾਂਗ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਆ ਰਹੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਫਿਰ ਬੇਸੁਰਤੀ ਜਿਹੀ ਵਿਚ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਸੀ।<br />-"ਯਾਦ ਐ, ਦੁਸ਼ਮਣੇਂ..! ਬਿਲਕੁਲ ਯਾਦ ਐ..!"<br />ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਝੁੱਲ ਪਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਛੂਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੈੱਡ ‘ਤੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਮੇਹਲਦੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<br />ਸਵੇਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਤੱਕ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ ਕਬੋਲ ਨਿਕਲ਼ਦੇ ਰਹੇ। ਆਨੰਦ ਦਾ ਝਰਨਾ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ।<br />ਸਵੇਰੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਭਈਆ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਲ਼ੀ ਬੱਸ ਚੜ੍ਹਾ ਗਿਆ।<br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਹਰਦੀਪ ਵੱਲੋਂ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਦੀ ਥਾਂ ਢਾਈ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ‘ਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਅਨ’ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।<br />ਪੈਸੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਐੱਸ਼. ਟੀ. ਡੀ. ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।<br />-"ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ਼ ਗੀਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਜਾਹ ਹਰਦੀਪ..! ਕੰਮ ਬੱਸ ਪੂਰਾ ਟੰਚ ਐ..!" ਉਹ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹੀ ਸੂਈ ਧਰੀ ਬੈਠਾ ਸੀ।<br />-"ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਐææ?" ਹਰਦੀਪ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ Ḕਤੇ ਹੀ ਚੀਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।<br />-"ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਕੰਮ ਟੰਚ ਐ..! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਖਰਚੇ ਬਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਈਂ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਸਾਰੇ ਮੈਂ ਕਰੂੰ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਢਾਈ ਲੱਖ ਦਾ ਮੁੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<br />-"ਤੂੰ ਖਰਚੇ ਬਰਚੇ ਅੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ ਨੱਥਿਆ..! ਬੱਸ ਆਪਣਾ ਆਹ ਕੰਮ ਕੱਢ..!"<br />-"ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ..! ਬੱਸ ਤੁਸੀਂ ਆਜੋ..!" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਇੰਡੀਆ ਆ ਵੱਜੇ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਹੀ ਉਹ ਗੀਤ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾ-ਬਣਾ ਢਾਹੁੰਦੇ ਰਹੇ।<br />ਠੇਕੇਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਠੀ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਕੋਲ਼ ਆਇਆ।<br />-"ਲੈ ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..! ਅਮਰੀਕਾ ਆਲ਼ਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਤਾਂ ਆ ਗਿਆ..।" ਆਖ ਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਮਾਰਿਆ।<br />-"ਸੱਚੀਂ..? ਸਹੁੰ ਖਾ..!" ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਚੀਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਵੀ ਲੱਡੂ ਭੁਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।<br />-"ਹੁਣ ਮੁੰਡਾ ਪਸੰਦ ਕਰੋ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ…! ਮੈਂ ਅਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਠੋਕ ਕੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤੈ..! ਬਈ ਬਰਾਤ ਬਰੂਤ ਨਾ ਲਿਆਇਓ, ਤੇ ਕਚਿਹਰੀਆਂ ‘ਚ ਈ ਬਿਆਹ ਕਰ ਲਓ..! ਕਿਵੇਂ ਰੈਅ ਐ..? ਠੀਕ ਐ ਕਿ ਨਹੀਂ?"<br />-"ਨਹੀਂ, ਖਰਚਾ ਬਰਚਾ ਤਾਂ ਕਰਾਂਗੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾ..! ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ‘ਚ ਨੱਕ ਨ੍ਹੀ ਰਹਿਣਾ-?"<br />-"ਤੂੰ ਗੋਲ਼ੀ ਮਾਰ ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ..! ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਿਆਹ ਦੇ ਕਾਗਜ ਪੱਤਰ ਬਣਾ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੜਦੀ ਕਰ..! ਕੀ ਲੈਣੈਂ ਸ਼ਰੀਕੇ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ? ਬਾਹਲ਼ੀ ਤੋਏ ਤੋਏ ਨ੍ਹੀ ਕਰਵਾਈਦੀ ਹੁੰਦੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ…! ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਨਜ਼ਰ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਐ ਗੁਰਮੇਲ ਕੁਰੇ..! ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ..? ਕੀ ਖਿਆਲ ਐ..?" ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੱਬਵੇਂ ਬੋਲ ਨਾਲ਼ ਕਿਹਾ।<br />-"ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ..! ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਬਾਹਰ ਐਂ..? ਅੱਗੇ ਨੀ ਮੰਨੀ ਤੇਰੀ ਗੱਲ਼..?" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹਿੱਕ ਥਾਪੜ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਿਹੈ..? ਦੇਖ ਲੈ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਕੀ ਕੀ ਪਾਪੜ ਵੇਲਦਾ ਫਿਰਦੈਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗੀ, ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ, ਨਹੀਂ? ਉਥੇ ਈ ਮਿਲਾਂਗੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ‘ਤੇ..! ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਕਰਾਂਗੇ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਦਿਖਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ..!" ਠੇਕੇਦਾਰ ਊਠ ਵਾਂਗ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਪੱਟਦਾ ਤੁਰ ਗਿਆ।<br />ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ ਦਾ ਦਿਲ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਹਥੌੜੇ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-770303080909843106?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-3931422379783825172011-09-25T00:37:00.000-07:002011-09-25T00:42:16.152-07:00ਹਨੀ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲ਼ ਗਈ ਸੀ।<br />ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਟਾਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਮੂੰਹ ਲਪੇਟ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਆਏ ਸਨ। ਭੈੜ੍ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਉਸਤਰੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ, ਵੱਢਵੇਂ ਬੋਲ ਦਿਲ ਛਾਨਣੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰਾਂ ਲਾਵਾ ਥੁੱਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਗੁੱਝਾ-ਗੁੱਝਾ ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੰਧ ਵਿਚ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਆਹੁਲ਼ਦੀ! ਘਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਸਾਂ ਫੜ ਕੇ ਰੋਕਦੇ! ਬੇਬੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਨਿੱਘਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਹਨੀ ਗੁੰਮ ਸੁੰਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਫ਼ੱਟੜ ਜੱਸੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਲ਼ਜੇ ‘ਚੋਂ ਟੀਸ ਉਠਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਹਿਮ ‘ਤੇ ਛੱਡ, ਜਰ ਜਾਂਦੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰਦਾ। ਮਨ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ! ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਰੂਹ ਵਿਆਕੁਲ਼ ਹੋ ਉਠਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਭੋਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਹਨੀ ਦੇ ਕਾਲ਼ਜੇ ਧਸਿਆ ਪਿਆ ਸੀ! ਪਰ ਚੰਦਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਲਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੀਮਾਂਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰਦੀ…? ਉਹ ਫ਼ੱਟੜ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ ਘੋਲ਼ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਸਬਰ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਕੇ ਹੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ! ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਜੱਸੀ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ..? ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜਿਆ ਸੀ..? ਜੇ ਉਹ ਜਹਾਨੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ…? ਕਿਸ ਜੂਨੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ..? ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਹਣਤ ਜਿਹੀ ਪਾਉਂਦੀ। ਉਹ <a name='more'></a>ਆਪਣੇ ਜੱਸੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀ ਬੇਹੂਦਾ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ…? ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।<br />ਜੱਸੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਧਰਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰਾ ਜੱਸੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਆ ਕੇ ਮਿਲੇਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਕਿਆਫ਼ਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ…? ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਿਆਲੀ ਸਬਜ਼ਬਾਗ਼..? ਹਨੀ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਹਨੀ ਦਾ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਕਾਲਜ ਦੀ ਹਮ-ਜਮਾਤਣ ਹਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹਨੀ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਸ Ḕਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ‘ਕਰਫ਼ਿਊ’ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦਫ਼ਾ 144 ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਕੈਦਣ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ…!<br />ਪਰ ਜੱਸੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਲਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਕਲ਼ਾਵੇ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ! ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਜੱਸੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖਲਪਾੜਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਨੂੰ ਜੱਸੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪਏ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਪੈਂਦੇ। ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਾਂਹ ਲੰਬੀ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਨਿਕਰਮੀ ਬਾਂਹ ਸੱਖਣੀਂ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ। ਉਸ ਦੀ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਜੇ ‘ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਪਈ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਸੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ਼..! ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਬਨੇਰੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਜੱਸੀ ਬਣ-ਬਣ ਖੜ੍ਹਦੇ! ਹਨ੍ਹੇਰੇ ‘ਚੋਂ ਜੱਸੀ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਂਦਾ..! ਪਰ ਜੱਸੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਖ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ..!<br />ਜਦ ਹਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਗ਼ਲਪਨ ਕਾਰਨ ਬੱਕੜਵਾਹ ਕਰ ਕੇ ਜਾਗਦੀ, ਤਾਂ ਹਨੀ ਦਾ ਬਾਪੂ ਹਨੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਬੋਲ-ਕਬੋਲ ਕਰਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਹਨੀ ਦਾ ਭਰਾ ਬੁੱਕਣ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮੰਜੇ ‘ਤੇ ਪਾਉਂਦਾ। ਬੁੱਕਣ ਨੂੰ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ‘ਪਾਹ’ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੈੱਗ-ਸ਼ੈੱਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਲਹਿਰੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਘਰੋਂ ਖੇਤ ਅਤੇ ਖੇਤੋਂ ਘਰੇ..! ਦਾਰੂ ਪੀਤੀ, ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਘੁਰਾੜ੍ਹੇ ਮਾਰ ਲਏ…। ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਵੇਸਲ਼ਾ ਸੀ। ਅਣਭਿੱਜ ਸੀ। ਹਨੀ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ ਵਾਰਦਾਤ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />ਜਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਮਲੇ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਠਾਣੇ ਦੇ ਗੇੜੇ ਦੇਣੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਨੀ ਦੇ ਬਾਪੂ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਠਾਣੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।<br />ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਾਹ ਜਿਹੇ ਵਰੋਲ਼ਦਾ ਠਾਣੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿਚ ਸਾਹ ਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਸਾਹ ਖੜਕਦੇ ਸਨ! ਹੱਡੀਆਂ ਮਾਸ ਛੱਡਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਟੋਹ-ਟੋਹ ਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਤੁਰਦਾ ਸੀ! ਉਮਰ ਤਾਂ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ!<br />-"ਤੂੰ ਸਰਾਧ ਖਾਣ ਆਲ਼ਿਆਂ ਮਾਂਗੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠੈਂ ਬਾਬਾ…?" ਬੱਗੀ ਦਾਹੜੀ ਦੀ ਲਿਹਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਠਾਣੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਬ ਨੇ ਬੁਲਾਇਐ ਜਿਉਣ ਜੋਕਰਿਆ…! ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਐਥੇ ਚਾਅ ਨੂੰ ਆਇਐਂ…?" ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਨਿਰਬਲ ਜੁਬਾਨ ਬੋਲੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੋਤਹੀਣ ਅੱਖਾਂ ਬੁਝੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।<br />ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<br />ਮੁਣਸ਼ੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇਂ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਠਾਣੇਦਾਰ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਬੇਈਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਤਮਾਨ’ ਤੋਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਪੂਛੋਂ ਫੜ ਕੇ ਭਾਰ ਜੋਂਹਦੈ।<br />ਬਾਹਰ ਬੈਠਾ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਠ ਹੀ ਤਾਂ ਜਾਪਿਆ ਸੀ। ਬਲਹੀਣ ਪਠੋਰੇ ਵਰਗਾ…!<br />-"ਆਜਾ ਬਾਬਾ…! ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਹ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਬਜੁਰਗ ਹੁਕਮ ਦਾ ਬੱਝਿਆ ਡਾਂਗ ਸਹਾਰੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।<br />-"ਕਦੋਂ ਕੁ ਦਾ ਆਇਐਂ…?"<br />-"ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਜੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬੀਤ ਚੱਲੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਰ ਈ ਨੀ ਪੁੱਛੀ…!" ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇਬਾਕ ਦੱਸਿਆ।<br />-"ਬੈਠ..! ਆਪਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ!" ਉਸ ਨੇ ਕੁਰਸੀ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<br />ਬਜੁਰਗ ਡਾਂਗ ਆਸਰੇ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।<br />-"ਹਾਂ ਬਾਬਾ…? ਤੇਰੇ ਆਲ਼ਾ ਕੇਸ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਨਬੇੜੀਏ?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"……..।" ਬਜੁਰਗ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਬਰੀਕ ਬਿਰਧ ਅੱਖਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />-"ਕੁੜੀ ਹੁਣ ਠੀਕ ਐ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ।<br />-"ਠੀਕ ਈ ਐ ਜੀ…! ਥੋਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਈ ਐਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਕਿੰਨਾਂ ਗੁੱਡੀ ਨਾਲ਼ ਧੱਕਾ ਹੋਇਐ…!" ਬਜੁਰਗ ਦਿਲੋਂ ਫ਼ਿੱਸ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੁਝੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਚੱਲ ਪਿਆ।<br />-"ਬਾਬਾ..! ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਐ…! ਪਰ ਜਿੰਨਾਂ ਕਸੂਰ ਮੁੰਡੇ ‘ਚ ਐ, ਉਦੂੰ ਵੱਧ ਕਸੂਰ ਕੁੜੀ ‘ਚ ਨਿਕਲ਼ਦੈ, ਪਤੈ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਕਰੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਸੀਆ ਚਲਿੱਤਰ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਵਗਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਕਾਹਦਾ ਕਸੂਰ ਐ ਸਰਦਾਰ ਜੀ…? ਥੋਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਤਾਂ ਬਚਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਈ ਪਈ ਰਹੀ ਐ-!"<br />-"ਦੇਖ ਬਾਬਾ…! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬੱਗੀ ਦਾਹੜ੍ਹੀ ਦਾ ਲਿਹਾਜ ਕਰਦੈਂ…! ਤੇਰੀ ਤਾਂ ਦਾਹੜ੍ਹੀ ਫੜਦਿਆਂ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਐ…! ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕੁੜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਐ, ਹਸਪਤਾਲ਼ ਉਹ ਆਬਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰਕੇ ਪਈ ਰਹੀ ਐ…! ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਨ ਨ੍ਹੀ! ਰੰਗਰਲ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਬਿਗਾਨੇ ਖੇਤ ਰਾਤਾਂ ਕੱਟਣੀਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਭੜੂਏ ਨੇ ਸੁੱਖ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸੀ..? ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ…?"<br />-"…………।" ਬਜੁਰਗ ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਗਿਆ। ਮਾਰੂ ਗੱਲ ਸੀਨਾਂ ਪਾੜ ਗਈ ਸੀ।<br />-"ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ੇ ਗਵਾਹ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦੇਈ ਜਾਂਦੇ ਐ ਬਈ ਖੁਰਵੱਢ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਆਪ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ…! ਜੇ ਕੋਈ ਅੱਕਿਆ ਮੁੰਡਾ ਉਹਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ, ਦੱਸੋ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ…? ਅੱਗ ਮੂਹਰੇ ਘਿਉ ਨੇ ਤਾਂ ਪੰਘਰਨਾ ਈ ਐਂ…? ਕਹੇਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜਾਗਦੇ, ਹੱਡ ਮਾਸ ਦੇ ਗਵਾਹ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਈਏ…?"<br />-"…………।" ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।<br />-"ਕੁੜੀ ਕੈਂਪ ‘ਤੇ ਗਈ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਇੰਨਕੁਆਰੀ ਦੱਸਦੀ ਐ ਬਈ ਕੁੜੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੈਂਪ ‘ਚ ਹੈਨੀ ਸੀ, ਬਿਗਾਨੇ ਖੇਤ ਸੀ…! ਜੇ ਸਾਰੀ ਤਹਿਕੀਕਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ, ਤਾਂ ਬਰੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਬਜੁਰਗਾ! ਦੇਖ ਲੈ..! ਕਿਤੇ ਰੋਜੇ ਬਖਸ਼ਾਉਣ ਆਏ ਦੇ ਗਲ਼ ਨਮਾਜਾਂ ਨਾ ਪੈ ਜਾਣ…! ਪਿਉ ਧੀ ਪੁੱਠੇ ਨਾ ਫ਼ਸ ਜਾਇਓ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਖਰੀ ਭੁਲੱਥਾ ਸੁੱਟਿਆ।<br />-"ਪਰ ਜੀ ਪਾੜੀ ਝੀੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਦੇਖੀ ਐ…!"<br />-"ਜੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਸ਼ੇਰ ਮੂਹਰੇ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰੂ, ਤਾਂ ਢਿੱਡ ਈ ਪੜਵਾਊ…? ਹੋਰ ਸ਼ੇਰ ਉਹਨੂੰ ਨਿਉਂਦਾ ਤਾਂ ਪਾਉਣ ਨ੍ਹੀ ਲੱਗਿਆ…! ਜੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਮਿੱਧਦੀ ਫ਼ਿਰਦੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਦ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਨਾ ਈ ਸੀ…? ਜੰਨ ਕੁਪੱਤੀ ਸੁਥਰਾ ਭਲਾ ਮਾਣਸ਼…? ਪਿੱਛੋਂ ਮਾੜੇ ਮੁੰਡੇ…! ਜਿਹੜੀ ਆਪ ਅਗਲਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤ ਜਾ-ਜਾ ਕੇ ਟੰਗਾਂ ਚੁਕਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਐ, ਖ਼ੈਰਾਂ ਹੱਥੀ ਬਾਬਾ ਉਹ ਵੀ ਹੈਨ੍ਹੀ..! ਖੁਸ਼ੀ ‘ਕੱਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਹ..! ਹੁਣ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਪਾਉਨੈਂ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਘਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਪਾਉਣੈਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ…? ਤੁਸੀਂ ਈ ਦੱਸੋ..? ਥੋਡੇ ਹੱਥ ਡੋਰੀ ਐ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਡਮਾਕ ਹਿੱਲਿਆ ਪਿਐ..! ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ ਸੁੱਝਦਾ ਸ਼ੇਰਾ..!" ਬਜੁਰਗ ਫਿਰ ਡੁਸਕ ਪਿਆ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਉਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਦੇਖ ਬਾਬਾ..! ਗਈ ਨੂੰ ਘੋੜ੍ਹੇ ਨ੍ਹੀ ਮਿਲ਼ਦੇ..! ਵੇਲ਼ਾ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਨ੍ਹੀ..! ਜੇ ਤੇਰਾ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੁੰਦੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਐਂ..? ਨਹੀਂ ਇਕ ਗੱਲ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸੁਣ ਲਈਂ..! ਤੇਰੀ ਤੂਤੀ ਨਗਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ..! ਐਥੇ ਵੱਡੇ ਢਿੱਡਾਂ ਆਲ਼ੇ ਕੰਜਰ ਫਿਰਦੇ ਐ..! ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਊਂ ਰੋਲ਼ ਦੇਣਗੇ, ਸੋਚ ਲੈ..!"<br />-"ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਕੰਜਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜੋਕਰੀ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡੀ..? ਉਹ ਤਾਂ ਖਿਲਾਰੀ ਪਈ ਐ..!" ਤਾਅ ਵਿਚ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਿਕਲ਼ ਗਈ ਅਤੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਫ਼ਤੂਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।<br />-"ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਸਾਫ਼ੂਆਲ਼ੀਆ ਧਲ੍ਹਿਆਰਾ ਪਾਲਾਂ, ਚੌਰਿਆ…! ਉਦੋਂ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਪਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁੱਤੀ ਦੂਜੇ ਕੰਜਰ ਨਾਲ਼ ਬਿਗਾਨੇ ਖੇਤ ਪਈ ਸੀ..? ਜਿਵੇਂ ਸੱਜਰਾ ਖਸਮ ਹੁੰਦੈ..? ਕੈਂਪ ‘ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਪੈਂਤੀ ਕੁੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਈ ਸੀ, ਉਹ ਭੈਣ ਚੋਦ ਹੋਰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ..? ਹਲ਼ਕ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਠਿਆ ਵਿਆ ਸੀ, ਮੁੰਡੇ ਭੈਣ ਯਹਾਉਂਦੇ..? ਆਬਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਾਣ ਦੇਖਣਾ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ, ਤੇ ਨਿਘੋਚਾਂ ਅਗਲੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ‘ਚ ਕੱਢਣੀਆਂ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਕਰੋਧ ਵਿਚ ਸੜ ਉਠਿਆ। ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਵੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਵਰਮੇਂ ਵਾਂਗ ਸੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਦਲੀ ਦਾ ਡਰ ਸਿਰ ਵਿਚ ਦੁਰਮਟ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਇਹ ਕੋਈ ‘ਨਸਾਫ ਤਾਂ ਨਾ-ਨਾ ਹੋਇਆ..?"<br />-"ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ਼ ਲੈਲਾਂ ਗੇੜੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਿਖਾਵੇਂਗਾ..? ਅਗਲਾ ਪਤੈ ਕਿੱਡੇ ਬਾਰਸੂਖ ਪਿਉ ਦਾ ਪੁੱਤ ਐ..? ਜੇ ਅਸੀਂ ਕੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਹੜਾ ਗਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ ਤੂੰ ਕਚਿਹਰੀ ‘ਚ..? ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਮੁਕੱਦਮਾਂ ਵੀ ਖੂਹ ‘ਚ ਪਾਦੇਂਗਾ..! ਪਿੱਛੋਂ ਭੈਣ ਚੋਦ ਬੁਰੇ ਅਸੀਂ ਕੰਜਰ ਵੱਜਦੇ ਐਂ..!"<br />-"……….।" ਬਜੁਰਗ ਚੁੱਪ ਸਾਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਝੋਟਿਆਂ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲੱਸੀ ਮਿਲ਼ਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ।<br />-"ਦੇਖ ਬਾਬਾ, ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕਿਹੈ ਬਈ ਤੇਰੀ ਤਾਂ ਦਾਹੜੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਐ, ਇਕ ਹੱਲ ਦੱਸਾਂ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਬਜੁਰਗ ਨੇ ਵੈਰਾਨ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ।<br />-"ਜੇ ਕਹੇਂ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਉ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੁਆ ਦਿੰਨੈਂ, ਗੱਲ ਰਫ਼ਾ ਦਫ਼ਾ ਕਰ..! ਮਿੱਟੀ ਪਾਅ..!"<br />-"ਇਉਂ ਮਿੱਟੀ ਕਿਮੇਂ ਪਾ ਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ…? ਧੀ ਧਿਆਣੀ ਦੀ ਇੱਜਤ ਦਾ ਸੁਆਲ ਐ…।"<br />-"ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗੜ੍ਹ ਦਿਆਂ ਧੀ ਦਿਆ ਖ਼ਸਮਾਂ…! ਕਾਹਦੀ ਇੱਜਤ ਐ ਤੇਰੀ…?" ਉਹ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਆਇਆ।<br />-"ਅੱਤ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵੀ ਸੀ…! ਅੱਗ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਲਿਟਦੀ ਸੀ…! ਜੇ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ..? ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਸਾਡਾ! ਮੁਸ਼ਕੀ ਕੁੱਤੀ ਮਗਰ ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਈ ਐ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਈ ਵੱਸ ਨ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਐਵੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਨਾ ਪਾਅ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਬੰਦ ਕਰੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਬਾਬਾ ਉਠ ਕੇ ਤੁਰ ਚੱਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ-ਦਿਮਾਗ ਕੀਰਨੇ ਪਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਸੂਰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਤਾਂ ਸਰਾਸਰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਭੁਗਤੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ? ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਇਨਸਾਫ਼…? ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦਲੀਲ, ਅਪੀਲ ਜਾਂ ਵਕੀਲ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ..? ਸਿਰਫ਼ ਮਗਜ਼ਮਾਰੀ ਸੀ..!<br />-"ਚੱਲਿਆ ਕਿੱਥੇ ਐਂ ਬਾਬਾ..? ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੁੱਤੇ ਰੱਖੇ ਐਂ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਸੀਟੀ ‘ਤੇ ਭੌਂਕੀ ਜਾਵਾਂਗੇ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਲਈ।<br />-"ਧੀ ਦੇਣਿਆਂ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਹਲੇ ਸਮਝ ਰੱਖਿਐ..? ਨਾ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ‘ਤੇ ਈ ਬੈਠੇ ਐਂ…? ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨ੍ਹੀ…? ਦੇ ਕੇ ਭਲਵਾਨੀ ਗੇੜਾ ਤੁਰ ਚੱਲਿਐਂ ਜਿਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਹੁਰੀਂ ਆਇਆ ਹੁੰਨੈ..? ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵੱਜੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੀ ਇਨਕੁਆਰੀ ਸਿੱਧੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਐ…! ਉਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਦਰਿਆ ਦਿਲੀ ਦੇਖ, ਜਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ‘ਚ ਨ੍ਹੀ ਲਿਆ ਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨ੍ਹੀ ਕੀਤਾ..! ਕੁੜੀ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਜਿਹੜੀ ਵਾਰਦਾਤ ਜਾਂ ਖ਼ੇਹ ਖ਼ਰਾਬੀ ਹੋਈ ਐ, ਉਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਐ..! ਅਸੀਂ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਐਂ ਬਈ ਇਹ ਸੱਚ ਐ..! ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਉਹ ਸੱਟਾਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰੀਆਂ..? ਕਰਨ ਆਲਾਂ ਕੰਮ ਉਹਨੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ..? ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਰੰਜ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ..? ਸੱਟਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦੈ…! ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਐ, ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਸਿੱਧੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਵਾਸਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾਵੋਂਗੇ..!"<br />ਬਜੁਰਗ ਅੱਗੇ ਧਰਤੀ ਘੁਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।<br />ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅੰਦਰ ਬੱਦਲ਼ ਗੱਜੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਸਨ।<br />-"ਦੇਖ ਬਾਬਾ..! ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ‘ਤੇ ਤਰਸ ਕਰਦੈਂ…! ਕਿਤੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਈ ਜਿਹੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ਼ ਮਰਗੀ ਬੱਕਰੀ, ਓਹੀ ਰੋਗ ਪਠੋਰੀ ਨੂੰ…! ਮੇਰੀ ਮੰਨ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਅਗਲਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰਾਜੀਨਾਮਾਂ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾਅ..! ਜਿੰਨਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਆਖੇਂ, ਮੈਂ ਦਿਵਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਐਂ..! ਸੋਚ ਲੈ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਖੂਹ ‘ਚ ਡਿੱਗੀ ਇੱਟ ਕਦੇ ਸੁੱਕੀ ਨ੍ਹੀ ਨਿਕਲ਼ਦੀ..! ਅਗਲੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਪੁੱਛ ਦੱਸ ਐ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਈਂ…! ਤੇਰੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਵਾਹੀ ਨ੍ਹੀ ਦੇਣੀਂ…! ਅਦਾਲਤ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਅਗਲੇ ਦੇ ਰੱਸੇ ਲਹਿ ਜਾਣਗੇ…! ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਪੱਲੇ ਕੱਖ ਨ੍ਹੀ ਆਉਣਾ..! ਮੂੰਹ ਕਾਲ਼ਸ ਬਾਧੂ ਦੀ ਪੱਲੇ ਪਊ..! ਜਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲ਼ਦੈ, ਉਹਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜਾਵੇਂਗਾ..!"<br />ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਕਸੂਤਾ ਫ਼ਸ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੂਹ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖਾਤਾ ਸੀ। ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਕੀ ਇਤਬਾਰ ਸੀ? ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਪਾ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੁਲ਼ੀ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਰੁਲ਼ ਹੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਅਗਲਾ ‘ਜਿੰਨ’ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਚਾਰ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਬਜੁਰਗ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਰੋਹੀ-ਬੀਆਬਾਨ ਵਿਚ ਉਲ਼ਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਬਾਬਾ..! ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਗੰਢ..! ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਵਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੈਂ-?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਰੜਕਾਇਆ ਤਾਂ ਬਜੁਰਗ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਧਾਹੀਂ ਰੋ ਪਿਆ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਲਿਆ।<br />-"ਦੇਖ ਬਾਬਾ..! ਤਕੜੇ ਦਾ ਸੱਤੀਂ ਵੀਹੀਂ ਸੌ..! ਹੁੰਦੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ‘ਹਾਂ’ ਵਿਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਦੇਖ ਨਹੀਂ, ਪਿੰਡੇ ‘ਤੇ ਹੰਢਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜੀਨਾਮਾਂ ਕਰ ਲਵੇਂ, ਮੇਰੀ ਨਜਰ ਵਿਚ ਵੀਹ ਰਹੇਂਗਾ..! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਲਾਂਗੇ, ਪਰ ਗਾਂਹਾਂ ਵੀਹ ਤਹਿਕੀਕਾਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ..! ਅਦਾਲਤ ‘ਚ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ..! ਕੀ ਹੋਇਆ..? ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ..? ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ…? ਬਗੈਰਾ ਬਗੈਰਾ..! ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੰਗੀ ਕਰਨ ‘ਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ..! ਹੋ ਸਕਦੈ ਉਲਟੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਕੁੜੀ ਵੀ ਵਿਚ ਲਵ੍ਹੇਟੀ ਜਾਵੇ..? ਆਬਦੀ ਇੱਜਤ ਆਬਦੇ ਹੱਥ ਹੁੰਦੀ ਐ ਬਾਬਾ..! ਕਿਸੇ ਗਵਾਹ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਭੁਗਤਣਾ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ..! ਜੇ ਤੂੰ ਕੇਸ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਜ਼ਤ ਹੱਤਕ ਦਾ ਕੇਸ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੈ..! ਉਧਰੋਂ ਕੁਰਕੀ ਵੱਖ ਹੋਊ..! ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਧੂਤਕੜਾ ਪਿਐ, ਲੋਕ ਚਹੁੰ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਭੁਲਾ ਜਾਣਗੇ..! ਜੇ ਗੱਲ ਅਦਾਲਤ ‘ਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਣ ਕੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਡਿੱਗੂ-ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਫੇਰ ਵੀ ਆਬਦੀ, ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ..? ਮੇਰੀ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਮੁਆਵਜਾ ਦੋਸ਼ੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਆ ਦਿੰਨੈ..! ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ..! ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਉਹ ਹੁੰਦੈ, ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਸਾਂਭਲੇ..! ਜੇ ਤੂੰ ਹਾਲਾ-ਲਾਅਲਾ ਈ ਕਰਦੇ ਫਿਰਨੈਂ..? ਫੇਰ ਬਾਬਾ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਐ..! ਭੱਜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਾਹਣ ਬਾਬਾ ਫਿਰ ਇੱਕੋ ਜੇ ਈ ਹੁੰਦੇ ਐ..! ਸਿਆਣੇ ਦਾ ਕਿਹਾ ਤੇ ਔਲ਼ੇ ਦਾ ਖਾਧਾ ਪਿੱਛੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ..! ਨਾਲ਼ੇ ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਚ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਗਰਮੱਛ ਨਾਲ਼ ਵੈਰ ਨਾ ਵਿੱਢੀਏ..! ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਪਿਉ ਮਗਰਮੱਛ ਨਾਲ਼ੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ..! ਉਹਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੱਕ ਹੱਥ ਪੈਂਦੈ..!" ਗਾਹਿਆ ਵਗਾਹਿਆ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ।<br />-"………….।" ਬਾਬਾ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਸੀ।<br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਈ ਕਰਦੈਂ ਬਾਬਾ…! ਜੇ ਤੂੰ ਉਤਲੇ ਪਾੜੇ ਟਿੱਡੀਆਂ ਈ ਬੁਸ਼ਕਰੀ ਜਾਣੀਐਂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ..! ਪਰ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਈਂ!"<br />ਉਹ ਅਜੇ ਸਮਝੌਤੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੱਸੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਪੁੱਜ ਗਏ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਭਾਅ ਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿਉਂ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਤੋਂ ਹੋਰ ਬਲਾਵਾਂ ਆ ਬਹੁੜੀਆਂ ਸਨ।<br />ਉਸ ਨੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ।<br />ਮੁਣਸ਼ੀ ਹਾਜਰ ਸੀ!<br />-"ਔਹਨਾਂ ਭੈਣ ਚੋਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਮਾਰ ਕੇ ਰੱਖ਼..! ਮੇਰੇ ਸਾਲ਼ੇ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਸ ਦੇ ਕੇ ਠਾਣੇ ਆ ਵੜਦੇ ਐ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਪੂ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦੈ..! ਜੇ ਚੀਂ-ਫੀਂ ਕਰਨ, ਤਿੰਨ ਮਾਰ ਫ਼ਰਾਂ ‘ਤੇ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਖਿਝ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਬਿਠਾਵਾਂ ਜੀ…?" ਮੁਣਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ।<br />-"ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਆਬਦੀ ਭੈਣ ਦੇ … ‘ਚ! ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਐਂ ਨਾ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਇਹੇ…? ਠਾਣੇ ‘ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥਾਂ ਅੱਗ ਲੱਗਦੈ…? ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਆਲ਼ੇ ਤਬੇਲੇ ਬੰਨੀ ਬਿਠਾ ਦੇ..! ਹੋਰ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਧੀ ਭੈਣ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਨਵੇਂ ਦੁੱਧ ਕਰਵਾਉਣੀ…? ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਮੈਥੋਂ ਈ ਪੁੱਛੀ ਜਾਵੇਂਗਾ ਜਾਂ ਆਪ ਵੀ ਕੁਛ ਕਰੇਂਗਾ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਆਇਆ ਸੀ।<br />ਸਲੋਕ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਬਾਬੇ ਵੱਲੋਂ ਬੇਧਿਆਨਾ ਹੋ ਕੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਬੀਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਵੱਲ ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ।<br />ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਆ ਗਿਆ।<br />-"ਆ ਬਈ ਸਰਦਾਰ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..! ਆ ਬੈਠ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਅਦਬ ਕੀਤਾ।<br />-"ਹੋਰ ਸੁਣਾ..?"<br />-"ਤੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਪੈਰ ਜੁੱਤੀ ਨੀ ਪਾਈ..!" ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।<br />-"ਇਹ ਬਜੁਰਗ ਨੇ ਉਸ ਪੀੜਤ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ..! ਸਰਦਾਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ..।" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝਾਇਆ।<br />ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਏ! ‘ਸਿਆਸੀ ਦੱਲਿਆਂ’ ਵਾਲ਼ਾ ਚਲਿੱਤਰ ਵਰਤਿਆ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਬਜੁਰਗ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।<br />-"ਉਹ ਥੋਡੀ ਧੀ ਨਹੀਂ ਬਜੁਰਗੋ..! ਮੇਰੀ ਆਬਦੀ ਧੀ ਐ..! ਜਿਹੜਾ ਕੁਛ ਮੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕੀਤੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਣਦਾਰ ਹਾਂ ਸਰਦਾਰ ਜੀ..! ਮੈਂ ਥੋਡੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਐ, ਚਾਹੋਂ ਮਾਰੋ, ਚਾਹੇ ਛੱਡੋ..! ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੁਣ ਥੋਡੇ ਹੱਥ ਐ..! ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤ ਨਲਾਇਕ ਐ ਬਜੁਰਗੋ..! ਵੱਸ ਮੇਰੇ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਚੱਲਦਾ..! ਇਕ ਅੱਧਾ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ, ਇਹਦੇ ਕੰਜਰ ਦੇ ਗੋਲ਼ੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ..।"<br />-"ਲੈ ਬਾਬਾ..! ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਰਦਾਰ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੇ ਵੀ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੱਤੇ..? ਲੋਕ ਇਹਦੇ ਪੈਰੀ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਐ, ਤੇ ਇਹ ਤੇਰੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਈ ਜਾਂਦੈ..!"<br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੈਂ ਬਜੁਰਗੋ..! ਬਈ ਗੁੱਡੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਖਰਚਾ ਹੋਊ, ਮੈਂ ਕਰੂੰ..! ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿਉਂ ਆਪਣਾ ਗਵਾਹ ਐ ਤੇ ਦੂਜਾ ਗਵਾਹ ਐ, ਰੱਬ..! ਆਹ ਦਸ ਕੁ ਹਜਾਰ ਤਾਂ ਫੜੋ, ਬਾਕੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਿਓ..! ਥੋਡੇ ਮੇਰੇ ਸੰਨ੍ਹ ਰੱਬ ਐ, ਹੁਣ ਰਾਜੀਨਾਮੇ ‘ਤੇ ‘ਗੂਠਾ ਲਾਓ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰੋ..! ਉਹ ਫੇਰ ਵੀ ਥੋਡਾ ਬੱਚਾ ਐ..! ਮੁਆਫ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ..!" ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸ ਹਜਾਰ ਦੀ ਗੁੱਟੀ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਪੰਦਰਾਂ ਹਜਾਰ ਤਾਂ ਜੀ ਸਾਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ‘ਚ ਈ ਖਰਚਾ ਆ ਗਏ!"<br />-"ਚੱਲ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..! ਦਸ ਹੋਰ ਦੇ-ਦੇ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹੋਇਆ।<br />ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪੂਰਾ ਲੱਖ ਰੁਪਈਆ ਉਸ ਨੇ ਬੋਤਲ ਵਾਂਗ ਡੱਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />-"ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਬਜੁਰਗੋ..!" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ। ਗੋਡੇ ਘੁੱਟੇ!<br />ਪੈਸਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੋਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਕੀ ਮੇਰੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹੀ ਐ…? ਪਰ ਮੀਹਾਂ ਸਿਆਂ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਡੱਕਾ ਦਬਾਲ਼ ਨਹੀਂ..! ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਇਹਦਾ ਕੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ..? ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਸੱਚ ਹੀ ਕਿਹੈ ਕਿ ਜੇ ਬੋਤਾ "ਇੱਛ-ਇੱਛ" ਕਰੇ ਤੋਂ ਨਾ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਕੀ ਪੂਛ ਫੜ ਲਈਏ..? ਐਡੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਲੋਰੀ ਦੇ ਕੇ ਤਾਂ ਬਿਠਾਉਣੋਂ ਰਹੇ..? ਜੇ ਇਹ ਆਹ ਵੀ ਨਾ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ..? ਇਕ ਪਾਸੇ ਡਰ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਧੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਰ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਾਢ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ..! ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੱਕੋ-ਤੱਕੀ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਫੜ ਕੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਲਏ। ਠਾਣੇਦਾਰ, ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਬੇਈਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮੁਸਕੁਰਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਮੋਰਚਾ ਤਾਂ ‘ਸਰ’ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਹੁਣ ਜਾਹ ਬਾਬਾ..! ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੱਖਿਆ, ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ, ਇਹ ਖ਼ਰਚਾ ਬਰਚਾ ਸਾਂਭ ਲੈਣਗੇ..! ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਤੰਗ ਨਾ ਹੋਈਂ..!"<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ‘ਰਾਜੀਨਾਵੇਂ’ ‘ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਲੁਆ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੱਸੇ!<br />-"ਇਕ ਸਿਆਪਾ ਤਾਂ ਨਿੱਬੜ ਗਿਆ, ਅਜੇ ਦੂਜਾ ਆਇਆ ਬੈਠੈ!"<br />-"ਉਹ ਕਿਹੜਾ..?" ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਦੇ ਸਿਰ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਘੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਫ਼ੱਟੜ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਾਰਸ ਆਏ ਬੈਠੇ ਐ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜੁਗਾੜ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਣੈਂ…!"<br />-"ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਚਾਰ ਫ਼ੁੱਦੂ ਦਬਕਾੜੇ..! ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਨ੍ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਰੂੜ ਸਿਆਂ? ਪਰਮੋਸ਼ਨ ਤੇਰੀ ਪੱਕੀ..! ਜਦੋਂ ਕਹੇਂ ਐਸ਼. ਪੀ. ਨੂੰ ਸ਼ਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੂੰ..!" ਉਸ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਚੋਗਾ ਵੀ ਖਿਲਾਰਿਆ।<br />-"ਮੁਣਸ਼ੀ..! ਆਹ ਫ਼ੱਟੜ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਭੇਜ਼..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ।<br />-"ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ, ਤੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਬੈਠ..! ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰੋਂ ਉਖੇੜਦੈਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਬੋਲੀਂ..! ਹੋਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਰਾਇਆ ਖੂਹ ‘ਚ ਪੈਜੇ..! ਗੱਲ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਛੱਡ..!" ਉਸ ਨੇ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰਜਣ ਰੱਜੇ ਸਾਹਣ ਵਾਂਗ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਰੂੜ ਸਿਆਂ, ਅੱਜ ਗੱਲ ਨਿੱਬੜਦੀ ਕਰ…! ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਸਿਆਪਾ ਜਿਆ ਕਰਦੇ ਚੰਗੇ ਨ੍ਹੀ ਲੱਗਦੇ!" ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰ..! ਰੱਸੇ ਪੈੜੇ ਨਹਿਬ ਕੇ ਹਟੂੰ..! ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋਜਾ..!"<br />ਜੱਸੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ।<br />-"ਸਾਸਰੀਕਾਲ ਜੀ, ਸਰਦਾਰ ਜੀ..!" ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿਚ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।<br />-"ਆਓ ਬਈ ਸਰਦਾਰੋ, ਸਾਸਰੀਕਾਲ਼..! ਆਓ, ਬੈਠੋ..! ਮੁਣਸ਼ੀ, ਬਾਹਰੋਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਭੇਜ ਅੰਦਰ…!"<br />ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈਆਂ।<br />ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਗਏ।<br />-"ਹਾਂ ਬਈ..? ਫ਼ੱਟੜ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਬਾਪ ਕੌਣ ਐਂ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਸੁਆਲ ਮੱਥੇ ‘ਚ ਮਾਰਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਆਂ ਜੀ..!" ਇਕ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ।<br />-"ਬਾਕੀ ਬਾਹਰ ਚੱਲੋ ਬਈ..! ਅਸੀਂ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕਰਨੀ ਐਂ..! ਚਲੋ, ਬਾਹਰ ਚੱਲੋ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ।<br />-"ਮੈਂ ਜੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੈਂਚ ਐਂ..!" ਇਕ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਫੇਰ..? ਤੈਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਦੇਵਾਂ..? ਤੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਵੱਡੈਂ..? ਗੱਲ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਕੰਨ ਧਰ ਕੇ..! ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਰਪੈਂਚ ਨ੍ਹੀ, ਕੋਈ ਜੱਜ ਨ੍ਹੀ..! ਕੇਸ ਅਸੀਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੈਂ, ਬਾਕੀ ਜੋਰ ਤੁਸੀਂ ਆਬਦਾ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਲਾ ਲਿਓ..! ਅਸੀਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਫ਼ਾਹੇ ਟੰਗੇ ਪਏ ਆਂ ਐਸ ਕੇਸ ਕਰਕੇ..! ਥੋਡੇ ਮਾਂਗੂੰ ਵਿਹਲੇ ਨੀ..! ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚਿੱਤੜ ਉਚੇ ਕਰਕੇ ਆ ਜਾਨੇ ਓਂ ਠਾਣੇ, ਤੇ ਦੱਸਦੇ ਓਂ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ..! ਜੇ ਬਾਹਲ਼ਾ ਈ ਔਖਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ‘ਚ ਨਾ ਨਬੇੜ ਲਿਆ..? ਚੱਕਦੇ ਓਂ ਝੋਲ਼ਾ ਐਥੇ ਆ ਵੱਜਦੇ ਓਂ, ਜਿਵੇਂ ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦੈ..? ਮਹੀਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੂਲ਼ੀ ਟੰਗ ਰੱਖਿਐ..! ਬਾਹਰ ਚਲੋ..!!"<br />ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਏ।<br />ਸਰਪੰਚ ਵੀ ਛੋਤ ਜਿਹੀ ਲੁਹਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />ਹੁਣ ਦਫ਼ਤਰ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਠਾਣੇਦਾਰ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਦਾ ਪਿਉ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।<br />-"ਹਾਂ ਬਈ..! ਕੀ ਨਾਂ ਐਂ ਤੇਰਾ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਰਵੀਰਾ ਬਦਲਿਆ।<br />-"ਜੀ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ..!"<br />-"ਹਾਂ ਬਈ ਬਿੱਕਰ ਸਿਆਂ..! ਹੁਣ ਦੱਸ਼..?"<br />-"ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਜੀ..?" ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਸੁਆਲ ਵਿਚ ਰੁਲ਼ ਗਿਆ।<br />-"ਕੀ ਕਰੀਏ ਤੇਰੇ ਕੇਸ ਦਾ..?"<br />-"ਜੀ ਥੋਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਈ ਐਂ..! ਕਾਕਾ ਆਪਣਾ ਮਰ ਕੇ ਬਚਿਐ…!" ਉਸ ਦੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ।<br />-"ਬਿੱਕਰ ਸਿਆਂ..! ਮੁੰਡਿਆਂ ਖੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਨੈ ਕੁਛ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਗੱਲ ਰਫ਼ਾ ਦਫ਼ਾ ਕਰੋ, ਗੱਲ ਨਾ ਵਧਾਓ..! ਗੱਲ ਅਦਾਲਤੀਂ ਪੈ ਜਾਊ, ਦੋਨੀਂ ਧਿਰੀਂ ਪੈਸੇ ਲੱਗਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਐਂ, ਦੱਸੋ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੂ ਕੀ, ਸੁਆਹ?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਖ ਕੇ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਰਖਿਆ। ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜਾਂਚਿਆ।<br />-"ਜੀ ਇਕ ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਰਨ ਅਰਗਾ ਕਰਤਾ..! ਉਹਦਾ ਕਸੂਰ-?"<br />-"ਧੀ ਦਿਆ ਖਸਮਾਂ..! ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ‘ਤੇ ਗਧੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇਰੀ ‘ਤੇ..! ਅਜੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਈ ਨ੍ਹੀ..? ਅਗਲੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਬਿਗਾਨੇ ਖੇਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣੀ, ਇਹ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਈ ਨ੍ਹੀ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ਼ ਰੂਲ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਰੂਲ ਦੀ ਕਾਤਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕੰਧ ‘ਤੇ ਜਾ ਵੱਜੀ। ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ‘ਥਰ-ਥਰ’ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਝੂਠਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਆਗਤ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਢਾ-ਠਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<br />-"ਜੇ ਤਾਂ ਕਰਨੈਂ ਰਾਜੀਨਾਵਾਂ, ਤਾਂ-ਤਾਂ ਹੋਜਾ ਤੱਕਲ਼ੇ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੱਧਾ..! ਤੇ ਜੇ ਪੈਣੈਂ ਪੁੱਠੇ ਰਾਹ? ਤਾਂ ਦੱਸ ਲੈ..!" ਟੁੱਟਿਆ ਰੂਲ ਬਿੱਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਭੰਮੀਰੀ ਵਾਂਗ ਘੁਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />-"………..।" ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਲਟੇ ਬਾਂਸ ਤਾਂ ਬਰੇਲੀ ਨੂੰ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ?<br />-"ਹਾਂ ਹੁਣ ਬੋਲ਼..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਮੁੜ ਕੌੜਿਆ।<br />-"ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਸਰਪੈਂਚ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਈ ਪੁੱਛਲੋ…!"<br />-"ਸਰਪੈਂਚ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ..! ਸਰਪੈਂਚ ਕੌਣ ਹੁੰਦੈ ਪੁਲ਼ਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ਾ…? ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ….. ਹੋਣ ਤਾਂ ਬਨੇਰੇ ਨਾ ਢਾਹ ਦੇਣ? ਸਰਪੈਂਚ ਰੱਬ ਐ..? ਜਦੋਂ ਪਾਇਆ ਚੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਸਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਸੱਪ ਮਾਂਗੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹੋਜੂ..! ਮੈਂ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਕਰਦੈਂ, ਤੂੰ ਦੱਸ਼..! ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਲ਼ੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣੈਂ ਜਾਂ…?" ਜਾਣ ਕੇ ਗੱਲ ਉਸ ਨੇ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਇਕ ਤਾਂ ਜੀ ਸਾਡਾ ਪੈਸਾ ਲੱਗ ਗਿਆ…!"<br />-"ਪੈਸਾ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਕੀ ਲੋਹੜ੍ਹਾ ਆ ਗਿਆ..? ਝੂਟੇ ਵੀ ਕੁੜੀ ‘ਤੇ ਤੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਈ ਲਏ ਐ…? ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰ ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਕੇਸ ਨ੍ਹੀ ਬਣਾਇਆ..? ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਜਾਇਜ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਬਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ‘ਚ ਮਾਰਦੇ..! ਜੇ ਅਸੀਂ ਢਿੱਲ ਵਰਤ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਵਗਦੇ ਐਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਣ ਜਾਨੇ ਐਂ ਰਾਣੀ ਖਾਂ ਦੇ ਸਾਲ਼ੇ..! ਕਿਤੇ ਘਿਉ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਂਗਲ਼ ਨਾ ਵਿੰਗੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇ..! ਸੋਚ ਲੈ..! ਸਾਨੂੰ ਮਹੀਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਿੱਤ ਗਿੱਟੇ ਕਢਵਾਉਂਦੇ ਫ਼ਿਰਦੇ ਐਂ…!"<br />-"………..।"<br />-"ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਗੰਢ..! ਹੁਣ ਗੱਲ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਇਕ..! ਥੋਡੇ ਕੇਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪੁਲ਼ਸ ਨੂੰ ਵੰਝ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਪਿਐ..! ਜੇ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਕਰਨੈਂ ਰਾਜੀਨਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ ਲੈ..? ਤੇ ਜੇ ਚੜ੍ਹਨੈਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ‘ਤੇ, ਤਾਂ ਬੋਲ਼..! ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਕ ਈ ਸੁਣਨੀ ਐਂ, ਦੋ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੈਂ ਆਦੀ ਨਹੀਂ..! ਅਸੀਂ ਥੋਡੇ ਮਾਂਗੂੰ ਬਿਹਲੇ ਨ੍ਹੀ, ਬਈ ਥੋਡੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਤਾਂ ਕਢਾਉਂਦੇ ਤੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਾਂਗੇ..! ਕਿੰਨਾਂ ਖਰਚਾ ਆਇਐ ਤੇਰਾ ਹਸਪਤਾਲ਼…?"<br />-"ਜੀ ਪੰਦਰਾਂ ਹਜਾਰ..!" ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਘੁੱਟੇ ਜਿਹੇ ਸੰਘ ਨਾਲ਼ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਤਾਲੂਏ ਲੱਗੀ ਪਈ ਸੀ।<br />-"ਵੀਹ ਦੁਆ ਦਿੰਨੈ, ਖੁਸ਼ ਐਂ…?"<br />-"………..।" ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਸਰਪੰਚ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣ ਦਾ ਸੁਆਲ ਸੀ।<br />-"ਬੋਲਦਾ ਨ੍ਹੀ…? ਅਸੀਂ ਥੋਡੇ ‘ਤੇ ਨ੍ਹੀ ਬੈਠੇ..! ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਕੰਮ ਐਂ, ਬੀਹ ਹਜਾਰ ਦੁਆ ਦਿਆਂ, ਧੀ ਦਿਆ ਯਾਰਾ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਰੂਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮੇਜ ‘ਤੇ ਖੜਕਾਇਆ।<br />-"ਜਿਵੇਂ ਮਰਜੀ ਐ ਕਰਲੋ ਜੀ, ਸਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਜੋਰ ਐ ਥੋਡੇ ਮੂਹਰੇ..?" ਰੂਲ ਖੜਕਣ ਨਾਲ਼ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਚੱਲ ਬਾਹਰ ਬੈਠ…! ਮੈਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਵਾਉਨੈ, ਤੇ ਇਕ ਗੱਲ ਸੁਣ..!"<br />ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਟੱਲ ਵਾਂਗ ਲਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਪਰ ਉਗੀਸਿਆ।<br />-"ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਕੁਛ ਵੱਜਿਆ ਵੀ ਐ, ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਆਪ ਈ ਘਰੂਟ ਮਰਵਾਲੇ ਹੋਣੇਂ ਐਂ…! ਹੁਣ ਗੱਲ ਸੁਣ..! ਜੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਇਰਾਦਾ ਬਦਲਿਆ, ਜਾਂ ਗੱਲ ਤੋਂ ਫਿਰਿਐਂ, ਤੇਰੀ …. ‘ਚ ਡੰਡਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਮੋਰ ਬਣਾਊਂਗਾ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇਂਗਾ..! ਸਮਝ ਗਿਆ?"<br />ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਹਾਂ’ ਵਿਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਜਾਹ ਬਾਹਰ ਬੈਠ…!"<br />ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਜੁਆਰ੍ਹੀਏ ਵਾਂਗ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰ ਸੁੱਟੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ।<br />ਸਰਪੰਚ ਬਿੱਕਰ ਕੋਲ਼ ਆ ਗਿਆ।<br />-"ਕੀ ਬਣਿਆਂ..?" ਹਰਾਸਾਂ ਮਾਰੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"……..।" ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਕੀ ਦੱਸਦਾ…?<br />ਸਰਪੰਚ ਵੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਸਰਪੈਂਚਾ ਮੇਰੀ ਇਕ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਈਂ…!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹੋਕਰਾ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਗੋਲ ਗੰਢ ਮਾਰ ਦੇਣੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।<br />ਫ਼ਸਿਆ ਫ਼ਸਾਇਆ ਸਰਪੰਚ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।<br />-"ਮਸਾਂ ਰਾਜੀਨਾਵਾਂ ਕਰਵਾਇਐ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿੰਗੜੀ ਛੇੜਦੀਂ…! ਜੇ ਕੋਈ ਉਨੀ ਇੱਕੀ ਹੋਈ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਿਆਣਾ ਪਾ ਲੈਣੈਂ…! ਭੁੱਲਿਆ ਨਾ ਫਿਰੀਂ…! ਨਾਲ਼ੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਪਤੈ ਸਰਪੈਂਚਾ, ਅਸੀਂ ਕੁੱਟਦੇ ਘੱਟ ਤੇ ਘੜ੍ਹੀਸਦੇ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਨੇ ਆਂ..! ਨਾਲ਼ੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਭੁੱਲਿਐ…? ਨਿੱਤ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਾਹ ਰਹਿੰਦੈ..? ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਕਿਤੇ ਫੇਰ ਮੰਨਲਾਂਗੇ…! ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਰੜੇ ਕੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।<br />ਸਰਪੰਚ ਕੰਨ ਜਿਹੇ ਝਾੜਦਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।<br />ਅੱਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਾਜੀਨਾਵੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਲਏ।<br />ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਵੇਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਲਏ। ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੜਿਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਵੀ ਕੀ ਸੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ..? ਉਸ ਦਾ ਕਰਿੰਦਾ ਠਾਣੇਦਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਸੀ..? ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਫਿਰ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਨੌਕਰ..! ਫਿਰ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਕੀ ਚੱਟੀ ਪਈ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਮਗਜਮਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ..? ਉਹ ਤਾਂ ਰਾਠ ਬਣਿਆਂ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ‘ਬਿਰਾਜਿਆ’ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />-"ਲੈ ਸਰਪੈਂਚਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਘੁੱਗੀ..! ‘ਕੱਠਾ ਜਿਆ ਕਾਹਨੂੰ ਹੋਈ ਜਾਨੈ..? ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਖੜ੍ਹ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਵੀ ਦਸਤਖ਼ਤ ਵਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਮਜਬੂਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਮਾਸੀ’ ਸੀ। ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਕੀ ਇਤਬਾਰ..? ਜਾਨ ਬਚੀ ਲਾਖੋਂ ਪਾਏ..। ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ..! ਸਰਪੰਚ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਠਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਏ।<br />-"ਆ ਜਾਹ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..! ਆ ਜਾਹ, ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਹ..! ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਵੱਟ ਜਿਐ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕ ਕੇ ਕਿਹਾ।<br />ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਰੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਜੇਤੂਆਂ ਵਾਂਗ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਰਦਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਕੇਸ ਰਫ਼ਾ ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਡਲਾ ਪੁੱਤ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਖੁਸ਼ ਐਂ ਹੁਣ..? ਕੱਢਤੀ ਨਾ ਤੇਰੀ ਗਊ ਗਾਰ ‘ਚੋਂ?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਲਈ।<br />-"ਤੇਰੀ ਦੱਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ..?" ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ‘ਤੇ ‘ਮਿਹਰਵਾਨ’ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਬੱਸ, ਦਇਆ ਐ ਤੇਰੀ..! ਕਾਹਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਦਿੰਨੈਂ..? ਪਰ ਜੇ ਦਿਆਲੂ ਹੋਇਆ ਈ ਐਂ, ਤਾਂ ਐਸ਼. ਪੀ. ਸੰਧੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਰਮੋਸ਼ਨ ਲਈ ਆਖਦੇ..!"<br />-"ਉਹ ਤੇਰੀ ਪੱਕੀ..! ਉਹਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ…! ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਦੱਸ? ਤੂੰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਦਾ ਵਾਲ਼ ਐਂ!"<br />-"ਆਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਖੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਤੈਥੋਂ ਆਪਾਂ ਕੀ ਲੈਣੈਂ..? ਘਰ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਐ..!" ਉਸ ਨੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ।<br />-"ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੋਠੀ ਆਜੀਂ, ਜਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ..!" ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨੇ ਰੁੱਗ ਭਰਕੇ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਊਠ ਵਾਂਗ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਭਰਦਾ ਠਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹੀ ਰਾਸ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਸਰੇ ਉਹ ਛਾਲ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿਪਸੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-393142237978382517?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-30027866282922751382011-09-10T06:04:00.001-07:002011-09-10T06:10:12.684-07:00ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਸੀ। <br />ਸੂਰਜ ਨੇ ਜੱਗ ਨੂੰ ‘ਝਾਤ’ ਆਖੀ ਸੀ।<br />ਸੁੱਤੇ ਪਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ‘ਮਾਸੜ’ ਕਦੋਂ ਦਾ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਜੱਸੀ ਉਠਿਆ।<br />ਉਸ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਮਾਸੜ ਮਿੰਨ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ, ‘ਹਾਲ-ਹਾਲ’ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਤੁਸੀਂ ਐਡੇ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹ ਯਾਰ..? ਕਿਸੇ ਦੀ ‘ਵਾਜ ਤਾਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਕਰੋ..? ਮੈਂ ‘ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਕਮਲ਼ਾ ਹੋਇਆ ਪਿਐਂ..! ਐਨੀ ਨੀਂਦ ਵੀ ਕੀ ਆਖ਼..? ਸੁਰਤ ਸਿਰ ਤਾਂ ਪਿਆ ਕਰੋ..! ਚੱਲ ਕੁੜੀਏ..! ਤੇਰਾ ਟੈਮ ਹੋ ਚੱਲਿਐ…!" ਮਾਸੜ ‘ਭੜ੍ਹਾਕੇ’ ਵਾਂਗ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਮਾਸੜ ਨਾਲ਼ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ। ਹਨੀ ਨੇ ਵੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪੂਰੇ ਅੱਠ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਨਹਾ ਕੇ ਹਨੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਫ਼ਾਰਮ ਹਾਊਸ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ। ਹਨੀ ਨੇ ਕੈਂਪ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਹਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕੀ ਪਈ ਸੀ। ਸਰੀਰ ਨਿਰਬਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜੁਆਨ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ..! ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬੱਦਲ਼ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਹੌਲ਼ੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ..! ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸੇ ਬੈਕੁੰਠ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ..। ਜਦ <a name='more'></a>ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਵਾਕਿਆ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਆਨੰਦ ਭਰੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁੜਧੜੀ ਜਿਹੀ ਆਉਂਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮਨ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਕਲ਼ਾਵੇ ਭਰਦਾ! <br />ਦੁਪਿਹਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਜੱਸੀ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। <br />ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਢਲ਼ਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਸੜ ਹਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਿਆ। <br />ਆਉਣਸਾਰ ਹਨੀ ਪਲੰਘ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। <br />ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ। <br />-"ਕਿਵੇਂ ਰਿਹਾ ਦਿਨ ਅੱਜ਼..?" ਜੱਸੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਬਹੁਤ ਬਿਜ਼ੀ..! ਕੈਂਪ ਨਿਰਾ ਬੋਰਿੰਗ਼..! ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ, ਗਾਇਨ, ਪਰੇਡ…! ਕੈਂਪ Ḕਚ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਜੱਸੀ..! ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੇ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ..।" ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਲੰਘ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।<br />-"ਪੈਣ ਦਾ ਮੌਸਮ ਨਹੀਂ ਮੋਤੀਆਂ ਆਲ਼ੀ ਸਰਕਾਰ..! ਮਸਾਂ ਤਾਂ ਵੇਲ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਆਇਐ..? ਫੇਰ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕਦੋਂ ਮੇਲ ਹੋਣ..?" ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦੋਧੇ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਲਾਹੁੰਣ ਵਾਂਗ ਜੱਸੀ ਨੇ ਹਨੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹੁੰਣੇ ਸ਼ਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਹਾਏ..! ਦਿਨੇ ਈ..? ਐਨੇ ਹਲ਼ਕੇ ਕਿਉਂ ਐਂ ਤੁਸੀਂ..? ਥੋਨੂੰ ਹੋਰ ਨ੍ਹੀ ਕੁਛ ਆਉਂਦਾ..?" ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ਼ ਹਨੀ ਨੇ ਕੇਸੂ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਗ਼ਿਲਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਨੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਹਮਾਇਤ ਬਰਾਬਰ ਕਾਇਮ ਸੀ।<br />-"ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਥੋਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ..?"<br />-"ਚੁੱਪ ਕਰ ਵੈਰਨੇ..! ਚੁੱਪ ਕਰ..!" ਉਹ ਹਨੀ ਨੂੰ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ‘ਡੀਕਦਾ’ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੱਝ ਦੀ ਜੀਭ ਵਰਗੀ ਜੀਭ ਹਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਰੇਗਮਾਰ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਉਮੰਗ ਵਿਚ ਜੱਸੀ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਰੋਹੀਏਂ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਦਰਵਾਜੇ ‘ਤੇ ‘ਠੱਕ-ਠੱਕ’ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਹੈਰਾਨ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਸੜ ਤਾਂ ਹਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਕੌਣ ਹੋਇਆ..? ਜੱਸੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ਼ ਕੱਪੜੇ ਚਾੜ੍ਹ ਲਏ ਅਤੇ ਹਨੀ ਨੇ ਵੀ ਕੰਬਲ਼ ਨਾਲ਼ ਆਪਣਾ ਨੰਗੇਜ ਢਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਗਨ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਸੜ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ…? ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਖਲਾਅ ਵਿਚ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਜੱਸੀ ਨੇ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।<br />ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਲਾਮ ਲਸ਼ਕਰ ਨਾਲ਼ ਬੀਕਾ ਖੜਾ ਸੀ..! ਉਸ ਨੇ ਕਾਲ਼ੀ ਕੰਬਲ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਲਗਾੜੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਬੰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਕੰਧ ਬਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਹਰਕਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਬੁੱਤ ਹੀ ਤਾਂ ਬਣੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਦੋਨਾਲ਼ੀ ਬੰਦੂਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਕੋਲ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਹ ਵਰਗੇ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। <br />-"ਸਾਸਰੀਕਾਲ ਬਾਈ ਸਿਆਂ..!" ਕਾਲ਼ੀ ਕੰਬਲ਼ੀ ਹੇਠ ਬੀਕਾ ਕੋਈ ‘ਡਾਕੂ’ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।<br />-"………।" ਅਵਾਕ ਹੋਇਆ ਜੱਸੀ ਇਕ ਕਰਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਗਧੀਗੇੜ ਵਿਚ ਰੁਲ਼ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਬਾਈ ਸਿਆਂ…? ਬੀਕੇ ਬਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਹਲ਼ਾ ਈ ਘਾਬਰ ਗਿਐਂ…?" ਬੀਕੇ ਨੇ ਬਘਿਆੜ੍ਹ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ।<br />-"……….।" ਜੱਸੀ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਕਟ ਬਣ, ਹਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਡ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਉਲ਼ਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇਣ ਆਇਐ…! ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਪੁੱਛਦਾ ਖ਼ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਿਆਂ…?" <br />-"ਕਾਹਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਬਾਈ…?" ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ ਸੀ।<br />-"ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਜਾਗਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀਂ ਨ੍ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ…! ਰਾਤ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਨ੍ਹੀ ਮਨਾਈ…? ਲਿਆ ਟੋਟਣਭੰਨਾਂ ਬੋਤਲ ਤਾਂ ਫੜਾ, ਨਿੱਕੇ ਵੀਰ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਕਰੀਏ..!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਨਾਲ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਇਕ ਬਿੱਜੂ ਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਚੋਅ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਗੰਡਾਸੇ ਦਾ ਟੱਕ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਤਾਮੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਪਿਸਤੌਲ ਵਾਂਗ ਡੱਬ ‘ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬੀਕੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਬੀਕੇ ਨੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਬੋਤਲ ਦਾ ਡੱਟ ਪੱਟਿਆ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਬੋਤਲ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਸੂਤ ਧਰੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਗੁਆਰੇ ਨਾਲ਼ ਆਫ਼ਰੇ ਊਠ ਵਾਂਗ ਡਕਾਰ ਮਾਰਿਆ। ਬੂਅ ਫ਼ੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਫ਼ੜ-ਫ਼ੜ’ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਬੁੜ੍ਹਕੇ!<br />-"ਲੈ..! ਫੜ ਪੀ ਬਾਈ ਸਿਆਂ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਮਾਂਗੂੰ ਕਾਣੀਂ ਵੰਡ ਨ੍ਹੀ ਕਰਦੇ..! ਲੈ ਮਾਰ ਘੁੱਟ ਤੇ ਹੋ ਰੰਗਾਂ ‘ਚ…!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਬੋਤਲ ਜੱਸੀ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਬੋਤਲ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਪੀਤੀ ਨਾ!<br />-"ਕਿਉਂ ਡਰ ਲੱਗਦੈ..? ਲੱਗੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ..? ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਦੇਖ ਗਾਡਰ ਵਰਗੀ ਐ..? ਐਹੋ ਜੀ ਕੁੜੀ ਅੱਗੇ ਸਾਲ਼ੀ ਦਾਰੂ ਦੀ ਕੀ ਮਜਾਲ਼..? ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਜਮਾਂ ਈ ਪਟੋਲ੍ਹਾ ਐ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਪਟੋਲ੍ਹਾ..! ਕਿਉਂ, ਕਿਵੇਂ ਐਂ..? ਦਿੰਦੀ ਐ ਨਜਾਰੇ, ਕਿ ਨਹੀਂ..? ਤੋੜਦੀ ਐ ਦੁੱਖ਼..? ਮਾਰਦੀ ਐ ਹਲ੍ਹੋਰੇ…? ਝੁਟਾਉਂਦੀ ਐ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ…?" ਉਸ ਨੇ ਤੀਰ ਵਰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲਾਈ। ਬੀਕੇ ਦੀ ਸੱਪ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਨੀ ਦੇ ਕੰਬਲ਼ ਨਾਲ਼ ਢਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਈ।<br />ਜੱਸੀ ਘੁੱਟਾਂਬਾਟੀ ਬੀਕੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਹਾਂ ਬਾਈ ਜੱਸੀ..! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਲਵਾਨ ਦੇ ਢਾਬੇ Ḕਤੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਬਈ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਣਾ ਈ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦੈ..! ਕਾਣੀਂ ਵੰਡ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਐ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਐ, ਕੀ ਖਿਆਲ ਐ?" ਉਸ ਨੇ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲ਼ੇ ਵਰਗੀ ਜੀਭ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। <br />-"ਕਿਉਂ ਹਨੀ ਸਵੀਟੀ..? ਇਹ ਕੀ ਲੱਗਦੇ ਸੰਤੀਏ ਤੇਰੇ - ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤੀਂ ਖੰਡ ਪਾਈ ਸੀ..?" ਬੀਕੇ ਨੇ ਅੱਖ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰਖ਼ੋਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਹਨੀ ਵੱਲ ਸੇਧ ਲਿਆ। ਜੱਸੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰੋਧ ਨਾਲ਼ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋਇਆ ਬੀਕੇ ਦੇ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਕੇ ਦੇ ਗਲ਼ ਨਾਲ਼ੋਂ ਚਿੱਚੜ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੂਧਾ ਸੁੱਟ ਲਿਆ। ਜੱਸੀ ਕੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਨਿੱਹਥਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਨੀ ਹਲਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਮੁਰਗੀ ਵਾਂਗ ਕੰਬਲ਼ ਦੱਬ ਕੇ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹਥੌੜ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਬਿੰਡੇ ਟਿਆਂਕ ਰਹੇ ਸਨ। <br />-"ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮੀਨਾਂ ਐਂ ਬੀਕਿਆ..!" ਜੱਸੀ ਨੇ ਆਖਰ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਿਹੈ ਬਈ, ਨਹੀਂ..? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਮੀਨਾਂ ਬੰਦਾ ਹਾਂ, ਬਾਈ ਸਿਆਂ! ਕਾਣੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਜਰ ਸਕਦਾ..!" ਉਸ ਨੇ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਹਨੀ ਉਤੋਂ ਕੰਬਲ਼ ਲਾਹ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਿਕੰਜੇ ਵਿਚ ਜਕੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੁਕੜੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਿਮਟ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਬਘਿਆੜ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਮਿਰਗ ਦਾ ਬੱਚਾ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੈ! <br />-"ਬੀਕਿਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭਰਾ ਕਿਹਾ ਸੀ..!" ਜੱਸੀ ਨੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਾਰਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤਰਲਾ ਕੀਤਾ।<br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਕਹਿਨੈਂ..!" ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਫੇਰ ਬਾਈ ਬਣਕੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਦੇਹ ਬੀਕਿਆ..! ਇਹ ਕਹਿਰ ਨਾ ਕਰ..!" <br />-"ਤੀਮੀ ਕੋਈ ਬਖਸ਼ਣ ਆਲ਼ੀ ਚੀਜ ਐ, ਕਮਲ਼ਿਆ..? ਤੀਮੀ ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੀ ਬੰਦੇ ਦੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਐ..! ਰਾਤ ਤੂੰ ਵਰਤ ਲਈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ..! ਜੇ ਬੱਕਰਾ ਕਹੇ ਬਈ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਵੱਢੋ, ਫੇਰ..? ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਲ਼ ਥੋੜ੍ਹੋ ਜੋੜਨਾਂ ਹੁੰਦੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਬਣਿਆਂ ਈ ਬੰਦੇ ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਐ..! ਜੇ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਰੰਗ ‘ਚ ਭੰਗ ਪਾਇਐ, ਤਾਂ ਦੱਸ? ਫੇਰ ਦੋਸ਼ ਦੇਹ..? ਮੈਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਈ ਪਤਾ ਸੀ ਬਈ ਤੁਸੀਂ ਐਥੇ ਐਂ..! ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਐਂ..! ਪਰ ਮੈਂ ਥੋਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਅੜਿੱਕਾ ਕਿਉਂ ਬਣਦਾ..? ਮੈਂ ਨੀ ਸੀ ਪਾਪ ਲੈਣਾਂ, ਬਾਈ ਸਿਆਂ! ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਚੱਲ ਅੱਜ ਛੋਟੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਰੰਗਰਲ਼ੀਆਂ ਮਨਾ ਲੈਣਦੇ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਆਜੂ..! ਦੇਖ ਸਾਡਾ ਵੀ ਸਬਰ..! ਹੈ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਕੇ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਕਿ ਨਹੀਂ..?" ਹਨੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ ਬੀਕੇ ਨੇ ਰਹਿੰਦੀ ਬੋਤਲ ਸੂਤ ਧਰੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਬੋਤਲ ਚਲਾ ਕੇ ਮਾਰੀ।<br />-"ਬੀਕਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਨੈਂ..! ਤੇਰੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰਦੈਂ ਬਾਈ..!" ਜੱਸੀ ਕੁਰਲਾਇਆ।<br />-"ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਰਦੈਂ..!" ਬੀਕਾ ਜੱਸੀ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ, ਹਨੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਤੇ ਥੁੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਬੀਕਾ ਸਾਹਣ ਵਾਂਗ ਭੂਸਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਨੀ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਏ ਕੱਪੜੇ ਪਾੜ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਕਰੇ ਵਾਂਗ ਪਲੰਘ ‘ਤੇ ਢਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੱਥ ਛੁਡਾ ਕੇ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਆ ਢਾਹਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਬਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਮੁੱਕੀਆਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨੱਕ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਬੀਕੇ ਦੇ ਦੱਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਸੀਸ ਵੱਟ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਫ਼ਰਸ਼ ‘ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਆਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਤੂੰ ਯੋਧਾ ਵੀ ਬਣਨ ਲੱਗਿਐਂ ਐਂ, ਬਾਈ ਸਿਆਂ..? ਇਹ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਕਦਾਚਿੱਤ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ..!" ਬੀਕਾ ਹੈਰਾਨ ਸੀ।<br />-"ਬੀਕਿਆ, ਤੂੰ ਬੜਾ ਹਰਾਮਜ਼ਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਮੀਨਾਂ ਬੰਦੈਂ…!" ਉਹ ਪਿਆ ਫ਼ੱਟੜ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ ਜਿਹੀ ਘੋਲ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਿਹੈ ਬਈ, ਨਹੀਂ..? ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਕਮੀਨੈਂ, ਬਾਈ ਸਿਆਂ! ਦੇਖ ਸਾਡੀ ਕਮੀਨਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ..!" ਉਹ ਦੈਂਤ ਵਾਂਗ ਹਨੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਹੇਠ ਚੂਹਾ ਆਉਣ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਹਨੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹੱਡਾਂਰੋੜੀ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਹੱਡੀ ਚੂੰਡਣ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਹਨੀ ਚੂੰਡ ਧਰੀ ਸੀ। ਹਨੀ ਕੁਰਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੁਰਲਾਹਟ ਸੁਣਨ ਵਾਲ਼ਾ ਬੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੀਕੇ ਦੇ ਕੰਨ ਬੋਲ਼ੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ..। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਦਿਸਣਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ…। ਜੱਸੀ ਬੇਵੱਸ, ਨਿਹੱਥਾ ਸੀ। ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਪਿਆ ਜੱਸੀ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਘਗਿਆ ਗਈ ਸੀ। ਹਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਨੀਲੇ ਦਾਗ ਪੈ ਗਏ ਸਨ। ਹੇਠ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਛੱਪੜ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਨੀ ਦਰਦਾਂ ਮਾਰੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਬੀਕੇ ਨੇ ਕੋਈ ਤਲਵਾਰ ਫ਼ੇਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੀੜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਮਚਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਧ-ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਿਢਾਲ਼ ਪਈ ਉਹ ਖ਼ੂਨੋ ਖ਼ੂਨ ਹੋਏ ਜੱਸੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੀਕੇ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਕੀ ਮਾਰਿਆ ਸੀ..? ਜੱਸੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਪ੍ਰਨਾਲ਼ਾ ਬਣ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਠ ਕੇ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਹਨੀ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਬਚੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਨੀ ਵਿਚ "ਹਾਏ..!" ਪੁਕਾਰਨ ਦੀ ਸੱਤਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਣਾਂ ਮੰਨ ਕੇ ਨਿਰਬਲ ਜਿਹੀ ਪਈ ਰਹੀ।<br />-"ਹਾਏ ਹਨੀ..! ਆਹ ਕਹਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਕਾਹਤੋਂ ਦੇਖਣਾਂ ਸੀ..? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਗਿਆ..?" ਜੱਸੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਘੁਲ਼ਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿਢਾਲ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਨੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਹਨੀ ਦੇ ਚੁੱਪ ਹੰਝੂ ‘ਤਰਿੱਪ-ਤਰਿੱਪ’ ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਪੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਡੁੱਲ੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। <br />ਬੀਕੇ ਹੋਰੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। <br />ਸਵੇਰੇ ਸੱਤ ਕੁ ਵਜੇ ਮਾਸੜ ਆਇਆ। <br />ਸਾਰਾ ਕੌਤਕ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਟਰਾਲੀ ਵਿਚ ਲੱਦ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਅਤੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। <br />ਜੱਸੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਾਲ਼ੀ ਸੱਟ ਗਹਿਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਹਨੀ ਦਾ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ। ਪਰ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਸੁਰਤ ਸਿਰ ਸੀ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ਼ ਲਿਆ। ਮੁਆਇਨਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਕੇਸ ਦੇਖ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਠਾਣੇਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੋ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਇਕ ਹੌਲਦਾਰ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਗਏ। ਮਾਸੜ ਨੂੰ ਠਾਣੇ ਲਿਆ ਬਿਠਾਇਆ। ਮਾਸੜ ਆਪਣੀ ਜਗਾਹ ਥਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਲਾਲ ਕੀਤੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ! ਵਾਕਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਾਸੜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਫ਼ਸਿਆ ਫ਼ਸਿਆ ਮਾਰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਕਾਲ਼ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />-"ਹਾਂ ਬਈ..? ਕੀ ਨਾਂ ਐਂ ਤੇਰਾ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨਾਲ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਤੇ ਸਿੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।<br />-"ਜੀ ਜੁਆਲਾ ਸਿੰਘ..!"<br />-"ਤੇ ਵਾਕਾ ਕਰਨ ਆਲ਼ੇ ਕੌਣ ਸੀ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸੰਘੀ ਘੁੱਟ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।<br />-"ਜੀ ਰੱਬ ਜਾਣੇਂ..! ਮੈਂ ਤਾਂ ਘਰੇ ਸੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਫ਼ੱਟੜ ਹੋਣ ਆਲ਼ੇ ਈ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਐ…!" ਮਾਸੜ ਨੇ ਅਥਾਹ ਮਾਯੂਸੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਫੇਰਿਆ।<br />-"ਤੇਰੀ ਧੀ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਜਾਂ ਮੈਂ..! ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ‘ਚ ਨਜਾਇਜ਼ ਧੰਦੇ ਕਰਵਾਉਣੇ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦਰਵੇਸ਼ ਬਣਨਾ..? ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗਧੇ ਕਰਨ, ਇਕ ਚੋਰੀ ਤੇ ਉਤੋਂ ਸੀਨਾਂ ਜੋਰੀ..?" ਮੌਰਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਰੂਲ ਜੜਕੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਈ ਕੋਰੜੇ ਛੰਦ ਪੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਆਖੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਮਾਸੜ ਦੇ ਪੈਰ ਘੁਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਸਮਾਨ ਉਪਰ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਪਿਆ। ਇਸ ‘ਨਜਾਇਜ਼ ਧੰਦੇ’ ਦੇ ਗਲ਼ ਪੈਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਿਆਪੇ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਘਰ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਕੀਰਨੇਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਾਂਦੀਏ ਬਲਾਏ ਦੁਪਿਹਰਾ ਕੱਟ ਜਾਹ..? ਆ ਬੈਲ ਮੁਝੇ ਮਾਰ…? ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦਾ-ਕਰਦਾ ਮਾਸੜ ਤਾਂ ਕਸੂਤਾ ਫ਼ਸ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਮਦਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹਮਦਰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਗਲ਼ ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ ਪੈ ਚੱਲੀ ਸੀ…। <br />-"ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਕੋਈ ਧੰਦਾ ਕਰਵਾਉਨੈਂ ਮਾਈ ਬਾਪ …? ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੱਟੜਾਂ ਤੋਂ ਈ ਪੁੱਛ ਲਓ ਜੀ…! ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਸਰਕਾਰ..! ਮੈਂ ਥੋਡੀ ਕੈਲੀ ਗਊ..! ਸਹੁੰ ਢਾਂਡੀ ਦੀ ਮਾਪਿਓ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਮਾਂ ਈ ਬੇਕਸੂਰ ਐਂ…! ਰਤੀ ਭਰ ਕਾਣ ਨਿਕਲ਼ ਆਵੇ, ਪਰ੍ਹੇ ‘ਚ ਫ਼ਾਹੇ ਲਾ ਦਿਓ..! ਪਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਐ, ਮੇਰੇ ‘ਤੇ Ḕਤਬਾਰ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਜੁਆਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਣਗੇ ਜੀ…!" ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਵਿਚ ਹੱਥ ਜੋੜ ਲਏ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਝੱਗ ਜੰਮ ਗਈ ਸੀ।<br />-"ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੀ …. ਦਿੱਤਾ? ਕਰਨੀਆਂ ਘਤਿੱਤਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਡਡਾਉਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ..? ਕਿੱਥੋਂ ਗੁਣ ਸਿੱਖਿਐ ਤੂੰ…?" <br />-"ਮਾਈ ਬਾਪ, ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੰਨੈਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਘਤਿੱਤ ਨ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਜੀ..! ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਮੁੰਡਾ ਫ਼ੱਟੜ ਹੋਇਐ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਘਰਾਂਆਲ਼ੀ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਦਾ ਦੋਸਤ ਐ ਜੀ..! ਘਰਆਲ਼ੀ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪੁੱਛ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਕਰਤੀ, ਦੱਸੋ ਕੀ ਕਸੂਰ ਐ ਸਰਕਾਰ..? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਂਹ ਤੋਂ ਰਗੜਿਆ ਗਿਆ ਸਰਕਾਰ..! ਅੰਨ੍ਹੀ ਦਾਈ ਪੁੱਠੇ ਥਾਂ ਹੱਥ..! ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਐ ਹਜੂਰ, ਹੁਣ ਮਾਰੋ ਚਾਹੇ ਛੱਡੋ..! ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਥੋਡੇ ਹੱਥ ਵੱਸ ਐ ਮਾਲਕੋ..! ਪਰ ਹਾਂ ਮੈਂ ਬੇਕਸੂਰ..! ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਮੁੰਡਾ ਖੁੰਡਾ ਆਬਦਾ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜੀ ਕਰਕੇ ਰਾਹ ਪਊ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਹ ਆਉਣ ਆਲੀ ਬਲਾਅ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਜੀ..? ਮੈਂ ਕਮਲ਼ਾ ਤਾਂ ਮਾਪਿਓ ਸੰਨ੍ਹੇ ਸੰਨ੍ਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ..!" ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। <br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਕੁਝ ਢੈਲ਼ਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੁਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਕੀ ਨਾਂ ਐਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਉਏ ਕੁੜੀ ਦੇਣਿਆਂ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਵਾਰੀ ਲਈ।<br />-"ਜੱਸੀ ਜੱਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਐ ਜੀ, ਹੋਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ, ਗਊ ਆਲ਼ੀ ਆਣ ਐਂ…!"<br />-"ਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ…?"<br />-"ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਸਹੁੰ ਐਂ ਮਾਪਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ..! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਹੁਰੀ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਛੈਂਕਲ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇਕ ਆਰੀ ਕੈਂਪ ‘ਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਐਂ ਜੀ, ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ…!" ਉਸ ਦੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਕੰਬੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।<br />-"ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੀ ਬੱਕੀ ਬਣਾਲਾਂ, ਸਿਆਹੀ ‘ਚ ਡੁਬ੍ਹਕਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਤੂੰ ਵੀ ਲੱਗਦੈਂ…? ਤੇਰੀ ਬੱਗੀ ਦਾਹੜੀ ‘ਚ ਕਈ ਭੇਦ ਐ…!" ਮੁਣਸ਼ੀ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਕਾਹਨੂੰ ਮੁਣਸ਼ੀ ਜੀ…! ਤੁਰਦੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਗੋਡੇ ਨ੍ਹੀ..! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਗਮਾਂ ਦੇਈ ਜਾਨੇ ਐਂ..? ਥੋਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਸਰਕਾਰ…? ਕੁਥਾਂ ਤੋਂ ਰੁੱਝੀ ਤੇ ਸਹੁਰਾ ਹਕੀਮ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ…!"<br />-"ਹੂੰਅ…! ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕਰੀਏ..?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮਾਸੜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਠਾਣੇਦਾਰ ਦਾ ਨਰਮ ਮਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਸੜ ਦੇ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁੱਲੀ ‘ਦਣ’ ਪੈ ਗਈ ਸੀ।<br />-"ਜੀ ਥੋਡੇ ਹੱਥ ਜਾਨ ਐਂ ਸਰਕਾਰ..! ਮਾਪਿਓ ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ੋ..! ਮੈਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਖੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਜਵਾਬ ਨ੍ਹੀ ਦੇ ਸਕਿਆ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਐ…! ਜੁਆਨੀ ‘ਚ ਆਪ ਵੀ ਬੜੇ ਤੋਤੇ ਉੜਾਏ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਜੂਰ..! ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਆਹੀ ਕਸੂਰ ਐ..!" ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਗੱਲ ਠਾਣੇਦਾਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਤੇਰਾ ਦੱਸ ਹੁਣ ਕੀ ਬਣਾਈਏ…?" ਠਾਣੇਦਾਰ ਵੀ ਰੁਕ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।<br />-"ਸਰਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ ਨਵੇਂ ਦੁੱਧ ਕਰਵਾਉਣ ਗਏ ਕਿਸੇ ਜੱਟ ਨੇ ਝੋਟੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਬਈ ਸ਼ੇਰਾ ਤੇਰਾ ਮਿੰਟ ਦਾ ਕੰਮ ਐਂ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਲੱਸੀ ਐ..! ਉਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ ਪਈ ਐ ਮਾਈ ਬਾਪ..! ਚਾਹੋਂ ਤਾਂ ਖੱਡੇ ਵੀ ਸਿੱਟ ਸਕਦੇ ਐਂ, ਰਹਿਮ ਆ ਜੇ ਤਾਂ ਬਰੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਐਂ..! ਥੋਡੀ ਮਰਜੀ ਐ ਬਾਦਸ਼ਾਹੋ..!" ਉਸ ਨੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਗੋਡੇ ਫੜ ਲਏ। ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਬਾਕੀ ਪੁਲ਼ਸ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਹੱਸ ਪਏ। <br />-"ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਨ੍ਹੀ ਆਉਂਦੀ, ਉਨਾਂ ਚਿਰ ਤੂੰ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਨ੍ਹੀ ਹਿੱਲਣਾ..! ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਈ, ਬਿਆਨ ਕਲਮਬੱਧ ਕਰ ਕੇ ਤੇਰੇ ਰੱਸੇ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗੇ..! ਤੇ ਜਾਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦੇ-ਦੇ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਠਰਕੀ ਬੁੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ‘ਫ਼ਰੜ’ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਸਾਗ ਖਾਊ ਬੰਦੇ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਧੰਦਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ..? ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ..!<br />ਜੁਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾਏ ਨੋਟ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਬੱਸ਼..?" ਮੁਣਸ਼ੀ ਪਿਆਸੇ ਕਾਂ ਵਾਂਗ ਝਾਕਿਆ।<br />-"ਪੂਰੇ ਦੋ ਹਜਾਰ ਐ ਜੀ..!"<br />-"ਦੋ ਹਜਾਰ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਛੱਬੀ ਦਾ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਬਣਦਾ..? ਇਹ ਤਾਂ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਕੇਸ ਐ..?"<br />-"ਬਾਕੀ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਹਾਜਰ ਕਰਦੂੰ ਜੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੇ ਐਨੇ ਕੁ ਈ ਐ, ਇਹ ਮਨਜੂਰ ਕਰੋ..!"<br />-"ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਇਤਬਾਰ..? ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਂ ਕਾਲ਼ ਦਾ ਐ..! ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤੂੰ ਝੱਗਾ ਚੱਕ ਦੇਵੇਂ, ਅਸੀਂ ਕੀਹਦੀ ਬੇਬੇ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਆਖਾਂਗੇ..?"<br />-"ਮਾਪਿਓ ਥੋਡੇ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮਰਨੈਂ..? ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਲਿਆਵਾਂ..?"<br />-"ਜਿੰਨੇ ਮਰਜੀ ਲੈ ਆਈਂ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਣ..! ਨਹੀਂ ਸਾਲ਼ਿਆ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਿਆਣਾਂ ਪਾ ਲੈਣੈਂ, ਅਸੀਂ ਦਸ ਦਿਨ ਹਵਾਲਾਤ ‘ਚ ਦੇ ਕੇ ਬਾਰ ਈ ਨ੍ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਣਾਂ..!" ਸੌਦੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਮਾਰੀ।<br />-"ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਹਾਜਰ ਹੋਊ ਹਜੂਰ..! ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਪਰ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਮਿਹਰ ਰੱਖਿਓ…! ਹੋਰ ਨਾ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਕੋਈ ‘ਲਜਾਮ ਲਾ ਦਿਓ…!"<br />-"ਤੂੰ ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਮਾਰਦੈਂ..?" ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।<br />-"ਹੋਰ ਜਨਾਬ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਮੱਲ ਢਾਹੁੰਣੇ ਐਂ..? ਗੱਲਾਂ ਈ ਮਾਰਨੀਐਂ..? ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਮਾਰਨੋਂ ਰਿਹਾ..!"<br />-"ਚੰਗਾ, ਜਾਹ ਬਾਹਰ ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਬੈਠ..!"<br />-"ਵਿਹੜੇ ‘ਚ ਥੋਡੇ ਚਪਾਹੀ ਫਿਰਦੇ ਐ ਜੀ, ਕਿਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਬੋਕ ਬਣਾਂ ਲੈਣ..?" <br />-"ਉਏ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਜਾਹ ਬਾਹਰ ਬੈਠ..! ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ਼ੀ ਸੁਰਤ ਆਈ ਪਈ ਐ, ਟਿੱਚਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਜਰ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ ਕਰਦੇ..?" ਮੁਣਸ਼ੀ ਨੇ ਜੁਆਲਾ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਂ ਕੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਜਨਾਬ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਬਈ ਅਗਲੇ ਦੇ ਸੱਟ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਵੱਜਦੀ ਐ…? ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ ਤੱਤਾ ਠੰਢਾ ਨ੍ਹੀ ਦੇਂਹਦੇ ਪਤੰਦਰ, ਕਿਹੜਾ ਆਬਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣੀ ਐਂ..? ਅਗਲੇ ਦੇ ਵੱਜਦੀ ਐ, ਚੱਲ ਮੇਰੇ ਭਾਈ, ਪਿਆ ਰੰਗਾਟ ਪਾਈ ਜਾਵੇ..!" ਉਹ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਠਾਣੇਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਾ।<br />ਮੁਣਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੱਸ ਪਿਆ। <br />ਜੁਆਲਾ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਲਏ। <br />ਜੱਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਅੰਦਰੋਂ ਬੇਥਾਹ ਖੂਨ ਵਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹਾਲਤ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਜ਼ਰਦ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। <br />ਪੁਲੀਸ ਜਦ ਹਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਲੈ ਕੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਈ। ਹਨੀ ਨਾਲ਼ ਬਲਾਤਕਾਰ..? ਜੱਸੀ ਸਖ਼ਤ ਫ਼ੱਟੜ..? ਕਾਲਜ ਦਾ ਅਮਲਾ ਸਿਰ ਫੜੀ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸੁਆਲ ਸੀ। ਕੈਂਪ ‘ਤੇ ਗਏ ਸਬੰਧਿਤ ਲੈਕਚਰਾਰ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ‘ਪਾਲ਼ਾ’ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਕੋਲ਼ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਬੇਕਸੂਰ ਸੀ। ਹਨੀ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਹਾਂਮੀ ਭਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। <br />ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਕਾਲਜ ਦੋ ਦਿਨ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। <br />ਸਾਰਾ ਕਾਲਜ ਬੀਕੇ ਦੀ ਇਸ ਕਮੀਨੀ ਹਰਕਤ ‘ਤੇ ਦੁਰ-ਦੁਰ ਕਰਦਾ ਥੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />ਹਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕੇਸ ਵਿਚ ਬੀਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਦ ਠਾਣੇ Ḕਚ ਬੀਕੇ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਅੱਗਿਓਂ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪੜੁੱਲ ਘੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆ ਕੇ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖ ਦਿੰਦਾ। ਜਦ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਠਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਬਦਨੀਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਠਾਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਰੋਇਆ ਪਿੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ‘ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ-ਮੁਰਦਾਬਾਦ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲੱਗਦੇ। ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਾ ਚੱਲਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਰ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ ਬੰਦ ਬੀਕੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਪੁਆ ਦਿੱਤੇ। ਕਾਲਜ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <br />ਹਨੀ ਦੇ ਘਰਵਾਲ਼ੇ ਅਤੀਅੰਤ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੱਖ ਕਾਨੇ ਬਣ ਗਲ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਰੁਲ਼ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਢੋਲ ਵੱਜ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਪਟੜੀਫ਼ੇਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਧੂੰਆਂ ਰੋਲ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਕੁੜੀ ਕੱਤਰੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸੀ। ਬਜੁਰਗ ਲੋਕ ਸਿਰ ਫ਼ੇਰਦੇ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਸਨ।<br />ਜੱਸੀ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਮੁੱਕੀਆਂ ਦੇਈ ਫ਼ਿਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਬਿੱਲ ਕੱਢ ਕੇ ਹੱਥ ਉਪਰ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਬਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ-ਸੁੱਬ ਕਰਕੇ ਤਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਕਰਜਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹਿੰਮਤੀ ਬਾਪੂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਵੇਚ ਕੇ ਵੀ ਪੁੱਤ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਦੀ ਮਾਂ ਧਾਹ ਨਾ ਧਰਦੀ। ਉਹ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇਂ ਬੈਠੀ ਰੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਧਰਵਾਸ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੱਸੀ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਮੜ੍ਹਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। <br />ਬੀਕੇ ਦਾ ਬਾਪ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਡੇਰੇ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ।<br />-"ਜਨਾਬ ਅਸੀਂ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲ਼ੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਥ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਐਨਾਂ ਕੁ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ..?" ਬੀਕੇ ਦਾ ਬਾਪੂ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ, ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਟੋਭੇ ਫ਼ੂਕ’ ਆਖਦੇ ਸਨ!<br />-"ਡਰੀ ਕਿਉਂ ਜਾਨੈਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..? ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਅੜਕ, ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਈ ਭੁਗਤਾ ਦਿਆਂਗੇ..। ਮੂਤੀ ਕਾਹਤੋਂ ਜਾਨੈਂ? ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ ਵਿਗੜਦਾ..!" ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ਼ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਵੇਲ਼ੇ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਹਮਾਇਤੀ ਬੰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨੇ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ ਭਾਲ਼ਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣੇ ਸਨ।<br />-"ਜਨਾਬ ਪੁਲ਼ਸ ਆਲ਼ੇ ਊਂ ਨਾ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਜੁਆਕ ਦੀ ਢੋਲਕੀ ਕੁੱਟ ਦੇਣ..? ਮੈਂ ਸਹੇ ਤੋਂ ਨ੍ਹੀ, ਪਹੇ ਤੋਂ ਡਰਦੈਂ..! ‘ਕੱਲਾ ‘ਕੱਲਾ ਪੁੱਤ ਐ, ਸੌ ਤਰਲਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਪਾਲ਼ਿਐ..! ਕਿਤੇ ਊਂ ਨਾ ਤੁਰਨੋਂ ਆਹਰੀ ਕਰ ਦੇਣ..? ਪੁਲ਼ਸ ਆਲ਼ਿਆਂ ਦਾ ਪੱਟ ਹੋਣਿਆਂ ਦਾ ‘ਤਬਾਰ ਕੋਈ ਨ੍ਹੀ..!" <br />-"ਪੁਲ਼ਸ ਦੀ ਐਸੀ ਤੈਸੀ..! ਮਜਾਲ ਐ ਪੁਲ਼ਸ ਕੁਸਕ ਵੀ ਜਾਵੇ..? ਮੁੰਡੇ ਵੱਲ ਕਹਿਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਝਾਕਜੇ..? ਅਸੀਂ ਕਾਹਦੇ ਆਸਤੇ ਬੈਠੇ ਐਂ…?" ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦਾ ਸੰਜੀਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਰੋਧੀ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਜਨਾਬ ਪਿੱਛੋਂ ਮਜਾਲ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ..? ਜੇ ਜੁਆਕ Ḕਚ ਈ ਚਿੱਬ ਪਾ ਦਿੱਤੇ..? ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਪੱਲਾ ਤਾਂ ਹਿਲਾਓ..! ਕੋਈ ਫ਼ੂਨ ਫ਼ਾਨ ਕਰੋ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ..!" ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾੜੇ ਵਿਚ ਦਾਅ ਦੇ ਨਿਆਣੇ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਕਿਹੜਾ ਠਾਣੇਦਾਰ ਐ ਤੇਰੇ ‘ਲਾਕੇ ‘ਚ..?"<br />-"ਰੂੜ ਸਿਉਂ ਐਂ..! ਕੰਜਰ ਦਾ ਜਮਾਂ ਈ ਕੰਮ ਦਾ ਬੰਦਾ ਨ੍ਹੀ..! ਗੱਲ Ḕਤੇ ਕੰਨ ਈ ਨ੍ਹੀ ਧਰਦਾ ਛੋਕਰੀ ਯ੍ਹਾਵਾ..! ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਵੀ ਜਿਗਰਾ ਦੇਖੋ ਜਨਾਬ..! ਥੋਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਤੋਂ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਐ..! ਜੇ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਨਾ ਨਿਕਲ਼ਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ, ਥੋਡੇ ਮੂੰਹ ਛਿੱਤਰ ਦੇਣੈਂ…! ਬਈ ਫ਼ਲਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਤਾਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਦਾ ਸਕਾ ਨ੍ਹੀ, ਸਾਡਾ ਕਿੱਥੋਂ ਬਣੂੰ..?" ਉਸ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹ ਰਗ ਫੜ ਲਈ। ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਸੁਰਤ ਫੜੀ। ਅਗਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵੀ ਸਿਰ ‘ਚ ਠੋਲ੍ਹੇ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਰਜਣ ਨਾਲ਼ ਵਿਗਾੜਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿੱਧੀ ਹੀ ਪੰਜ ਸੌ ਵੋਟ ਵੱਲੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾਂ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਕੁਹਾੜ੍ਹਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਸੀ।<br />ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੀ. ਏ. ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਲਈ। ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤੀਰ ਸਿੱਧਾ ਆਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਤਾਂ ਵੱਜਿਆ ਸੀ!<br />ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਖੋਪਿਆਂ ਜਿੱਡੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਲਾਈ ਪੀ. ਏ. ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।<br />-"ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿਉਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਲੱਭ ਤੇ ਮੇਰੀ ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿਉਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਵਾ…!" ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।<br />ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਆ ਬਹੁੜਿਆ।<br />ਪੀ. ਏ. ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦੱਸ ਕੇ ਫ਼ੋਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਬਟੇਰੇ ਵਾਂਗ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਹਾਂ ਬਈ ਰੂੜ ਸਿਆਂ..! ਕੀ ਹਾਲ ਚਾਲ ਐ..?"<br />-"ਥੋਡੀ ਕਿਰਪਾ ਐ ਸਰ..! ਹੁਕਮ ਕਰੋ..!" ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਅੱਤ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸੀ।<br />-"ਆਹ ਜਿਹੜਾ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਫੜਿਐ, ਇਹ ਕੀ ਕੇਸ ਐ..?"<br />-"ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਐ ਜਨਾਬ..! ਦੋਨੇਂ ਪੀੜਤ ਧਿਰਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ਼ ਦਾਖ਼ਲ ਐ..!" ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੇਸ ਜੁਬਾਨੀ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। <br />-"ਖ਼ੈਰ, ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਐ, ਐਨੀ ਵੇਅ..! ਪਰ ਇਹ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦੈ ਰੂੜ ਸਿਆਂ, ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਂ..! ਤੇ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਸੁਣ..! ਇਹਨੂੰ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਤੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਕੋਈ ਨਰਮ ਧਾਰਾ ਲਾਓææ! ਗਵਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਡੰਡਾ ਫ਼ੇਰੋ ਤੇ ਗਵਾਹ ਮੁਕਰਾਓ..! ਗਵਾਹ ਕਿੰਨੇ ਐਂ ਇਸ ਕੇਸ ‘ਚ…?"<br />-"ਇਕੋ ਈ ਐ ਸਰ…!"<br />-"ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾ ਧਮਕਾ ਕੇ ਮੂਹਰੇ ਲਾਓ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾਲਚ ਦਿਓ..! ਜੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਤਾਂ ਪੁਲ਼ਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੋ..! ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਤਾਂ ਪੁਲ਼ਸ ਤਕਨੀਕ ਵਰਤੋ..! ਬਾਕੀ ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਸਿਆਣੈਂ ਰੂੜ ਸਿਆਂ? ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ‘ਤੇ ਦਬਾ ਪਾ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਰਫ਼ਾ ਦਫ਼ਾ ਕਰੋ..! ਜੇ ਉਹ ਕੁਛ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਮੰਨਦੇ ਐ, ਤਾਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਨਬੇੜੋ..! ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਅੱਜ ਠਾਣੇ ਨਾ ਰਹੇ, ਸਮਝ ਗਿਆ..? ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਪਾਓ..! ਕੇਸ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਰੱਖੋ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਬਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ..! ਘੁੰਡੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਵਿਰਲ ਆਪੇ ਵਕੀਲ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਐ..! ਤੇ ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਰੂੜ ਸਿਆਂ, ਬਈ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਠਾਣੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇ..!" ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ਼ ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।<br />-"ਬੱਸ ਜਨਾਬ, ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਤਾਬਿਆਦਾਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਹਾਂਗੇ ਵੀ..! ਆਹ ਤਾਂ ਗਾਰ ‘ਚੋਂ ਗਊ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ..! ਕੀ ਕਰੀਏ ਮੰਤਰੀ ਜੀ..? ‘ਕੱਲਾ ‘ਕੱਲਾ ਪੁੱਤ ਐ..?" ਸੁਰਜਣ ਸਿਉਂ ਬਾਗੋਬਾਗ ਸੀ। <br />ਮੰਤਰੀ ਅੱਗੇ ਬੈਠੇ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹੀਏ ਲੱਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐੱਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਵਾਂਗ ਛੂਟ ਵੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। <br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸੁਣ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..! ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਆਖ ਬਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਮਾੜਾ ਜਿਆ ਸੰਭਲ਼ ਕੇ ਚੱਲੇ..! ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਾਂ ਖਾਤੇ ‘ਚ ਜਾ ਡਿੱਗਾਂਗੇ..! ਕਿਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ, ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਨਾ ਆਇਆ..! ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਸੰਭਾਲ਼ ਲਿਆ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਐਹੋ ਜੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਕਾਰ ਦਾ ਸੁਆਲ ਐ..! ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਕੱਤਰੀ ਨਾਲ਼ ਚੋਲ੍ਹ ਮੋਲ੍ਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੈ, ਤਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰੇ..! ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਬਈ ਆਬਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅਗਲੀ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਐਂ…! ਅੱਜ ਤਾਂ ਬਚਾ ਹੋ ਗਿਆ..! ਇਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਐ ਬਈ ਗੱਲ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਆਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨ੍ਹੀ ਆਈ..! ਉਹ ਕੰਜਰ ਤਾਂ ਭੂਤਾਂ ਅਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਐ, ਕਿਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਹ ਜਾਂਦੀ ਨਾ ਹੋਜੇ..! ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ..!"<br />-"ਮੁੰਡਾ ਈ ਜਰਵਾਣੈਂ ਜਨਾਬ, ਕੀ ਕਰੀਏ? ਪਰ ਹੁਣ ਕੰਨ ਖਿੱਚ ਕੇ ਰੱਖੂੰਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ..!"<br />-"ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕਈ ਐਹੋ ਜੀ ਸ਼ਕਾਇਤ ਨਾ ਆਵੇ..!" ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੋ ਟੁੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੱਸਿਆ।<br />-"ਮੈਂ ਕਹਿੰਨੈ ਜੀ ਕਦੇ ਸ਼ਕਾਇਤ ਨੀ ਆਊਗੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਈ ਜਾ ਕੇ ਸਾਲ਼ੇ ਦੇ ਕੰਨ ਮਸਲ਼ਦੈਂ..!" <br />-"ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਉਲਾਂਭਾ ਸੁਰਜਣ ਸਿਆਂ..? ਹੁਣ ਬਾਗੋਬਾਗ ਐਂ..?" ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਬੱਸ ਜਨਾਬ ਐਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਐ..! ਆਹ ਜਿੰਦ ਥੋਡੀ ਅਮਾਨਤ ਐ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਜੀ ਵਾਹ ਲਇਓ…!" <br />ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੀ ਕੋਠੀ ਤੋਂ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧਾ ਨੱਕ ਦੀ ਸੇਧ ਠਾਣੇਂ ਪੁਹੁੰਚਿਆ।<br />ਠਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਰੱਸਾ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਗ਼ੈਬੀ ਖੰਭਾਂ ‘ਤੇ ਉਡਦਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। <br />ਬਾਹਰ ਬਾਪੂ ਸੁਰਜਣ ਸਿੰਘ ਜਿਪਸੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। <br />-"ਕੀ ਗੱਲ ਐ ਬਾਪੂ ਜੀ..? ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਓਂ..?" ਬੀਕੇ ਨੇ ਜਿਪਸੀ ਵਿਚ ਬੈਠਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਗੱਲ ਸੁਣ ਉਏ ਕੁੜੀ ਯਹਾਵੇ ਦਿਆ ਪੋਪਲ਼ਾ ਜਿਆ..! ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇਰਾ ਖਹਿੜ੍ਹਾ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਘਤਿੱਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਝੱਗਾ ਚੱਕਜੂ, ਫ਼ੜਲੀਂ ਬੈਂਗਣ..! ਸਾਲ਼ਿਆ ਜੇ ਧੱਕੇ ਖਾਣੇ ਈ ਐਂ, ਤਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਖਾਓ..! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ…!" <br />-"ਬਾਪੂ ਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਐਂਵੇਂ ਮਾੜਾ ਜਿਆ..!"<br />-"ਕੀ ਮਾੜਾ ਜਿਆ…? ਸਾਲ਼ਿਆ ਤੂੰ ਗਧੀ ਮਾਰਦੇਂ..! ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦਾਰੂ ਪੀ ਜਾਨੈਂ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਈ ਜਾਨੈਂ! ਬੰਦਾ ਬਣ ਜਾਹ ਬੀਕਿਆ, ਬੰਦਾ..! ਹੁਣ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ‘ਲੈਕਸ਼ਨ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ ਐ..! ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਨੈਂ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਤੂੰ ਆਬਦੇ ਮਾਮੇ ਕੋਲ਼ੇ ਡਲਹੌਜੀ ਚਲਿਆ ਜਾਹ..! ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਲੋੜ ਪਈ, ਤੈਨੂੰ ਸੱਦ ਲਵਾਂਗੇ, ਐਥੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੁਪੱਤ ਕਰਨੋ ਹਟਣਾ ਨ੍ਹੀ…!" <br />-"ਬਾਪੂ ਜੀ ਹੁਣ ਬਖ਼ਸ਼ ਵੀ ਦਿਓ…! ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਡਲਹੌਜੀ ਨ੍ਹੀ ਜਾਣਾ…! ਪਰ ਥੋਡੀ ਸਹੁੰ, ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨੀ ਜਾਂਦਾ, ਕੁਛ ਨ੍ਹੀ ਕਰਦਾ..! ਮੇਰਾ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਵੋ…!" ਉਸ ਨੇ ਨਿਉਂ ਕੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ। ਬਾਪ ਦਾ ਉਬਲ਼ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਸਰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੀਕਾ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਔਲ਼ਾਦ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਖ਼ੂਨ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਬਦ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਬੰਦਾ ਮਾਸ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜੇ..? ਆਪਣਾ ਖ਼ੂਨ ਅੰਦਰੋਂ ਉਬਾਲ਼ਾ ਮਾਰਦਾ ਸੀ..!<br />ਬਾਪੂ ਨੇ ਜਿਪਸੀ ਤੋਰ ਲਈ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-3002786628292275138?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-3868123884312971912011-08-29T02:49:00.000-07:002011-08-29T02:52:49.992-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-YZCLdM4tRhQ/Tltg6nt0IxI/AAAAAAAABWo/iAjFPJ_ETXk/s1600/Sajjri%2BPaid%2BDa%2BReta.JPG"><img style="MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 128px; FLOAT: right; HEIGHT: 200px; CURSOR: hand" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5646213118048871186" border="0" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/-YZCLdM4tRhQ/Tltg6nt0IxI/AAAAAAAABWo/iAjFPJ_ETXk/s200/Sajjri%2BPaid%2BDa%2BReta.JPG" /></a> <span style="font-size:130%;color:#000099;">ਧੀ ਭੈਣ ਕਾ ਜੋ ਪੈਸਾ ਖਾਵੈ।। <br />ਕਹੈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਰਕ ਕੋ ਜਾਵੈ।। <br />(ਰਹਿਤਨਾਮਾ) <br /></span>ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ! <br />ਦਿੱਲੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਤਖ਼ਤੂਪੁਰੇ ਦਾ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਿਆ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਗੇਟ 'ਤੇ ਲੋਕ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਅੱਖਾਂ ਵਿਛਾਈ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਹੁਲਾਸ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਵੈਰਾਗ ਗਈਆਂ ਸਨ ਵਿਛੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲਈ! ਵਿਛੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਮਨ ਦੀ 'ਤਮੰਨਾਂ' ਹਾਬੜੀ ਪਈ ਸੀ! ਹਰ ਇਕ ਉਡੀਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦੂਰਬੀਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲ਼ੇ ਗੇਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਇਕ <a name='more'></a>ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਨਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫ਼ੂਕਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਬੜੀ ਹਸਰਤ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੇ! ਜਦੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ਼ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਕਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਡੀਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਉਦਾਸ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ..। ਆਸ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਉਡੀਕ...! <br />ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦੀ ਚੱਲੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਖੰਭ ਜਿਹੇ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਆ ਉਤਰੀ ਸੀ। ਕਸਟਮ ਤੋਂ ਵਿਹਲੀ ਹੋ ਕੇ ਹਨੀ ਜਦ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਬਾਪੂ ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਬੁੱਕਣ ਸਿੰਘ ਖੜ੍ਹੇ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੂਟਕੇਸਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਟਰਾਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ḔਓਪਰੀḔ ਜਿਹੀ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਈ। ਬਾਪੂ ਨੇ ਵੀ ਅਣਮੰਨੇ ਜਿਹੇ ਮਨ ਨਾਲ਼ ਧੀ ਦਾ ਸਿਰ ਪਲ਼ੋਸ ਦਿੱਤਾ। ਬੁੱਕਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ, "ਤਕੜੀ ਐਂ ਕੁੜ੍ਹੇ...?" ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹਨੀ ਨੇ ਬੁੱਕਣ ਵੱਲ ਅੱਖ ਪੱਟ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲ਼-ਗੇਲ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੋਹ-ਤੇਹ, ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਪਣੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਲਣਸਾਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਓਪਰਾਪਨ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸ ਰੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਲਪਾੜਾਂ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੰਭੀਰ ਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਹਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਾਲ਼ੀ ਟਰਾਲੀ ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਰੋੜ੍ਹ ਲਈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਲਈ 'ਬਿਗਾਨੇ' ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਨਰਾਜ਼ ਸਨ। ਲੋਕ ਦੋਸਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਆ-ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਯਾਰ, ਯਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮਦਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਹਨੀ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਉਦਾਸ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਵੈਰਾਨੀ ਕਾਰਨ ਉੱਜੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। <br />ਸਰਦ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਰਮਈ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਕੁਆਇਲਸ ਗੱਡੀ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਊਂਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖਾਧੀ ਭੁੱਕੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਤਰਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਏ ਸਨ। <br />-"ਉਏ ਉਠ ਬਈ ਜਿਉਣ ਜੋਕਰਿਆ...! ਕਰ ਹਿੰਮਤ...! ਕੁੜੀ ਉਤਰ ਆਈ ਐ...!" ਮੀਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਸੁਸਤ ਬਿਰਤੀ ਤੋੜੀ। <br />-"ਲੈ ਤਾਇਆ...! ਆਪਾਂ ਕਿਤੇ ਕਿਤੋਂ ਕੁਛ ਲੈਣ ਜਾਣੈਂ? ਨੌਕਰ ਕੀ ਤੇ ਨਖ਼ਰਾ ਕੀ? ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰ...! ਆਪਾਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਬੰਦੇ ਐਂ ਤਾਇਆ ਸਿਆਂ...!" ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। <br />ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। <br />-"ਚਾਹ ਪਾਣੀਂ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਪੀਣਾਂ ਹਨਿੰਦਰ...?" ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਮੋਨ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। <br />-"..........।" ਪਰ ਹਨੀ ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਬਾਹਰ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਹੱਸਦੀ ਖੇਡਦੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਨੀ 'ਬਿਗਾਨੀ' ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ! <br />ਉਤਰ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਬਾਪੂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ। <br />ਉਹ ਧੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ ਬੜੀ ਅੱਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਧੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰੋਗ ਹੀ ਅਜਿਹਾ 'ਅਸਾਧ' ਸੀ ਕਿ ਬਾਪੂ ਮੂੰਹ ਪਾੜ ਕੇ ਕੁਝ ਆਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸੁਆਲ ਸੀ। ਜੇ ਝੱਗਾ ਚੁੱਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਾ ਢਿੱਡ ਹੀ ਨੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਢਕੀ ਹੀ ਰਿੱਝਣ ਦੇਣੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਢੱਕਣ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ਼ ਆਪਣਾਂ ਮੂੰਹ ਹੀ ਮੱਚਣਾ ਸੀ! <br />-"ਤੂੰ ਬਈ ਕਾਲ਼ੇ...? ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈ...! ਫੇਰ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਵਧੀਆ ਰੁੜ੍ਹੇ ਜਾਵਾਂਗੇ..!" ਬੁੱਕਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਨਾਲ਼ੀ ਬੰਦੂਕ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਸਾਂ 'ਚੋਂ ਦਾਰੂ ਦੀ 'ਭੜਦਾਅ' ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਵਾਢੀ ਮੌਕੇ ਤੂੜੀ ਵਾਲ਼ੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਾਏ ਲਾਹਣ ਦੇ ਡਰੰਮ 'ਚੋਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। <br />-"ਪੀ ਲੈਨੇ ਐਂ ਬਾਈ...! ਨਾਲ਼ੇ ਤਾਂ ਠੰਢ ਹਟਜੂ ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਅੱਖਾਂ ਜੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਗੀਆਂ...। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਲ਼ੇ ਹੱਡ ਈ ਜਾਮ ਹੋਏ ਪਏ ਐ, ਗੱਡੇ ਮਾਂਗੂੰ...!" ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। <br />ਡਰਾਈਵਰ ਨਾਲ਼ ਛਾਲ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁੱਕਣ ਵੀ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਟਰੱਕ ਦੇ ਟੂਲ 'ਚੋਂ ਪਾਲਤੂ ਬਾਂਦਰੀ ਉਤਰਨ ਵਾਂਗ! <br />-"ਬਾਈ ਦੌਧਰੀਆ...! ਆਪਣਾ ਰਾਗਟ ਕਿੱਥੇ ਐ...? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਸੀ...!" ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਕਾਲ਼ੇ ਨੇ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ 'ਬਿੱਗ ਪਾਈਪਰ' ਦਾ ਅਧੀਆ ਡੱਬ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬੁੱਕਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਧੀਏ ਨੂੰ ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਕੁੱਕੜ ਵਾਂਗ ਕੱਛ ਵਿਚ ਦੱਬ ਲਿਆ। <br />-"ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਸਾਲ਼ੇ ਝੱਗੇ ਲਹੇ ਪਏ ਸੀ, ਜਾਣੀਂਦੀ ਸਾਰਾ ਏਰ੍ਹਪੋਟ ਈ ਉਜੜਿਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।" ਬੁੱਕਣ ਦਾਰੂ ਦੇਖ ਕੇ ਰਿੱਛ ਵਾਂਗ ਲਾਚੜ ਗਿਆ। <br />-"ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਸੀ ਘੁੱਟ..? ਜਕੀ ਕਾਹਤੋਂ ਗਿਆ..?" <br />-"ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ ਈ ਐ ਯਾਰ ਬੁੜ੍ਹਾ ਅੜਬ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਤੋਂ ਜਕ ਗਿਆ...! ਮਾੜੀ ਜੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੱਢਣ ਆਉਂਦੈ...!" ਉਸ ਨੇ ਨਲ਼ਕੇ ਕੋਲ਼ ਖੜ੍ਹਕੇ ਕਿਹਾ। <br />-"ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬਾਈ ਐਨਾਂ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਜਕੀਦਾ ਹੁੰਦਾ...! ਤੂੰ ਵੀ ਊਂਈਂ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਮੇਲਨ ਆਲ਼ਿਆਂ ਮਾਂਗੂੰ ਸੀਲ ਬਣ ਤੁਰਦੈਂ...?" <br />-"ਉਏ ਨਹੀਂ ਨਿੱਕੇ ਭਾਈ...! ਕੋਈ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਈ ਸਾਲ਼ਾ ਐਹੋ ਜਿਆ ਹੁੰਦੈ...!" ਲੰਡਾ ਪੈੱਗ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਦਿਆਂ ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਦਾਰੂ ਨੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਦਰਲੀ ਗੱਲ ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। <br />-"ਤੇਰੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਮਾਰਨੈਂ - ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਐ...! ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਮੈਂ ਮਾਰ ਨ੍ਹੀ ਖਾਂਦਾ-ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਦੇ ਨਾਲ਼ ਇਕ ਅਧੀਆ ਹੋਰ ਫੜਲੀਂ! ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸਾਲ਼ੀ ਮਹਿੰਗੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਐ-ਸ੍ਹਾਬ ਕਿਤਾਬ 'ਕੱਠਾ ਈ ਕਰਲਾਂਗੇ...!" ਬੁੱਕਣ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। <br />-"ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ ਬਾਈ ਬੁੱਕਣਾਂ...! ਸਾਡੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜੀ ਯਾਦ ਕਰਿਆ ਕਰੇਂਗਾ!" ਕਾਲੇ ਦੌਧਰੀਏ ਨੇ ਹਿੱਕ ਥਾਪੜ ਦਿੱਤੀ। <br />-"ਉਏ ਆਜੋ ਬਈ ਹੁਣ ਸ਼ੇਰੋ...!" ਦੂਰੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਚਾਨਣ ਵਿਚੋਂ ਬਾਪੂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ। <br />-"ਬੱਸ ਆਗੇ ਬਾਪੂ...!" ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਧੀਏ ਦੇ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਲਿਆ, "ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਮੱਕੀ ਗੁੱਡਣੀਂ ਐਂ...?" ਅਖੀਰਲੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੇ ਦੱਬਵੇਂ ਜਿਹੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਖੀ ਸੀ। <br />-"ਨਬੇੜ ਕੰਮ ਫੇਰ ਚੱਲੀਏ...!" ਚਾਹ ਦਾ ਖਾਲੀ ਗਿਲਾਸ ਹੋਟਲ ਦੀ ਬੰਨੀਂ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। <br />-"ਇਹ ਤਾਂ ਗਈ ਸਮਝ ਕਾਲ਼ਾ ਸਿਆਂ...!" ਰਹਿੰਦੀ ਦਾਰੂ ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਗਿਲਾਸ ਵਿਚ ਉਲੱਦ ਕੇ ਕਿਹਾ। <br />ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੁਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਠ ਵੱਜ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਦੀ "ਟੀਂ-ਟਾਂਅ" ਹਨੀ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਕੱਢ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਘੇਸਲ਼ ਜਿਹੀ ਮਾਰੀ, ਮੂੰਹ ਵੱਟੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਦਿਲ ਘਟਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ! ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਉਪਰੋਥਲ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਅੰਦਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਬੈਠਾ ਬੁੱਕਣ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਸੀ। ਹਨੀ ਕਿਸੇ ਉਧੇੜਬੁਣ ਵਿਚ ਮੱਥਾ ਫੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। <br />-"ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਜੰਮਣਾ ਸੀ ਹਨਿੰਦਰ...! ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੁੱਜਦਾ ਈ ਆਇਐਂ - ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਨ੍ਹੀ ਆਇਆ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ...!" ਅਚਾਨਕ ਬਾਪੂ ਨੇ ਕੱਛ 'ਚੋਂ ਮੂੰਗਲ਼ਾ ਕੱਢ ਮਾਰਿਆ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਮੱਚਦੀ ਭੜ੍ਹਾਸ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਉਸ ਅੰਦਰ ਕਦੋਂ ਦੀ ਜੁਆਲਾ ਮੁਖੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਨਿਕਲ਼ ਗਈ ਸੀ। <br />-"ਆਪ ਤਾਂ ਤੂੰ ਜਿਹੜੀ ਮੂੰਹ ਕਾਲ਼ਸ ਲੈਣੀਂ ਸੀ-ਉਹ ਤਾਂ ਲੈ ਈ ਲਈ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਉਣ ਜੋਕਰਾ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡਿਆ? ਪਿੰਡ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਘਤਿੱਤਾਂ ਲੋਟ ਨ੍ਹੀ ਆਈਆਂ-ਕੋਈ ਬਾਕੀ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡੀ-ਜੇ ਪੈਲ਼ੀ ਫ਼ੂਕ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ-ਤੂੰ ਤਾਂ ਖੇਹ ਖਾਣ ਦੀ ਕਸਰ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡੀ! ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਬੂਅ-ਬੂਅ ਹੋਈ ਪਈ ਐ, ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਉਂਗਲਾਂ ਦਿੰਦੇ, ਨਿੱਤ ਦਾਹੜ੍ਹੀ 'ਚ ਮੂਤਦੇ ਐ..!" <br />-"ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਬੀਤੀ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਐ...? ਜਿਹੜੀ ਕਸਰ ਰਹਿੰਦੀ ਐ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਓ...!" ਹਨੀ ਨੇ ਵੀ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਲਾਂਬੂ ਛੱਡਿਆ। <br />-"ਫੇਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ੇ ਆਉਣ ਦੀ ਐਡੀ ਕੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ਸੀ...? ਉਥੇ ਈ ਕਿਸੇ ਖੂਹ ਟੋਭੇ ਪੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਕੁਲਿਹਣੀਏਂ...! ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਬੁੱਢੇ ਬਾਰੇ ਜਰੂਰ ਖੱਜਲ਼ ਕਰਨਾ ਸੀ...? ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ ਛਿੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਐ, ਤੇਰੀ ਬੇੜੀ ਬਹਿਜੇ ਕੁਲੱਛਣੀਂ ਦੀ...!" ਬਾਪੂ ਘੋਰ ਦੁਖੀ, ਪਿੱਟਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਤਰਕਾਂ ਦੇ ਅਗਨ-ਬਾਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। <br />-"ਬਾਪੂ ਕਾਹਨੂੰ ਬਰੜਾਹਟ ਕਰਦੈਂ? ਇਹਦੇ ਹੈ ਨੀ ਡਮਾਕ 'ਚ ਕੁਛ ਪੈਣ ਵਾਲ਼ਾ...! ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਦੀਐਂ-ਘਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੱਥਾ ਸੁਆਰ ਦਿੰਦੀਐਂ-ਕੁਲ਼ਾਂ ਤਾਰ ਦਿੰਦੀਐਂ!" ਬੁੱਕਣ ਨੇ ਆਪਣੀ 'ਭੜ੍ਹਾਸ' ਕੱਢੀ। ਉਹ ਸੂਣ ਵਾਲ਼ੀ ਮੱਝ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਆਖਣ ਲਈ ਕਦੋਂ ਦਾ 'ਵੱਟ' ਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਤੂੰ ਤਾਂ ਵਲੈਤ ਜਾ ਕੇ ਉਥੇ ਲੱਲ੍ਹਰ ਲਾਅਤਾ ਹੋਣੈਂ...? ਛੇੜ ਕੇ ਗੋਰੀ, ਜਲੀਲ ਹੋ ਕੇ ਈ ਨਿਕਲ਼ਿਐਂ ਉਥੋਂ...?" ਹਨੀ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ ਬੁੱਕਣ ਦਾ ਮੂੰਹ ਝੀਥ ਵਾਂਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। <br />-"ਤੂੰ ਕੁੜੀਏ ਆਬਦਾ ਡਮਾਕ ਵਰਤਦੀ ਤੇ ਆਬਦਾ ਘਰ ਸਾਂਭਦੀ...!" <br />-"ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਦੋਂ ਨਾ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ-ਜਦੋਂ ਥੋਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਈਏ ਆਉਂਦੇ ਸੀ...? ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਂਡਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਕਮਾਊ ਧੀ ਸੀ...? ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉੱਜੜੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰਦੇ ਓਂ ਤਾਹਨੇ ਤੇ ਤਰਕਾਂ...!" ਜਦੋਂ ਹਨੀ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਸੁਣਾਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਬੁੱਕਣ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਜ਼ਰ ਹਟਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਸਲੋਟ ਸੜਕ 'ਤੇ ਦੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੜਕ ਕਾਰ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਥੱਲੇ ਸਿਰਪੱਟ ਤਿਲ੍ਹਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। <br />-"ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ...? ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪ ਈ ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਪੁੱਤ ਬਣ ਬਣ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ? ਅਖੇ ਮੈਂ ਥੋਡੀ ਧੀ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂਗੀ! ਲੈ, ਦਿਖਾ ਲੈ...! ਬਣ ਜਾਹ ਪੁੱਤ, ਸਾਡਾ ਘਰ ਭਰਦੀ ਭਰਦੀ ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਬਦਾ ਵਸੇਬਾ ਵੀ ਉਜਾੜ ਲਿਆ-ਵਜਾਉਂਦੀ ਫਿਰ ਹੁਣ ਟੱਲੀਆਂ...!" ਬਾਪੂ ਨੰਗੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਮੁਨੱਕਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <br />-"ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਵੀ ਹੈਨ੍ਹੀ ਸੀ ਬਈ ਪੈਸੇ ਨਾ ਭੇਜ਼...? ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਦੇ ਬਈ ਤੂੰ ਆਬਦੇ ਘਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ? ਆਬਦੇ ਘਰੇ ਵਸੇਬਾ ਕਰ...! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਗੇੜਾ ਦੇਈ ਰੱਖਿਆ-ਅਸੀਂ ਤੰਗ ਐਂ ਜੀ! ਸਾਡਾ ਫ਼ਲਾਨਾ ਸੌਦਾ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦੈ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪੈਲ਼ੀ ਦਾ ਸੌਦਾ ਮਾਰ ਲਿਐ ਜੀ-ਕਦੇ ਇਹ ਨ੍ਹੀ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਬਈ ਜੇ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜੂੰ-ਤਾਂ ਆਬਦੇ ਘਰਵਾਲ਼ੇ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਈ ਭੇਜੂੰ? ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐ-ਨਾਂ ਕਿ ਥੋਡੇ ਅਰਗੇ ਲਾਲਚੀ ਪੇਕਿਆਂ ਦੀ..! ਉਦੋਂ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਬਈ ਨਾ ਭਾਈ, ਸਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਾ ਭੇਜੀਂ! ਆਬਦੇ ਘਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ! ਕੀ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਥੋਡੇ ਕੋਲ਼ੇ...?" ਉਹ ਬਘਿਆੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਕੁਦਾੜ ਕੇ ਆਈ। <br />-"ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨੀ ਕੀਤਾ...? ਹੁਣ ਹੀਂਜਰ ਹੀਂਜਰ ਆਉਨੀ ਐਂ...? ਜਿਹੜਾ ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੇਰੇ ਬਿਆਹ 'ਤੇ ਲਾਇਐ, ਉਹੋ...? ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਲ਼ਕ ਤਾਲੂਏ ਨਹੀਂ...?" ਬਾਪੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। <br />-"ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਨੋਖਾ ਲਾਇਐ? ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਈ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ 'ਤੇ ਲਾਉਂਦੀ ਐ? ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਲ੍ਹੈਹਦੇ ਲਾਏ ਐ ਤੁਸੀਂ? ਨਾ ਜੰਮਦੇ...! ਤੇ ਜੇ ਜੰਮੀ ਸੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਖਰਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿਉਂ ਚੀਕਦੇ ਓਂ...? ਐਦੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜੰਮਦੀ ਦਾ ਗਲ਼ ਦੱਬ ਦਿੰਦੇ...? ਐਡੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਤਾਂ ਨਾ ਦੇਖਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ...!" <br />-"..............।" ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਔੜਿਆ। ਉਹ ਵਾੜ ਵਿਚ ਫ਼ਸੇ ਬਿੱਲੇ ਵਾਂਗ ਝਾਕ ਰਹੇ ਸਨ। <br />-"ਨਾਲ਼ੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਲਾ ਕੇ ਗਾਈ ਜਾਨੇ ਐਂ? ਕਿੰਨੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਭੇਜਤਾ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ...? ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਯਾਦ ਈ ਨ੍ਹੀ? ਨ੍ਹਾ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੋਹਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ 'ਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਤਾਂ ਦੱਸੋ...?" ਹਨੀ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਨਿਰੁੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <br />-"ਚੱਲ ਕੁੜੀਏ ਘਰ ਦੇ ਪੜਦੇ ਨੀ ਉਧੇੜੀਦੇ ਹੁੰਦੇ...! ਜਰੈਂਦ ਕਰੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਐ...!" ਬੁੱਕਣ ਪੀਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਭਲ਼ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਨਾਸੀਂ ਧੂੰਆਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੁਸੀਂ ਲਿਆਈ ਜਾਨੇ ਐਂ...? ਤੇ ਜਰੈਂਦ ਮੈਂ ਕਰਾਂ...? ਨਾਲ਼ੇ ਮੇਰਾ ਘਰ ਉਜੜ ਗਿਆ-ਨਾਲ਼ੇ ਤੁਸੀਂ ਗਲ਼ ਘੁੱਟਣ ਆਉਨੇ ਓਂ...? ਮੇਰੀ ਕੀਤੀ ਦਾ ਗੁਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਪਾਇਆ ਭਰਾਵਾ! ਪੈਸਾ ਖੋਟਾ ਆਪਣਾ ਬਾਣੀਏਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼...? ਕਸੂਰ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸੀ...! ਮੈਂ ਤਾਂ ਐਸ਼ਾਂ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਬੁੱਲੇ ਵੱਢਦੀ ਸੀ!" <br />-"ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕਦੇ ਆਬਦੇ ਘਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਸੀ...? ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਨੂੰ ਕਾਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ? ਤੂੰ ਈ ਹਿੱਕ ਥਾਪੜ ਥਾਪੜ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਮੈਂ ਥੋਡੀ ਧੀ ਨ੍ਹੀ-ਥੋਡਾ ਪੁੱਤ ਐਂ ਬਾਪੂ-ਥੋਨੂੰ ਪੁੱਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂ...! ਸਹੁਰੇ ਮੇਰੇ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਯਾਦ ਨ੍ਹੀ-ਥੋਡੇ ਜੁਆਈ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡੱਕਾ ਨ੍ਹੀ ਸਮਝਦੀ...! ਤੂੰ ਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਬਣੀ ਵੀ ਸੀ-ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਬਈ ਤੂੰ ਆਬਦਾ ਵੀ ਪੱਤਾ ਕਟਵਾਲੇਂਗੀ...?" ਬਾਪੂ ਨੇ ਠੁਣਾਂ ਹਨੀ ਸਿਰ ਹੀ ਭੰਨਿਆਂ। <br />ਗੱਡੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦਾ ਸੀਨਾਂ ਚੀਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। <br />ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਇਣ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। <br />ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਪੱਥਰ ਬਣੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। <br />ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਕਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕਿਆਸਿਆ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ! ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਹਾਦਸੇ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੋਲ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਫ਼ਰੋਲ਼ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਦਮੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਦਾ ਕਿਣਕਾ ਕਿਣਕਾ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਰੱਬ ਨੂੰ 'ਪਿਆਰਾ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ! ਉਸ ਨਾਲ਼ ਖ਼ਾਰ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 'ਆਪਣਾ' ਗਰਦਾਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਹੂਦੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਕੋਈ ਕਮਲ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਗਰਮ-ਸਰਦ ਦਾ ਭੇਦ ਨਾ ਜਾਣੇ। ਪਰ ਹਰ ਕੋਈ 'ਹੋਊ-ਪਰੇ' ਕਰ ਕੇ ਡੱਕੇ ਭੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। <br />ਹਨੀ ਦੇ ਚੁੱਪ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ। <br />-"ਬੇਦਿਮਾਗੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੀ ਬਾਪੂ...! ਜੀਹਨੇ ਥੋਡੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਪੱਟ ਲਿਆ...! ਰੰਨ ਗਈ ਨਾਲ਼ੇ ਕੰਨ ਪਾਟੇ ਰਾਂਝੇ ਦੱਸ ਪਿਆਰ 'ਚੋਂ ਖੱਟਿਆ ਕੀ, ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ...! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਈ ਸਿਆਣੇ ਸੀ...! ਕਮਲ਼ੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੀ-ਜਿਹੜੀ ਥੋਡੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਮਗਰ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਲਿਆ...! ਥੋਨੂੰ ਪੁੱਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਘਰ ਘਾਟ ਦੀ ਨ੍ਹੀ ਰਹੀ-ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ ਬਈ ਰੱਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧੀ ਬਣਾਇਐ-ਔਰਤ ਬਣਾਇਐ...!" <br />ਹਨੀ ਦੀ ਸੋਚ ਅੰਦਰੋਂ ਉਧੜਨ ਲੱਗੀ; ਔਰਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਹੁਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਐ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਚੰਗੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇਕ ਚੰਗੀ 'ਪਤਨੀ' ਤੇ 'ਨੂੰਹ' ਵੀ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂ! ਨਾ ਕਿ ਰੱਬ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੁੱਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲ਼ਾਂ...! ਰੱਬ ਵੀ ਬੜਾ ਬੇਅੰਤ ਐ, ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ 'ਆਨੇ' ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਈ ਰੱਖਦੈ! ਜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਬੰਦਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੇ! ਪੁੱਤ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਭਰਮ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਕ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਸੀ...! ਮੈਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿ ਕੇ ਇਕ ਚੰਗੀ ਧੀ, ਇਕ ਚੰਗੀ ਨੂੰਹ, ਇਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇਕ ਚੰਗੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਔਰਤ ਬਣ ਕੇ ਰੱਬ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ! ਹੁਣ ਭੁਗਤੂੰ ਮੈਂ ਆਪੇ ਹੀ...! ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੰਡਾਉਂਦਾ! ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਤਾਪ ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਣੈਂ ਹਨੀ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਿਉ ਤੇ ਭਰਾ ਹੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ...? ਨਾਲ਼ੇ ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਨੇ..! ਬਿਗਾਨੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਭਰਜਾਈਆਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਬਚਨ ਕਰਨਗੀਆਂ...? ਹਨੀ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਸੋਚਿਆ। ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂਂ ਉਹ ਸਿਲ਼ ਪੱਥਰ ਬਣੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਰੁੜ੍ਹੀ ਹਨੀ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਘੋੜ ਦੌੜ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਜਾ ਜੁੜੀ..! ਖਿਆਲ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਹਾਣੀ ਬਣ ਰਲ਼ ਤੁਰੇ...! <br /> <br /> <br />0 0 0 0 0 <br /> <br />....ਅਜੇ ਹਨੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਸੋਹਣੀ ਸੁਨੱਖੀ ਤਾਂ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਰੀਝ ਨਾਲ਼ ਘੜ੍ਹ ਕੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਦਰ ਦੀ ਘੜ੍ਹੀ ਮੂਰਤ ਸੀ ਹਨੀ! ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਡਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਕੋਮਲਤਾ...! ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਭੋਲ਼ੀ...! ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕੇਸੂ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਫ਼ੁੱਲ ਕਿਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਉਸ ਦੇ ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਰੰਗ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਕਣਕਵੰਨਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ ਹਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ! ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਖਦਾ! ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ ਉਸ ਨੂੰ, "ਤੇਰਾ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੱਸ ਕੇ ਤੱਕਣਾ...ਹਾਏ ਨ੍ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਆ...!" ਦੇ ਤਾਹਨ੍ਹੇ ਮਿਹਣੇ ਮਾਰਦੇ! ਪਰ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ਼ ਜਾਂਦੀ। ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਤਾਹਨੇ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੰਦੀ। ਮੁੰਡੇ ਹਨੀ ਦੀ ਇਸ ਕਾਤਲ ਅਦਾ 'ਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ! <br />ਹਨੀ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੋਗੇ ਡੀ. ਐਮ. ਕਾਲਿਜ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। <br />ਬੇਬੇ ਚਾਹੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਭੇਜਣ ਲਈ ਨੱਕ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮਾਰਦੀ ਹੀ ਸੀ। ਲੱਤ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। <br />-"ਬਹੁਤ ਐ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਇਹੇ ਪੜ੍ਹਲੀ-ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਜੋਗੀ ਹੋਗੀ, ਹੋਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਹਨੇ ਕੀ ਠਾਣੇਦਾਰਨੀ ਲੱਗਣੈਂ...?" <br />-"ਪੜ੍ਹ ਲੈਣ ਦੇਹ..! ਤੇਰੇ ਕੀ ਖੁਰ ਵੱਢਦੀ ਐ...? ਜੰਗੀਰ ਮਾਸ਼ਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਬਈ ਕੁੜੀ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਐ, ਤੂੰ ਬਾਹਲ਼ਾ ਬਰੜਾਹਟ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰ..! ਆਬਦੀ ਸਾਗ ਘੋਟਣ ਵਾਲ਼ੀ ਮੱਤ ਆਬਦੇ ਕੋਲ਼ੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ...! ਤੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ...? ਤੇਰੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੋਹੇ 'ਚੋਂ ਹੱਥ ਨ੍ਹੀ ਨਿਕਲ਼ੇ...!" <br />-"ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪੇਕਿਆਂ ਨੇ ਲਹੂ ਪੀਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੂੰ...! ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਗੋਹੇ 'ਚੋਂ ਕੌਣ ਕੱਢਦਾ...?" ਬੇਬੇ ਨੇ ਤੋੜਾ ਬਾਪੂ ਸਿਰ ਹੀ ਝਾੜਿਆ। <br />-"ਚੱਲ ਚੁੱਪ ਰਹਿ...! ਮਾਰਦੀ ਕਿਵੇਂ ਐਂ ਜਾਭਾਂ ਨੂੰ...!" <br />ਬੇਬੇ ਦੀ ਦਲੀਲ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਕੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। <br />ਕਾਲਜ ਜਾ ਕੇ ਹਨੀ ਦਾ ਸੰਧੂਰੀ ਰੰਗ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿੱਖਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਹਨੀ ਦੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। <br />ਕਾਲਿਜ ਦੇ 'ਗੁੰਡੇ' ਜਿਹੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੀ। <br />ਇਕ ਦਿਨ ਕਾਲਿਜ ਦੇ ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ਼ ਇਕ 'ਰੁੱਕਾ' ਪਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ। ਅੱਤ ਸੰਖੇਪ ਚਿੱਠੀ..! ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਸੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਡਰ-ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗਾਊ ਜਿਹਾ ਲੜਕਾ ਚੋਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ਼ ਹਨੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ, ਤਾਂ ਹਨੀ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਮੁਸਕਾਰਹਟ ਵਿਚ ਮਦਹੋਸ਼ ਜਿਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਜੂਹ ਰਲ਼ੀ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਖ਼ਤ ਪੜ੍ਹਿਆ। <br />-"ਰੱਬ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹਨਿੰਦਰ...! ਬੱਸ, ਇਤਨਾ ਹੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਦੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਅਣਮਿਥੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਜੱਫ਼ੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਹੱਦ ਦਾ ਮੂਰਖ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ...! ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਮੂਰਖ਼ਤਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ...? ਤੇਰੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਰਹੇਗੀ! ਜੱਸੀ...!" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁੱਕਾ ਪਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜ ਆਈ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਉਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈ। ਪਾੜੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸੱਸੀ ਦੇ ਪੁੰਨੂੰ ਦੀ ਸੱਜਰੀ ਪੈੜ ਦੇ ਰੇਤੇ ਵਾਂਗ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਹਿੱਕ ਨਾਲ਼ ਲਾ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਠਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਸੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੱਚਵੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਕਿਤਾਬ ਫੜ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦੀ ਤਾਂ ਜੱਸੀ ਦਾ ਭੋਲ਼ਾ, ਸਾਊ ਅਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਚਿਹਰਾ ਮੂਰਤ ਬਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਥਾਲ਼ੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਧੜਕਣ ਵਿਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br />ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਉਸ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਗੂੰਦ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਇਕ ਇਕ ਅੱਖਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਹੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਗਜ਼ ਜੋੜਦੀ ਹਨੀ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਖਿਲਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ! ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਵਾ ਚਵਰ ਕਰਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਲੋਰੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹਨੀ ਨੇ ਵੀ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਹੱਕ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਵਾਹ ਧਰੇ...! <br />-"ਜੱਸੀ, ਤੇਰੀ ਭੋਲ਼ੀ ਭਾਲ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਮੂਰਤ, ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸੀਰਤ ਦਾ ਮਿਆਰ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਆਖਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ! ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਜੱਫ਼ਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਮੂਰਖ਼ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਬੌਰਾ ਆਖਣ, ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਜ਼ ਭਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਜਾਨੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ...! ਕਿ ਨਹੀਂ...? ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ!...ਹਨੀ!" <br />ਚਿੱਠੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖ ਤਾਂ ਲਈ। ਪਰ ਫੜਾਉਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਨਾ ਬਣਿਆਂ। <br />ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ। <br />ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਜਦ ਜੱਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਕ ਕੋਲ਼ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲ਼ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਨ੍ਹ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਚਿੱਠੀ ਕਿਸੇ ਅਰਮਾਨ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਚਿੱਠੀ ਫੜਦੇ ਜੱਸੀ ਦੀਆਂ ਤਲ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆ ਗਿਆ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਕਹਿ ਆਨੰਦ ਭਰੀ ਝਰਨਾਹਟ ਛੁੱਟੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਹਸਰਤ ਨਾਲ਼ ਹਨੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਹਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਰੱਤ ਚੋਅ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰਖ਼ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਵਿਚ ਵਿਛੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਖੇੜਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਖਿੜ ਪਈ ਸੀ। ਹਨੀ ਸਿਰ ਝੁਕਾਅ ਕੇ ਤੁਰ ਗਈ। ਜੱਸੀ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਰੂਹ ਤੁਰ ਗਈ ਸੀ। ਜਿੰਦ ਤੁਰ ਗਈ ਸੀ...! <br />ਅਜੇ ਜੱਸੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਚਿੱਠੀ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖੁਰਦਰੀ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਦਾ 'ਤਰਾਹ' ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। <br />-"ਮੈਂ ਕਹਿੰਨੈਂ ਜਮਾਂ ਈ ਕਾਲ਼ਾ ਸੱਪ ਮਾਰਿਐ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਕਾਲ਼ਾ ਨਾਗ਼...! ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਬੜਾ ਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਜਮਾਂ ਈ ਖੜੱਪਾ...!" ਬੀਕਾ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਾਟੇ ਢੋਲ ਵਰਗੀ ਅਵਾਜ਼ ਜੱਸੀ ਦੇ ਕਾਲ਼ਜੇ ਵਿਚ ਡਾਂਗ ਵਾਂਗ ਵੱਜੀ ਸੀ। <br />-"..........।" ਉਹ ਨਿਰੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸਿੱਧਾ ਸਲੋਟ ਬੀਕੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੁੱਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਕੀ ਉਤਰ ਦੇਵੇ...? ਕੀ ਬਹਾਨਾ ਮਾਰੇ...? <br />ਬੀਕੇ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਪਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਉਹ 'ਬੀਕੇ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਹੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਗੇੜੇ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਬੀਕਾ ਕੋਈ ਸਾਊ ਮੁੰਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੁੜੀਆਂ ਕੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚੂੰਢੀਆਂ ਭਰਨਾ ਅਤੇ ਬੋਲ-ਕਬੋਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਰੱਜੇ ਪੁੱਜੇ ਘਰ ਦਾ ਬੀਕਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗਸ਼ਤ ਬਹੁਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਨਾਮੀਂ ਬਦਮਾਸ਼ ਜਾਂ ਕਹੋ ਅਫ਼ੀਮ ਸਮਗਲਰ ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ, ਬਦ ਮੁੰਡਾ ਕਈ ਵਾਰ ਠਾਣੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਦੇਖ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਠਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਿਆ ਸੀ। ਪਿਉ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚੱਲਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿਉ ਦੀ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਪੂਰੀ 'ਭੱਲ' ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਐੱਮ. ਐੱਲ਼ ਏ. ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਖੱਖਰ ਖਾਧੇ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਡਰ ਆਇਆ। ਪਲ ਦੀ ਪਲ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਬਾਗ ਵੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿਲ ਦੀ ਖਿੜੀ ਜੂਹ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖੇੜਾ ਬੰਜਰ ਉਜਾੜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <br />-"ਕੁੜੀ ਕਾਹਦੀ ਐ...? ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਰਚਾਂ ਭੋਰਦੀ ਐ...! ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਦੀ ਥੁੱਕਦੀ ਐ ਖ਼ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੀਂ...! ਭੜ੍ਹਾਕਾ ਐ ਭੜ੍ਹਾਕਾ, ਬਾਈ ਸਿਆਂ..!" ਬੀਕਾ ਖੜ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਕਰੜ ਬਰੜੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਖੁਰਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ 'ਚੰਟ' ਅੱਖਾਂ ਜੱਸੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤਖ਼ਤੇ ਦੀ ਚੂਲ਼ ਵਾਂਗ ਘੁਕੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। <br />-"...........।" ਜੱਸੀ ਫਿਰ ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਿਆ। <br />-"ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਬੂਤਰੀ ਕਦੇ ਬਨੇਰੇ 'ਤੇ ਨੀ ਬੈਠੀ? ਤੇਰੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਖੇਡਣ ਲੱਗਪੀ...? ਆਸ਼ਕੇ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਤੇਰੇ...! ਸਦਕੇ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ...! ਸਲਾਮ ਤੈਨੂੰ...!" <br />-"..........।" <br />-"ਕੱਲੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਕਾਣੀਂ ਵੰਡ ਆਖਦੇ ਐ!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿੰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨਜ਼ਰ ਤਿਰਛੀ ਸੁੱਟ ਲਈ। <br />-"...............।" ਜੱਸੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਾਈ ਕਰ ਲਈ। <br />-"ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਵੇਂਗਾ, ਚੰਗਾ ਰਹੇਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਗਿੱਦੜਾਂ ਹੱਥ ਆਇਆ ਪਟੋਲ੍ਹਾ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੈ...!" <br />-"ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਐਹੋ ਜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...!" ਜੱਸੀ ਨੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। <br />-"ਵਾਹ...! ਕਿਆ ਡਾਈਲਾਗ ਮਾਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਬਾਬੂ ਨੇ....!" ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ। <br />ਬਿਨਾ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਦੇ ਜੱਸੀ ਖਿਝ ਕੇ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੀਕੇ ਵਰਗੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਅਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਬੰਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਕਰਨਾ ਬੀਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਜੱਸੀ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮੁੰਡਾ ਸੌ ਕੋਹਾਂ ਡਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਲਿੱਬੜੀ ਮੱਝ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਬੇੜਦੀ ਹੈ, ਸੋਚ ਕੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਚੁੱਪ ਵੱਟਣੀ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝੀ। ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਲੱਸੀ ਦਾ ਕੀ ਐ...? ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਐ ਵਧਾ ਲਵੋ...! ਪਰ ਬੀਕੇ ਦਾ ਭਰਮ ਸੀ ਕਿ ਜੱਸੀ ਉਸ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਤੋਂ ਜਰਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਜੱਸੀ ਦਾ ਮਨ ਭੈੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। <br />ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰੇਮ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਬੀਕਾ ਪੱਥਰ ਬਣ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। <br />ਜਦੋਂ ਜੱਸੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕਾਲਜ ਆਇਆ ਤਾਂ ਯਾਰਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਗਰੀ ਮਿੱਤਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਗ਼...! ਪਰ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਯਾਰ ਮਿੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਉਗੀਸੀ ਫ਼ਿਰਦੇ ਸਨ...? <br />-"ਉਏ ਖਸਮੋਂ...! ਕੋਈ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੱਸੋ...!" ਜੱਸੀ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br />-"ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ ਬਈ ਪਾਰਟੀ ਪੱਕੀ...?" ਲੰਡਰ ਮੁਡੀਹਰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਮੱਛਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। <br />-"ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਾਲ਼ਿਓ ਮੇਰੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੋਏ ਐ...? ਕੋਈ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੱਸੋ...?" <br />-"ਉਏ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ 'ਚ ਈ ਕੱਚ ਐ...! ਬਾਕੀ ਬੇੜਾ ਤਾਂ ਪਾਰ ਐ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...! ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨ੍ਹੀ...!" ਇਕ ਖੂੰਜੇ 'ਚੋਂ ਬੀਕੇ ਨੇ ਤਰਕ ਮਾਰੀ। <br />ਜੱਸੀ ਮੂਤ ਦੀ ਝੱਗ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਗਿਆ। <br />ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਲਾਚੜਪੁਣਾਂ ਕਿਸ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ..? ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬੀਕੇ ਨੇ ਹੀ ਫ਼ੈਲਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਜੋਰ ਨਾਲ਼ ਠਣਕਿਆ ਸੀ। ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਛੁੱਟੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਖੰਭ ਜਿਹੇ ਝਿਣਕੇ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਕੰਟੀਨ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫ਼ਿਕਰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਹਨੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਗਈ..। ਜੇ ਉਹ ਹਨੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਫੜਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ..। ਜੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਫੜਾਈ, ਤਾਂ ਹੀ ਹਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ...? ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਾ ਹੀ ਛੇੜਦਾ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਲੁਕੀ ਲੁਕਾਈ ਸੀ...। ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸਾਜ਼ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਤਨਾ ਵੀ ਸੁਰੀਲਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ...! ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁੱਚਾਂ ਸੁਰ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ..! ਜੱਸੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਹਨੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਮਾਰਿਆ...! ਕੀ ਕਰਾਂ...? ਬੀਕੇ ਦਾ ਮਿੰਨਤ ਤਰਲਾ ਕਰਾਂ..? ਨਹੀਂ, ਕਦਾਚਿੱਤ ਨਹੀਂ..! ਉਹ ਸਾਲਾ ਹੋਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਮਿੰਨਤ ਤਰਲੇ ਨਾਲ਼ ਹਨੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਦੀ ਐ, ਤਾਂ ਬੀਕੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ...! ਹਾਂ, ਬੀਕੇ ਦਾ ਤਰਲਾ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਜੱਸੀ...! ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਖਾਤਿਰ ਮੈਨੂੰ ਝੁਕਣਾਂ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ...! ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਬਰੂ ਜ਼ਰੂਰ-ਬਰ-ਜ਼ਰੂਰ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬਚਾਉਣੀ ਐਂ...। <br />ਉਹ ਦਿਲ ਜਿਹਾ ਕਰੜਾ ਕਰ ਕੇ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਭਲਵਾਨ ਦੇ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਕੇ ਦੀ ਠਾਹਰ ਭਲਵਾਨ ਦੇ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀ! <br />ਢਾਬੇ ਦੇ ਇਕ ਖੂੰਜੇ ਬੀਕਾ ਸਾਝਰੇ ਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਪਈ ਆਮਲੇਟ ਨੂੰ ਉਹ ਬੋਤੇ ਵਾਂਗ ਬੁਰਕ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ 'ਟੁੱਚ-ਟੁੱਚ' ਦੂਰ ਤੱਕ ਸੁਣਦੀ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੀਕੇ ਨੇ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂੰਹ ਵਿੰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਸਾ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਢਾਬੇ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਦੁਹਾਈ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਚੂਲਾਂ ਚੀਕੀਆਂ! <br />-"ਗੋਦੀ ਚੱਕ ਲੈ ਸੁਨੱਖਿਆ ਯਾਰਾ - ਤੁਰਦੀ ਦੇ ਪੈਰ ਮੱਚਗੇ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਪੈੱਗ ਪੀ ਕੇ ਬੱਕਰਾ ਬੁਲਾਇਆ। <br />-"...........।" ਜੱਸੀ ਬੀਕੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬੈਠ ਗਿਆ। <br />-"ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਬਈ ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਆਵੇਂਗਾ...! ਐਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ ਬਈ ਇਹ ਯਾਰੀ ਐ, ਛੋਲਿਆਂ ਦਾ ਵੱਢ ਨਹੀ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...!" <br />-".........।" <br />-"ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠ ਸੁਨੱਖਿਆ ਯਾਰਾ...! ਕੱਠਾ ਜਿਆ ਕਾਹਨੂੰ ਹੋਈ ਜਾਨੈਂ....? ਬੀਕਾ ਫੇਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਐ....! ਤੇਰਾ ਕਲਾਸ ਫ਼ੈਲੋ...!" <br />-"...................।" ਜੱਸੀ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁੱਪ ਸੀ। <br />-"ਲੈ ਫੜ ਪੀ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਗਿਲਾਸ ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਜੱਸੀ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। <br />-"ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਪੀਤੀ ਨੀ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...!" ਉਸ ਨੇ ਗਿਲਾਸ ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤੇ। <br />-"ਅੱਜ ਪੀ ਕੇ ਦੇਖਲੈ...! ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਐ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...? ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ੇ ਰੰਨ ਜਿਉਂ ਧਤੂਰੇ ਵਰਗੀ ਐ...! ਦਾਰੂ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਈ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਐਂ, ਜਿਹੜੇ ਬੋਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਵਰਗੇ ਲੰਡੇ ਈ ਫ਼ਿਰਦੇ ਐਂ...! ਕੀ ਕਰੀਏ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...? ਕੋਈ ਵੱਸ ਨਹੀਂ...! ਇਕ ਤੇਰੇ ਅਰਗੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣੇ ਫਿਰਦੇ ਐ...! ਇਉਂ ਨ੍ਹੀ ਬਈ ਬਾਈ ਬੀਕਾ ਲੰਡਾ ਸਾਧ ਈ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ਼ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦੈ, ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਈ ਕਰ ਦੇਈਏ? ਭਲਵਾਨਾਂ...!" ਉਸ ਨੇ ਢਾਬੇ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਹਾਕ ਮਾਰੀ। <br />ਬੀਕੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਗ ਵੱਜੀ ਸੀ। <br />-"ਆਇਆ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...!" ਭਲਵਾਨ ਬਿੰਡੇ ਵਾਂਗ ਟਿਆਂਕਿਆ ਅਤੇ ਬੀਕੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਖਿੱਚਿਆ ਹੀ ਆ ਗਿਆ। <br />-"ਸਾਡੇ ਬਾਈ ਜੱਸੀ ਸਿਉਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿਆ...! ਇਹਨੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਾਰਿਐ, ਜੀਹਦੇ ਮਗਰ ਬੀਕਾ ਕਦੋਂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਤ ਬੰਨ੍ਹੀਂ ਫਿਰਦਾ ਸੀ!" <br />ਭਲਵਾਨ ਸਿਰ ਝੁਕਾ, ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਤੁਰ ਗਿਆ। <br />-"ਹਾਂ ਬਾਈ ਜੱਸੀ...! ਬੋਲ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੈਂ ਮੈਂ...?" ਬੀਕੇ ਨੇ ਗੱਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬਦਲਿਆ। <br />-"ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...! ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਮੂਹਰੇ ਇਕ ਈ ਬੇਨਤੀ ਐ...!" <br />-"ਬੇਨਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਕਮ ਸੁਣਾ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...! ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਂ ਮੈਨੂੰ...!! ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਬੀਕਾ ਬਾਈ ਐਂ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਇਕ ਲੰਡਾ ਪੈੱਗ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੇਰੂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />ਬੋਤਲ ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਰੂਦ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। <br />-"ਬਾਈ ਜਿਹੜਾ ਕੁਛ ਤੂੰ ਦੇਖਿਐ-ਉਹ, ਓਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਤੂੰ ਸਮਝ ਰਿਹੈਂ...।" ਜੱਸੀ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬੀਕੇ ਨੇ ਰੱਤੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ। ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਡੋਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੋਈ ਕਾਤਲ ਭੇਦ..! <br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਸਮਝਿਆ...! ਕੀ ਸਮਝਿਐ ਮੈਂ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...?" ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਉਲ਼ਝਾ ਲਿਆ। <br />ਭਲਵਾਨ ਕਾੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਧ ਰੱਖ ਗਿਆ। <br />ਪਰ ਜੱਸੀ ਦੀ ਵੱਢੀ ਰੂਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ। <br />-"ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ, ਹਨੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਐ...।" <br />-"ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਕਿਹੈ ਬਈ ਹਨੀ ਮਾੜੀ ਕੁੜੀ ਐ? ਨ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹੈ ਬਾਈ ਸਿਆਂ..? ਉਹਦੇ ਅਰਗੀ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ 'ਚ ਹੈਨ੍ਹੀ...!" ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੱਟ ਕੇ ਕਿਹਾ। <br />ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਬੀਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਔੜ ਰਹੀ ਸੀ। <br />ਉਹ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਉਧੇੜਬੁਣ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। <br />-"ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...!" <br />-"ਹਾਂ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...?" ਉਹ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਬੋਲਿਆ। <br />-"ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤੇ ਹਨੀ ਆਲ਼ੀ ਦੇਖੀ ਐ, ਉਹਨੂੰ ਬਾਈ ਬਣਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਂ ਨਾ, ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਆਪਾਂ ਮਿੱਟੀ ਪਾਈਏ...!" <br />-"ਪਾਅਤੀ...! ਆਪਾਂ ਕਿਤੋਂ ਕੁਛ ਲੈਣ ਜਾਣੈਂ...? ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰ...! ਬੀਕਾ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਬਾਈ ਐ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...!" ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ। <br />ਜੱਸੀ ਦਾ ਦਿਲ ਹੌਲ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਬੀ ਭੈਅ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਧੁੜਕੂ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਕਾ ਬੜਾ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਹਨੀ ਦਾ ਛੇਤੀ ਕੀਤੇ ਖਹਿੜ੍ਹਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਘਰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਵਸੇ ਸਨ। ਚੱਟੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ। <br />-"ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁਕਮ ਕਰਨਾ ਸੀ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...? ਮੇਰੀ ਮਿੰਨਤ ਐ...! ਬੱਸ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਦੇਹ, ਹਨੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤੇਰਾ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਿਣੀਂ ਰਹੂੰਗਾ...!" <br />-"ਉਹ ਤਾਂ ਪਾ ਦਿਆਂਗੇ...! ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ...? ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਮਣ ਦੁੱਧ ਦਾ ਕੀ ਭਾਅ...? ਪਰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੰਨਦਾ ਨ੍ਹੀ...!" ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਕਵਾ ਦਿਖਾਇਆ। <br />-"ਬੋਲ ਬਾਈ..? ਜਲਦੀ ਬੋਲ, ਬਾਈ ਬਣਕੇ...!" ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਬੀਕੇ ਦੇ ਊਠ ਵਰਗੇ ਗੋਡੇ ਫੜ ਲਏ। <br />-"ਲੈ ਫੜ ਪੀ...! ਤੇ ਹੁਣ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕਰੀਂ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਬੋਤਲ ਅਤੇ ਗਿਲਾਸ ਜੱਸੀ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਕ ਤਕੜਾ ਪੈੱਗ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਜਬੂਰੀ ਵਿਚ ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਜੱਸੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਪੈੱਗ ਇਕ ਦਮ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਬਲ਼ ਉਠਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੀਤੀ ਦਾਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਠਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੁਆਲਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਲਾਵੇ ਵਾਂਗ ਦਗਦੀ ਦਾਰੂ ਉਸ ਦੇ ਹਲ਼ਕ ਹੇਠੋਂ ਉਤਰੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰ 'ਲੂਹ' ਧਰਿਆ ਸੀ। <br />ਬੀਕੇ ਨੇ ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਮਲੇਟ ਦੀ ਪਲੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। <br />ਜੱਸੀ ਨੇ ਚਮਚਾ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। <br />ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਭੜ੍ਹਦਾਅ ਨਿਕਲ਼ ਰਹੀ ਸੀ। <br />ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਭੰਦਰੋਲ਼ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। <br />-"ਬੱਸ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ ਮੋੜੀ, ਬੱਸ ਹੁਣ ਨ੍ਹੀ ਪੀਣੀ..!" ਉਹ ਸਾਹ ਰੋਕੀ, ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਧੱਫ਼ੇ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ ਮੋੜੀ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...!" <br />-"ਧੰਨਵਾਦ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...! ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੱਲਦੈਂ...!" ਉਠਣ ਲੱਗੇ ਜੱਸੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਪਿਆ ਕਾੜ੍ਹੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਡੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ। <br />-"ਬਚ ਕੇ ਮੋੜ ਤੋਂ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...! ਬਚ ਕੇ ਮੋੜ ਤੋਂ...! ਇਹ ਸਹੁਰੀ ਚੀਜ ਈ ਐਹੋ ਜੀ ਐ...! ਬੰਦਾ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਡੋਲ ਜਾਂਦੈ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ਼ ਲਿਆ। ਡਿੱਗਿਆ ਗਿਲਾਸ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। <br />ਜੱਸੀ ਮੇਜ਼ ਫ਼ੜ ਕੇ ਫਿਰ ਬੈਠ ਗਿਆ। <br />-"ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੀਅ...! ਫੇਰ ਹਨੀ ਨਾਲ਼ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਂ..! ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟੀਂ...! ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੂੰ ਬੀਕੇ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦਾ ਵਾਲ਼ ਐਂ ਜੱਸੀ...! ਹਮ ਪਿਆਲਾ ਹਮ ਨਿਵਾਲਾ...! ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਤੇਰੀ 'ਵਾਅ ਵੱਲ ਝਾਕੂ, ਪਾੜ ਕੇ ਦੋਫ਼ਾੜ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ...! ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਕਾ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਬਾਈ...! ਲੈ ਖਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਹਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ...!" ਬੀਕੇ ਨੇ ਭਰਿਆ ਗਿਲਾਸ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੱਸੀ ਨੇ ਹਲ਼ਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬੁੱਚ੍ਹਿਆ। ਹਨੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਡੀਕ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਲਾਸ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ ਹੀ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ! <br />-"ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਹਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਬਾਨ 'ਤੇ ਨਾ ਲਿਆਈਂ..! ਉਹ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਐ, ਜਾਨ ਐ...! ਉਹ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦੀ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਐ...! ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਐਂ...! ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੰਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਨਾ ਲਿਆਈਂ, ਸਮਝ ਗਿਆ...?" ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜੱਸੀ ਨੇ ਬੀਕੇ ਦਾ ਗਲ਼ਾਵਾਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਅਲ਼ਕ ਵਹਿੜਕੇ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। <br />-"ਜਮਾਂ ਨੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਜਮਾਂ ਨ੍ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਹੋਰ ਦੱਸ਼..? ਮੇਰਾ ਗਲਮਾਂ ਤਾਂ ਛੱਡ ਦੇਹ ਖਸਮਾਂ..! ਮੈਂ ਹਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੀ ਜੁਬਾਨ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆਊਂ...? ਹਨੀ ਤੇਰੀ...!" ਗੱਲ ਬੀਕੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੱਸੀ ਉਸ ਦੇ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ। ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਥਾਹ ਨਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਲੁੜਕ ਗਿਆ। ਬੀਕੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਲ਼ ਦੀ ਬੋਰੀ ਵਾਂਗ ਬੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br />-"ਭਲਵਾਨਾਂ...! ਆਹ ਫੜ ਬਈ ਆਪਣੇ ਬਾਈ ਸਿਉਂ ਨੂੰ...! ਸੰਭਾਲ਼ ਇਹਨੂੰ ਬਰੀ ਦੇ ਤਿਔਰ ਨੂੰ...! ਇਹ ਤਾਂ ਹਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਂ ਈ ਪੈਂਚਰ ਹੋ ਗਿਆ ਖ਼ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ...! ਮੰਜਾ ਮੁੰਜਾ ਦੇਹ ਇਹਨੂੰ ਪੈਣ ਵਾਸਤੇ...! ਇਹ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਜੀ ਯਾਰੀ ਲਾ ਕੇ ਈ ਧੂੰਆਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਦੇਂ ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਫ਼ੁੱਲ ਈ ਪਾ ਕੇ ਆਉਣੇ ਪੈਣਗੇ...?" ਬੀਕਾ ਹੱਸ ਪਿਆ। <br />ਭਲਵਾਨ ਨੇ ਆ ਕੇ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। <br />ਉਹ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਸੌਂ ਗਿਆ। <br />ਉਸ ਦੇ ਘੁਰਾੜ੍ਹੇ ਘਰਾਟ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। <br />ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਜੱਸੀ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚਸਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਡਾਂਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਸਿਰ ਵਿਚ ਚੀਸਾਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁੜਪੜੀਆਂ 'ਟੱਸ-ਟੱਸ' ਵੱਜੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਪਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਬਲ਼ਦੇ ਕੋਲਿਆਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰ 'ਸਰੜ-ਸਰੜ' ਕਰਕੇ ਮੱਚਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਅ ਘਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੱਤਾਂ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। <br />ਜੱਸੀ ਡਿੱਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਬੱਸ ਫੜ ਲਈ। <br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪਾਰਕ ਦੇ ਖੂੰਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਨੀ ਮਿਲ਼ ਪਈ। <br />ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। <br />ਉਹ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਅਤੀਅੰਤ ਗੁੱਸੇ...! <br />-"ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਸੋਚੋ ਜੱਸੀ...! ਕੀ ਖੱਟਿਆ ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ...? ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੱਖਣਾਂ ਹੀ ਪੱਟੀ..? ਥੋਡਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖੋ ਕਿਵੇਂ ਪੀਲ਼ਾ ਪਿਆ ਹੋਇਐ...। ਬੀਕੇ ਵਰਗੇ ਗੁੰਡੇ ਦਾ ਕੀ ਜਾਊ...? ਉਜੜੂੰ ਮੈਂ...! ਉਹਦੇ ਘਰੇ ਤਾਂ ਬਥੇਰਾ ਦੋ ਨੰਬਰ ਦਾ ਪੈਸਾ ਅੱਗ ਲੱਗਦੈ...! ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਬਾਰੇ ਖਿਆਲ ਕਰੋ...! ਉਹ ਤਾਂ ਲੰਡਰ ਐ...! ਉਹਦਾ ਪਿਉ ਓਦੂੰ ਗੁੰਡੈ...! ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਊ ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕਰੋ...! ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਨਿਆਣੇ ਨਹੀਂ...! ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋ..! ਛੱਡੋ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਖਹਿੜ੍ਹਾ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੋਵੋ...!" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਜਿਹੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। <br />-"ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਹ ਹਨੀ...! ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ...! ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਅਦਾ ਹੈ...!" ਗਿੱਲੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਲਟਕਾਈ ਬੈਠੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਣੀਂ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਕੀ ਦੱਸਦਾ...? ਇਹ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਸੀ ਕਿ ਵਿਦਿਅਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੂੰਹ ਚੱਲੀ ਗੱਲ ਹਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਕੋਲ਼ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜੀ ਸੀ! ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੀ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਸੀ ਇਕ ਦਿਨ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਨਾਲ਼...? ਪਰ ਹਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਬੀ ਗਈ...। ਬੀਕੇ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਦਬਾ ਹੀ ਤਾਂ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਬੀਕੇ ਬਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਬੀਕਾ ਬਾਈ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਰੱਬ ਬਣ ਕੇ ਬਹੁੜਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲੱਖ ਮਾੜਾ ਸੀ। ਪਰ ਜੱਸੀ ਲਈ ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਹਨੀ ਦੀ ਹੇਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਜੱਸੀ ਹੁਣ ਵੀ ਹਨੀ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਬੀਕੇ ਕੋਲ਼ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਜਾ ਵੜਦਾ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਇਆ। ਵਾਅਦੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਰਿਹਾ। ਬੀਕੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੀਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। <br />ਜੱਸੀ ਅਤੇ ਹਨੀ ਹੁਣ ਆਮ ਹੀ ਮਿਲ਼ਣ ਗਿਲ਼ਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਪਰ ਮਿਲ਼ਦੇ ਉਹ ਇਸ ਚੰਦਰੇ ਜੱਗ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਸਨ। ਕਦੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਕੋਨੇ Ḕਚ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਹਿਰੂ ਪਾਰਕ ਵਿਚ...। ਕਦੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੇਲੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੋਟੇ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲੀ ਹੀ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। <br />ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਗੁਆਚੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਮਨ ਹੌਲ਼ਾ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੁੱਕਣ ਵਿਚ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸੀਮਤ ਸੀ...। ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਜ ਨਾ ਆਉਂਦਾ। ਹਨੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਜੱਸੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਣਦਾ...! ਜੱਸੀ ਬੋਲਦਾ ਤਾਂ ਹਨੀ ਦਰਗਾਹੀ ਬਚਨ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ...! ਦਿਲ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ...! <br />ਦਿਨ ਪਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੀਤਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। <br />-"ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਭੈੜ੍ਹੇ ਜੱਗ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਜੱਸੀ...!" ਹਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੱਸੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਹੱਸ ਪਿਆ। <br />-"ਨਜ਼ਰ ਕਾਹਦੀ ਲੱਗਣੀਂ ਐਂ...? ਜੇ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਨਾ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦੇ...! ਇਹ ਨਿਰਾ ਵਹਿਮ ਐਂ...! ਤੂੰ ਵੀ ਵਹਿਮਾਂ 'ਚ ਫ਼ਸੀ ਫਿਰਦੀ ਐਂ...?" <br />-"ਨਹੀਂ ਵਹਿਮ ਨਹੀਂ ਜੱਸੀ...! ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੰਦ ਕਥਾ ਤੋਂ ਦਿਲ ਡਰਦਾ ਰਹਿੰਦੈ...! ਦੁਨੀਆਂ ਦੋ ਮੂੰਹੀਂ ਸੱਪਣੀਂ ਐਂ...! ਦੋਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਡੰਗਦੀ ਐ!" <br />-"ਇਕ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ...?" ਹਨੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਕਿਹਾ। <br />-"ਬੋਲ਼! ਵੀਹ ਦੱਸ਼...?" <br />-"ਪਹਿਲਾਂ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਓ...!" <br />-"ਪਾ ਲਈ...! ਹੁਣ ਬੋਲ਼...!" <br />-"ਸਾਡੀ ਕਲਾਸ ਐਨ. ਸੀ. ਸੀ. ਦੇ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਐ...!" <br />-"ਕਦੋਂ...?" <br />-"ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ!" <br />-"ਕਿੱਥੇ...?" <br />-"ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧਵਾਂ ਬੇਟ ਤੇ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲੌਰ...!" <br />-"ਸਿੱਧਵਾਂ ਬੇਟ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮਾਸੀ ਵਿਆਹੀ ਵੀ ਐ...! ਮੈਂ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਾਂ?" <br />-"ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਜਾਣਾ, ਪਰ ਗੁਪਤ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਓ...!" <br />-"ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੀਂ...! ਜੇ ਸਿੱਧਵੀਂ ਕੈਂਪ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਉਥੇ ਮਿਲਾਂਗੇ...!" ਜੱਸੀ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਛਾਲ਼ ਮਾਰੀ। <br />-"ਪਰ ਕਿਵੇਂ..?" ਹਨੀ ਅੱਗੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। <br />-"ਤੂੰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕੋਲ਼ ਕੋਈ ਪੜੁੱਲ ਸਿੱਟ ਬਈ ਓਥੇ ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ ਐ...! ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ਼ੇ ਰਹੂੰਗੀ...! ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੈਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਆਪੇ ਕਰ ਲਊਂਗਾ...! ਐਨ. ਸੀ. ਸੀ. ਵਾਲ਼ੇ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਗਿੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦੈ...! ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ! ਖਾਣ ਪੀਣ ਆਲ਼ਾ ਬੰਦੈ...!" <br />-"ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਬਈ ਮਾਸੀ ਫ਼ਿਲੌਰ ਕਹਿ ਬੈਠੀਏ ਤੇ ਕੈਂਪ ਸਿੱਧਵੀਂ ਹੋਵੇ...?" ਹਨੀ ਹੱਸ ਪਈ। <br />-"ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਕਰ..! ਜੇ ਸਿੱਧਵੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਬਲਮ ਨਹੀਂ...! ਆਪਾਂ ਕਰਾਂਗੇ ਰੱਜ ਕੇ ਗੱਲਾਂ..! ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਨਾ ਫ਼ਿਕਰ, ਲਾਹਾਂਗੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਜੰਗਾਲ਼...! ਮਨਾਵਾਂਗੇ ਰੰਗਰਲ਼ੀਆਂ...!" ਜੱਸੀ ਹੱਸਿਆ। <br />-"ਕਿਤੇ ਮੈਥੋਂ ਛਿੱਤਰ ਖਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ...?" ਹਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਕੀ ਮਾਰੀ। <br />-"ਖ਼ਤਰਾ...! ਹਨੀ ਮੁਰਦਾਬਾਦ...!!" <br />-".........।" ਹਨੀ ਹੱਸ ਹੱਸ ਲੋਟ ਪੋਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। <br />-"ਨਹੀਂ...! ਹਨੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਐਂ...! ਮੇਰੀ ਹਨੀ....ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ...!! ਮੇਰੀ ਹਨੀ ਜੁੱਗ ਜੁੱਗ ਜੀਵੇ...!" <br />-"ਕਿੱਡਾ ਪਾਖੰਡੀ ਬੰਦਾ ਐ...!" ਹਨੀ ਨੇ ਇਕ ਮੁੱਕੀ ਹੋਰ ਛਾਤੀ 'ਚ ਦੇ ਮਾਰੀ। <br />-"ਉਏ ਮਾਰਤਾ ਉਏ ਭੈਣ ਦਿਓ ਯਾਰੋ...!" ਉਹ ਮੋਢਾ ਪਲ਼ੋਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਗਾਲ਼...? ਗਾਲ੍ਹ ਨ੍ਹੀ ਕੱਢਣੀ ਕਦੇ ਵੀ...!" <br />-"ਨਹੀਂ ਕੱਢਦਾ...ਮੁਆਫ਼ੀ...! ਹਨੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ...!!" <br />-"ਕਿੱਡਾ ਸੋਹਣਾਂ ਗੁਰ ਲੱਭੀ ਫਿਰਦੈ ਇਹ ਬੰਦਾ...? ਪਹਿਲਾਂ ਗਲਤੀ ਫੇਰ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਆਫ਼ੀ...!" <br />-"ਚੱਲ ਕਹਿਦੇ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ...! ਤੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਤੇਲ ਮੱਚਦੈ...?" <br />-"ਚੱਲ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ...!" ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੱਕੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। <br />-"ਤੂੰ ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਟੀ ਕਿਉਂ ਜਾਨੀ ਐਂ...?" <br />-"ਹੋਰ ਸਨਮਾਨਤ ਕਰਾਂ...? ਡਰਟੀ ਮਾਈਂਡ 'ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਈ ਪੈਣਗੀਆਂ...!" <br />ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਉਹ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। <br />ਰਾਹ ਵਿਚ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਬੀਕਾ ਮਿਲ਼ ਪਿਆ। <br />ਜੱਸੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ 'ਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੁਆਹ ਧੂੜ੍ਹੀ ਗਈ। <br />-"ਬਣਗੀ ਗੱਲ਼...? ਕੀਲ ਕੇ ਪਟਾਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਟ ਲਿਆ...? ਕਰਤੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ...? ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ...! ਸਦਕੇ ਤੇਰੇ ਬਾਈ ਸਿਆਂ...! ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਿਐਂ...?" ਜੱਸੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਬੁੱਚੜ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ...? <br />-"ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਅਜੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਜੀ ਚੱਲਦੀ ਐ ਬਾਈ...!" ਕਸੂਤੇ ਫ਼ਸੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਸੱਚ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਬੀਕੇ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮਾਲੀ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਚੋਰੀ ਸੁਣ ਕੇ...! ਇਸ ਬਦਲੇ ਬੀਕੇ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਝਾੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। <br />-"ਲੁੱਟ ਲੈ ਬਹਾਰ ਜੈਮਲਾ ਦਿਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੀਆਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ...! ਇਹ ਦਿਨ ਵੀ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਈ ਆਉਂਦੇ ਐ...! ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ!" ਬੀਕੇ ਦਾ ਵਿੰਗਾ ਮੂੰਹ ਵਿਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। <br />-"............।" ਜੱਸੀ ਆਦਤ ਮੂਜਬ ਚੁੱਪ ਸੀ। <br />-"ਜੇ ਸਾਡੇ ਲਾਇਕ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ, ਜਰੂਰ ਦੱਸੀਂ ਜੱਸੀ...! ਬੀਕੇ ਦੀ ਥੋਡੇ ਲਈ ਜਾਨ ਹਾਜਰ ਐ...!" ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਆਪਣੀ ਹੱਥ ਛੱਜ ਵਰਗੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ। <br />-"ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਬਾਈ ਬੀਕਿਆ...!" ਜੱਸੀ ਦਾ ਉਖੜਿਆ ਦਿਲ ਥਾਵੇਂ ਆ ਗਿਆ। <br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਨੀ ਨੇ ਐੱਨ. ਸੀ. ਸੀ. ਦੇ ਕੈਂਪ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੈਂਪ ਸਿੱਧਵਾਂ ਬੇਟ ਹੀ ਲੱਗਣਾ ਸੀ। ਜੱਸੀ ਨੇ ਕਨਸੋਅ ਲੈ ਕੇ ਹਨੀ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜੱਸੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਧੁੰਮਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਸਿੱਧਵੀਂ ਹਨੀ ਦੀ 'ਮਾਸੀ' ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ। ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜੱਸੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਅੱਗੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਮਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਿਰੰਤਰ ਬੀਕੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਖਚਰਾ ਮਾਲੀ 'ਮਾਊਂ' ਜਿਹਾ ਬਣਕੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲ ਤੁਰੰਤ ਬੀਕੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਬੀਕਾ ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਪੈੱਗ ਸ਼ੈੱਗ ਵੀ ਲੁਆਈ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਬੀਕਾ ਮਾਲੀ 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਹਰਵਾਨ ਸੀ, ਦਇਆਲੂ ਸੀ। ਮਾਲੀ ਉਸ ਦਾ ਚੱਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਸੀ। ਮਾਲੀ ਉਸ ਦਾ ਤਾਬਿਆਦਾਰ ਸੀ। <br />ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਸੀ ਕੋਲ਼ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲਿਖੀ ਅਰਜ਼ੀ ਹਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨੇ ਮਾਂ, ਜਾਂ ਬਾਪ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤਸਦੀਕੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੱਸੀ ਨੇ ਕਚਿਹਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 'ਕਿਰਾਏ' ਦਾ ਨੰਬਰਦਾਰ ਲਿਆ ਕੇ, 'ਬਾਪੂ' ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਰਸਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਐੱਨ. ਸੀ. ਸੀ. ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਬਾਪ ਬਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਚੋਖ਼ਾ ਰੰਗ ਲਿਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੀ 'ਦਿਵਾਲ਼ੀ' ਬਣ ਗਈ ਸੀ। <br />ਹਨੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਕਲਾਸ ਕੈਂਪ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। <br />ਕੈਂਪ ਪੂਰੇ ਦਸ ਦਿਨ ਚੱਲਣਾ ਸੀ। <br />ਕੋਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। <br />ਜੱਸੀ ਇਕ ਹੋਰ ਬੱਸ 'ਤੇ ਸਿੱਧਵਾਂ ਬੇਟ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਮਿਥੀ ਜਗਾਹ 'ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣੀਆਂ ਸਨ। <br />ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੈਂਪ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਜਨ, ਗਨ ਮਨ, ਦੇ ਗਾਇਨ ਬਾਅਦ ਪਰੇਡ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। <br />ਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਵਜੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। <br />ਜੱਸੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਬੱਗੀ, ਸਾਊ ਜਿਹੀ ਦਾਹੜੀ ਵਾਲ਼ਾ 'ਮਾਸੜ' ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਨੀ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਲੈਣ ਆ ਗਿਆ। ਜੱਸੀ ਨੇ ਰੰਗੀਨ ਮਿਜਾਜ਼ ਮਾਸੜ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਠੀ ਬੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੁਆਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਮਾਸੜ ਵੀ ਕਿੱਕਰ ਤੋਂ ਕਾਟੋ ਲਾਹੁੰਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟੀਸੀ ਦਾ ਬੇਰ ਉਹ ਇੱਕੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨਾਲ਼ ਸੁੱਟ ਲੈਂਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਬੜ੍ਹਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਓਟ ਲਈ ਸੀ। <br />ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਕਚਰਾਰ ਗਿੱਲ ਨੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। <br />ਜੱਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਾਸੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਾਰਮ ਹਾਊਸ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਬਾਅਦ ਜੱਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜੁਗਾੜ ਗੰਢਿਆ ਸੀ। ਲੋੜ ਕਾਢ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ...! ਜਿੱਥੇ ਚਾਹ, ਉਥੇ ਰਾਹ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਨਿਕਲ਼ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ! <br />ਫ਼ਾਰਮ ਹਾਊਸ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਵੇਕਲ਼ਾ ਸੀ। ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ..! ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਟਵਾਂ..! ਦੋ-ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹੀ ਫ਼ਸਲਾਂ..! ਲਹਿਲਹਾਉਂਦੇ ਖੇਤ...! ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਹਰੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ...। 'ਮਾਸੜ' ਹਨੀ ਨੂੰ ਲਾਹ ਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੱਸੀ ਨੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ਼..! ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜੁੱਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਬੜੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਨੀ ਵੀ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ਼ ਨਾਲ਼ ਸੱਪ ਲਿਪਟਣ ਵਾਂਗ, ਜੱਸੀ ਨਾਲ਼ ਲਿਪਟ ਗਈ। <br />-"ਜੇ 'ਕੱਲੀ ਆਣ ਮਿਲ਼ੀ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਦੇਣੀਂ...?" ਹਨੀ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। <br />-"ਧੱਕੇ ਤਾਂ ਜੱਟ ਦੇ ਅੱਜ ਈ ਚੜ੍ਹੀ ਐਂ...! ਅੱਜ ਤਾਂ ਕਸਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਹਟੂੰ...! ਬਥੇਰੀਆਂ ਚਲਾ ਲਈਆਂ ਤੂੰ ਚੰਮ ਦੀਆਂ...!" ਉਸ ਨੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜੋਰ ਦੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ਼ ਘੁੱਟ ਲਿਆ। ਛਾਤੀ ਨਾਲ਼ ਛਾਤੀ ਖਹੀ ਤਾਂ ਰੂਹਾਂ ਸਰਸ਼ਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ...। ਦੁਖੜੇ ਟੁੱਟ ਗਏ...। ਹਨੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਤੋਰੀ ਵਾਂਗ ਲਟਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਗ਼ਮਾਂ ਬਣ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। <br />ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਤਮਾਮ ਜਿਲਬ ਲਾਹ ਮਾਰੀ। <br />ਸੂਰਜ ਛੁਪ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਘਨ੍ਹੇੜ੍ਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਸਨ। <br />ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਛਾਲ਼ਾਂ ਮਾਰਦਾ ਅਸਮਾਨੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। <br />ਮਾਸੜ ਆਣ ਕੇ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਾਹ ਲਈ ਦੁੱਧ ਫੜਾ ਗਿਆ। <br />-"ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੌਂ ਵਜੇ ਕੈਂਪ ਪਹੁੰਚਣੈਂ ਜੱਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਦਿਓ...!" ਹਨੀ ਨੇ ਦੱਬਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ। <br />-"ਮਾਸੜ ਜੀ, ਇਹਨੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਨੌਂ ਵਜੇ ਕੈਂਪ ਪਹੁੰਚਣੈਂ...!" ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼ ਜੱਸੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। <br />-"ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ..! ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ ਆਊਂ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਆਊਂ...! ਕਹੇਂ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਈ ਆਜੂੰ..? ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਐਂ...! ਤੁਸੀਂ ਆਬਦਾ ਰੰਗ ਮਾਣੋਂ...! ਮਾਰੋ ਮਸਤੀ..! ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਛੱਡੋ..!" ਰੰਗੀਲਾ ਮਾਸੜ ਗੱਲ 'ਚੋਂ ਆਨੰਦ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਕਿੱਕ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਹੋ ਗਿਆ। <br />ਜੱਸੀ ਮੁਸਕਰਾ ਪਿਆ। <br />ਹੁਣ ਹਨੀ ਅਤੇ ਜੱਸੀ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲੇ ਸਨ। ਦੋ ਸਰੀਰ ਇਕ ਜਾਨ..! ਏਕਿ ਜੋਤਿ ਦੋਇ ਮੂਰਤੀ...! <br />ਫ਼ਾਰਮ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜੱਸੀ ਨੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫ਼ੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ..। ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਪਾੜਦੀ ਸੀ...। ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਨੀਂਦ ਦੀ ਬੁੱਕਲ਼ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ...। ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਟਟੀਹਰ੍ਹੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਉੱਲੂ ਆਪਣੀ ਘੱਗੀ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢਦਾ ਸੀ...। ਜੱਸੀ ਨੇ ਫ਼ਾਰਮ ਹਾਊਸ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿਚ ਭਲਵਾਨੀ ਗੇੜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਕੁੰਡੀ ਚਾੜ੍ਹ ਲਈ। ਹਨੀ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਮ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਹੱਸਮਈ ਨਜ਼ਰਾਂ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਬਿਆਨ ਰਹੀਆਂ ਸਨ..? ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੇਸਬਰੀ ਵੱਸ ਉਸ ਦੇ ਪੱਤੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹ 'ਪੀਣੇਂ' ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। <br />-"ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਹ ਸਾਰਾ ਕੁਛ..? ਪਾਪ ਹੁੰਦੈ...!" ਹਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਕਿਸੇ 'ਵੇਗ' ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। <br />-"ਕੌਣ ਕਹਿੰਦੈ ਪਾਪ ਹੁੰਦੈ..? ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਛ ਜਾਇਜ ਹੁੰਦੈ, ਜਿੰਦ ਮੇਰੀਏ...!" ਜੱਸੀ ਦੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚੋਂ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਬਦਨ ਭੱਠ ਵਾਂਗ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ...!" ਹਨੀ ਦੀ ਸੁਰਤ ਟਿਕਾਣੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਾਂਘ, ਕਿਸੇ ਜਲੌਅ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਬੇਸੁਰਤ ਜਿਹੀ..! ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਸੱਤਾਂ ਸਵਰਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਬੇਸੁੱਧ ਪਈ ਸੀ। <br />-"ਸਭ ਬਕਵਾਸ਼...! ਕਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਹਨੀ..! ਦੇਵਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ..! ਪਰ ਇਸ ਪੱਖੋਂਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰ ਖਾਧੀ..! ਜਿਹੜੇ ਬਚੇ ਰਹੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਹੀ ਮੋਮ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲ ਗਏ ਜਾਂ ਝਾੜ੍ਹਾਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੋ ਗਏ..! ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ਼ ਵੀ ਜਟਾਂ ਬਣ ਗਏ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਿਰ ਵਿਚ ਉੱਗ ਪਈਆਂ...! ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਨੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਗੀ, ਭਗੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ...! ਇਹ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਂਡ ਹੈ ਹਨੀ..! ਜਿਹੜਾ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ..! ਜਿਸ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਰ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਧੂਰਾ ਹੈ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀਏ...! ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਅਧੂਰਾ ਹੈ...!" ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਜੱਸੀ ਨੇ ਹਨੀ ਨੂੰ ਨਿਰਵਸਤਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਇਕ-ਮਿੱਕ ਹੋਏ, ਘੁਲ਼ੇ ਪਏ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਹਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ, "ਹਾਏ ਮਾਰਤੀ ਵੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣਿਆਂ..! ਮਾਰਤੀ...!! ਮਰਗੀ ਵੇ ਰੱਬਾ...!!!" ਦੀ ਦੱਬਵੀਂ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਿਕਲ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੱਸੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਲਈ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਕਣ ਸਿੰਮ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਪੀੜ ਸਿੱਧੀ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਗਈ ਸੀ। ਮੱਥੇ ਦੀ ਤਿਊੜੀ ਘੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੇਠਲਾ ਬੁੱਲ੍ਹ ਘੁੱਟ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਰੁੜ੍ਹੀ ਉਹ ਦੱਬ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀ ਪਈ ਸੀ। ਮੁੱਠੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮੀਟ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਮੁੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। <br />ਜਦੋਂ ਜੱਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਗੁੰਝਲ਼ੀ ਜਿਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਜਲੇਬੀ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਜੱਸੀ ਨੇ ਚਾਦਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਚਾਦਰ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਥ-ਪੱਥ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਦਰ ਦਾ ਲੜ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਰ 'ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਪਰਨਾਂ ਤਹਿਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਹਨੀ ਹੇਠ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬੇਸੁਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੱਛ-ਮੁੱਛ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਭੋਲ਼ੇ ਜਿਹੇ ਅਤੇ ਸੁਰਖ਼ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਜੱਸੀ ਦਾ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਝੁਕ ਕੇ ਹਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚੁੰਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ਼ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਨੀ ਦਾ ਅਥਾਹ ਮੋਹ ਆਇਆ ਸੀ। ਤਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ 'ਤੇਰ-ਮੇਰ' ਅਤੇ 'ਮੈਂ-ਤੂੰ' ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਬੇੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਵਹਿਣ ਬਣਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। <br />ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੀ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਲਾਅ ਭਰਦਾ ਅਤੇ ਡੁੱਲ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। <br />ਰੂਹਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦ ਸੌਂ ਗਈਆਂ। <br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-386812388431297191?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-89667852145317610422011-04-04T07:15:00.000-07:002011-04-04T07:16:27.064-07:00ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡਾ ਆਇਆ। ਉਮਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਖਣ-ਪਾਖਣ ਤੋਂ ਉਹ ਨਿਰਾ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ! ਨਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਪਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਸ ਨੂੰ "ਵਿੱਕੀ" ਆਖਦੇ। ਵਿੱਕੀ ਮਾੜੀ-ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਪਰ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨਾ ਦੱਸਦਾ। ਉਹ ਡਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਝਾਕਦਾ ਅਤੇ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਤੋਂ 'ਥਰ-ਥਰ' ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਧਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਜ਼ਰਦ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਿਰੋਂ ਉਹ ਘੋਨ-ਮੋਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਏਜੰਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਵੱਡੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਧੂਣੀਂ ਲਾ ਕੇ, ਫੜ ਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਉਪਰ ਦੀ 'ਫੇਰ' ਦਿੰਦੇ ਸਨ! ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾਹੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਸੀ! ਕੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਜੰਗਲੀ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਸੜੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬੂਅ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਦਾਹੜੀ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ <a name='more'></a>ਮੁੰਡੇ, ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਯਹੂਦੀ-ਕੈਦੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਭੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ!! ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਭੀਤ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗ! ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਤੋਂ ਟੁੱਟੇ ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਅੱਡੀਆਂ ਰਗੜ-ਰਗੜ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ! ਇਕ ਦਿਨ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚੁੱਪ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਭੁੱਬੀਂ ਰੋ ਪਿਆ। ਬੁਝੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ? -"ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਘੋਰਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲੱਖ ਦਰਜੇ ਚੰਗੇ ਐਂ ਬਾਈ! ਇੱਥੇ ਰੋਟੀ ਮਿਲਦੀ ਐ-ਪਾਣੀ ਮਿਲਦੈ-ਨਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਐ-ਪੈਣ ਸਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਐ-ਉਥੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਲਾਅਸ਼ਾਂ ਸੀ!" ਅਸਲ ਵਿਚ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਗੰਢ-ਤੁੱਪ ਕੀਤੀ। ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਗੱਲ ਨਿੱਬੜੀ। ਪਰ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਰਸਤੇ "ਕੀਵ" ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਥੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰੁਲਦਾ-ਖੁਲਦਾ, ਮਰਦਾ-ਖਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਭੁੱਖਾ-ਤਿਹਾਇਆ! ਏਜੰਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਰਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਸਿਕੰਜਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖੇਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਤੀਹ ਕੁ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆਂ ਵਾਂਗ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਲੱਦਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਣਦੱਸੀ ਮੰਜਿਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। ਰਾਤ ਦਾ ਵਕਤ ਸੀ। ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਸਰਦੀ ਸੀ। ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਦੰਦ-ਕੜਿੱਕਾ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਗੁੱਛੀ-ਮੁੱਛੀ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਅਥਾਹ ਸਰਦੀ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਜੰਮਿਆਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਤੜਕੇ ਦੇ ਛੇ ਵਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲਿਆ ਉਤਾਰਿਆ। ਘੋਰ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਸੀਤ ਹਵਾ ਜਾਨ ਕੱਢਦੀ ਸੀ। ਬਰਫ਼ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਲੱਕੜ ਬਣੇ ਪਏ ਸਨ। ਏਜੰਟ ਟਰਾਲੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ "ਹੀਟ" ਛੱਡੀ, ਮੌਜ ਨਾਲ ਪਏ ਸਨ। ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਤੜਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਈਨਸ ਪੱਚੀ ਡਿਗਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨੱਕ ਦਾ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਰਫ਼ ਬਣਿਆਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਬਰਫ਼ ਨੱਕ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ-ਤੋੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਕੁ ਵਜੇ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਬਰਫ਼ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਚੁਪੇੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਜਦੀ ਸੀ। ਹੱਥ-ਪੈਰ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਾਪਿਸ ਜਾਣ ਲਈ ਬਿਲਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਜੰਟ "ਹੀਟ" ਦੇ ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੂ-ਪਾਹਰਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਨੇ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਤੱਕਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਸੌਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਏਜੰਟ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਂਗਲ ਰੱਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ! ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਹੋਰ ਉਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਏਜੰਟ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਏ। ਮੁੰਡਾ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ! ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਸਨਝ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੰਦਰ 'ਰੰਮ' ਡੋਲ੍ਹੀ। ਪਰ ਰੰਮ ਕਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘਦੀ? ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ! ਸਿਰਫ਼ ਲਾਅਸ਼ ਹੀ ਪਈ ਸੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਮੋਬਾਇਲ-ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਟਰਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਵੇਲਚੇ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਲਾਅਸ਼ ਉਥੇ ਹੀ ਬਰਫ਼ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਣੀ ਮੁੰਡੇ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕ ਸਾਥੀ ਤੁਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੀ? ਟਰਾਲੇ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਹ ਕਦਾਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾੜੀ-ਮੋਟੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਡੰਗ ਸਾਰਦੇ ਸਨ। ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ-ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰਾਲਾ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਦੋ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੋਰ ਲਿਆ! ਰੰਮ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ "ਪਿੱਠੂਆਂ" ਵਿਚ ਦੇ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਬਰਫ਼ਾਨੀ-ਤੂਫ਼ਾਨ ਕੁਝ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਭੁੱਖਣਭਾਣੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਪਲੋ-ਪਲ ਬੇਵਾਹ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੀਭ ਤਾਲੂਏ ਲੱਗਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਰਫ਼ ਲੱਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ-ਢਹਿੰਦੇ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰੀਰ ਪਲ-ਪਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੂਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਸਫ਼ਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਪੈਦਲ ਸਫ਼ਰ! ਕਈ ਨਿਰਬਲ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਏਜੰਟ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਘੜ੍ਹੀਸਦੇ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਦੇ ਜਰਵਾਣੇਂ ਮੁੰਡੇ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਨਾਲ ਤੋਰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਬੇਦਿਲ ਹੋਏ ਦਿਲ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਜੰਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਤੋਰਦੇ! ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਏਜੰਟ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਬੋਤਲ ਕੱਢ ਕੇ ਰੰਮ ਪੀਤੀ। ਟੁੱਟ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਏ ਮੁੰਡੇ ਬਰਫ਼ 'ਤੇ ਹੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਹੂੰਗਾ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕੂਹਣੀਂ ਰੱਖੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ "ਭਵਿੱਖ" ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਓਪਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਖਲਪਾੜ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ, ਖਿਲਰਿਆ, ਸਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਮਰਨ ਲਈ ਵਾਸਤੇ ਘੱਤ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੇ ਭੱਤੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ! ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਇਕ ਹੋਰ ਟਰਾਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਫੰਡਰ-ਮੱਝਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵਿਚ ਚਾੜ੍ਹ ਲਏ। ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕ-ਧੱਕ ਕੇ! ਪੂਛਾਂ ਮਰੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਾਂਗ, ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ ਅਤੇ ਟਰਾਲਾ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਸਰਦੀ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੜਾਕੇਦਾਰ ਸੀ! ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬੁਰੀ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਪਰ ਹੀ ਲਿਟੇ ਪਏ ਸਨ। ਬੇਹੋਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ! ਜਦ ਹਵਾ ਕਾਰਨ ਟਰਾਲੇ ਦੀ ਤਰਪਾਲ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਕਟਾਰ ਵਰਗੀ ਸੀਤ ਹਵਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਗਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਮੁਦਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਸਨ। ਬਿਨਾ ਹੀਲ-ਹੁੱਜਤ ਕੀਤਿਆਂ! ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਵਾਂਗ! ਪਹਿਰ ਦੇ ਤੜਕੇ ਟਰਾਲਾ ਇਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਹੋਰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ! ਬਾਕੀ ਮੁੰਡੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਲਏ ਗਏ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਕੜੀਆਂ ਲਾਅਸ਼ਾਂ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰੋਣ ਦਾ ਬਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਓਪਰੇ-ਓਪਰੇ, ਜ਼ਰਦ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ! ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ ਹੀ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ! ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੂੰਗੇ-ਬੋਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ! ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਭੁੱਖੇ-ਤਿਹਾਏ ਭਟਕਣਾਂ ਅਤੇ ਕਤਰਾ-ਕਤਰਾ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੀ, ਕਰਮ ਸੀ! ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਟਰਾਲੇ ਉਪਰ ਫਿ਼ੱਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਉਤਾਰ ਲਈ। ਚਾਰ-ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਡੇ ਪਾਰ ਕਰਵਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਕ ਏਜੰਟ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਕੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਦੋ ਜਣੇਂ ਚੱਪੂ ਚਲਾ ਕੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਾਰ ਲਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ। ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਤਕਰੀਬਨ ਪੱਚੀ ਮੁੰਡੇ! -"ਇੰਗਲੈਂਡ-ਇੰਗਲੈਂਡ! ਗੋਅ-ਗੋਅ!" ਆਖ ਕੇ ਏਜੰਟ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੀ ਰਫ਼ੂ-ਚੱਕਰ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਠੰਢ ਕੁਝ ਘੱਟ ਸੀ। ਪਹੁ ਫ਼ਟ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਜਗਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੇਧ ਨੂੰ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ 'ਚੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ "ਇੰਗਲੈਂਡ" ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਰੇ ਹੌਂਸਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਹਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ-ਖੂੰਹਦੇ ਆਖਰੀ ਬਲ ਆਸਰੇ, ਲਾਈਟਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੁਝੀ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਗ ਪਈ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਅਜੇ ਉਹ ਇਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਗੱਡੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਆ ਲੱਗੀਆਂ! ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਪੱਚੀ ਜਾਹਲੀ ਮੁੰਡੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਲੀਸ ਸਤੰਭ ਰਹਿ ਗਈ। ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾਤ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗਰਮ ਕੰਬਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਪੀਣ ਨੂੰ ਕੌਫ਼ੀ ਅਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੇਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਘ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਇਆ। ਛੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਗਲ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਕੱਟਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਥਾਹ ਸਰਦੀ ਕਾਰਨ ਉਂਗਲੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ "ਇਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ" ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ! ਲਾਗ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ! ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਆਸਟਰੀਆ ਵਿਚ ਸਨ। ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਸਲਵਾਕ' ਦੇ ਰਸਤੇ, ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਾੜਿਆ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਤਾਂ ਅਜੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਸੀ! ਉਹਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵਾ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ੋਟੋ ਲਾਹ ਲਏ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ "ਕਸਟੱਡੀਜ਼" ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। -"ਉਹ ਮਰੇ ਮੁੰਡੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨ੍ਹੀ ਲਹਿੰਦੇ ਬਾਈ ਜੀ!" ਬਿੱਲੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਸਿੰਘ ਰੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। -"-----।" ਬਿੱਲਾ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। -"ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਬਾਹਰ ਤੋਰੇ ਸੀ ਬਈ ਜਿੰਦਗੀ ਵਧੀਆ ਗੁਜਾਰਨਗੇ-ਪਰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਬਈ ਕਰਮਾਂ ਮਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਕੱਫ਼ਣ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ!" -"-----।" -"ਬਾਈ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਹੁਣ ਇਕ ਈ ਦੁਆ ਐ-ਬਈ ਰਹਿਣਾ ਤਾਂ ਉਥੇ ਈ ਐ-ਜਿੱਥੇ ਰੱਬ ਰੱਖਦੈ-ਪਰ ਰੱਬਾ ਮੇਰਿਆ! ਮੈਂ ਮਰਾਂ ਆਬਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ-ਉਥੇ ਕੋਈ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਹੋਊ? ਜੰਗਲ ਉਜਾੜਾਂ 'ਚ ਮੈਂ ਮਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਬਾਈ! ਬੰਦਾ ਮਰ ਗਿਆ-ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ-ਘਾਣੀ ਖਤਮ! ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਮ ਨਹੀਂ-ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ-ਕੋਈ ਰੋਸ ਨਹੀਂ-ਕੋਈ ਤਰਸ ਨਹੀਂ-ਬੰਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗਿਆ ਸਹੀ!" -"-----।" ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਯਾਦ ਐ ਬਾਈ-!" -"-----।" -"ਸਾਡਾ ਇਕ ਕੁੱਤਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ-ਮੇਰੀ ਬੇਬੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੇਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਤੂਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਬਾਈ-ਕੁੱਤਾ ਪੁੱਤਾਂ ਮਾਂਗੂੰ ਪਾਲਿਆ-ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਧ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਬੇਬੇ ਨੇ ਇਉਂ ਵੈਣ ਪਾਏ-ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤ ਮਰ ਗਿਆ ਹੁੰਦੈ!" -"-----।" -"ਫੇਰ ਬਾਈ ਉਹਦੇ ਆਸਤੇ ਪੰਜ ਗਜ ਖੱਦਰ ਮੰਗਵਾਇਆ-ਟੋਆ ਪੱਟ ਕੇ ਕੁੱਤੇ 'ਤੇ ਖੱਦਰ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਦੱਬਿਆ-ਐਥੇ ਤਾਂ ਬਾਈ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕੁੱਤੇ ਜਿੰਨੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ!" ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਫਿਰ ਰੋ ਪਿਆ। -"ਹੁਸਿ਼ਆਰ! ਵੀਰ ਮੇਰਿਆ! ਓਸ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ, ਆਸ਼ਕਾਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਐਸ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਬੜਾ ਫਰਕ ਐ-ਐਥੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਵਸਦੇ ਐ-ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੀ? ਰੱਬ ਦਾ ਕੀਤਾ ਵੀ ਭੁਲਾਈ ਬੈਠੇ ਐ-ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਵੀਰ ਮੇਰਿਆ ਬੜਾ ਬੁਰਾ ਦੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੈ!" ਉਹ ਦੇਰ ਰਾਤ ਗਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਅਪੀਲ ਦਾ ਉਤਰ ਆ ਗਿਆ। "ਸ਼ਰਣ-ਅਦਾਰੇ" ਵੱਲੋਂ ਸਾਫ਼ ਜਵਾਬ ਸੀ! ਸਟੇਅ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੋਰਾ ਹੀ ਇਨਕਾਰ ਸੀ! ਕਾਰਣ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਜੁਬਾਨੀ ਬਿਆਨ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਅਸਾਈਲਮ-ਆਫਿ਼ਸ ਨੇ "ਫ਼ੌਰਨ-ਲੀਜ਼ਨ" ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਤ ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਫਿਰ ਗਲੋਟੇ ਵਾਂਗ ਉਧੇੜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। -"ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਈ ਅਸੀਂ ਵੀਹ-ਪੱਚੀ ਜਣੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੁਰੇ ਆਉਂਦੇ ਸੀ-।" -"ਅੱਛਾ।" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ। -"ਇਕ ਏਜੰਟ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਾਡੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ-ਮਗਰਲੇ 'ਡੌਂਕਰ' ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਵੱਡੀ ਦਸ ਸੈੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੈਟਰੀ-।" -"ਅੱਛਾ।" -"ਜਿਹੜਾ ਮੁੰਡਾ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ-ਉਹਦੇ ਉਹ ਸਿਰ 'ਚ 'ਠਾਹ' ਦੇਣੇ ਬੈਟਰੀ ਮਾਰਦਾ-ਸਾਲਾ ਨਾ ਕੁਛ ਕਹਿੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਈ ਪੁੱਛਦਾ-।" -"ਅੱਛਾ---!" -"ਬਰਫ਼ ਮਾੜੀ-ਮਾੜੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ-ਸੱਤਾਂ ਕੁ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦਮ ਮਾਰਨ ਲਈ ਰੁਕੇ-ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਈ।" -"-----।" -"ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਆਲੀ ਰਕਾਬੀ ਪਾਈ ਵੀ ਸੀ-ਇੰਡੀਆ ਆਲੀ ਰਕਾਬੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ ਈ ਐ ਬਈ ਬਰਫ਼ਾਂ 'ਚ ਕਦੋਂ ਚੱਲਦੀ ਐ?" -"ਹਾਂ!" -"ਸਾਨੂੰ ਬਾਈ ਬਰਫ਼ 'ਚ ਇਕ ਅਧ-ਦੱਬਿਆ ਬੂਟ ਦਿਸਿਆ-ਅਸੀਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਬਈ ਆਹ ਇਕ ਬੂਟ ਤਾਂ ਪਾਅ-ਕੀ ਐ ਦੂਜਾ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਗਾਂਹਾਂ ਲੱਭ ਪਵੇ?" -"ਫੇਰ?" -"ਫੇਰ ਕੀ ਬਾਈ! ਜਦੋਂ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਬੂਟ ਫੜ ਕੇ ਬਰਫ਼ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਈ ਇਕ ਗਲੀ ਸੜੀ ਹੋਈ ਲੱਤ ਨਿਕਲ ਆਈ-ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ-।" -"ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਦੱਬਤਾ ਹੋਣੈਂ?" -"ਰੱਬ ਜਾਣੇਂ! ਮਾਰ ਕੇ ਦੱਬਤਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਮਰ ਗਿਆ? ਜਿੱਥੇ ਮਰ ਗਿਆ-ਉਥੇ ਈ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ-ਕਿਹੜਾ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਰਸ ਐ?" -"ਫੇਰ?" -"ਫੇਰ ਕੀ ਬਾਈ? ਜਿਹੜਾ ਮੁੰਡਾ ਡਰਿਆ ਸੀ-ਉਹਨੂੰ ਬੈਟਰੀ ਆਲੇ ਏਜੰਟ ਨੇ ਬੈਟਰੀਆਂ ਨਾਲ ਐਨਾ ਕੁੱਟਿਆ-ਐਨਾ ਕੁੱਟਿਆ-ਉਹਦੇ ਸਿਰ 'ਚੋਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਧਰਾਲਾਂ ਵਗਣ-ਜਿੱਦੇਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪੁਲਸ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਗਏ-ਪੁਲਸ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪੁਚਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬਾਈ ਮੂੰਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਛੱਤੀ ਟਾਂਕੇ ਲੱਗੇ!" -"-----।" ਬਿੱਲਾ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। -"ਪਹਿਲੀ ਡੌਂਕੀ ਵੇਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਐ ਬਾਈ-।" ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਰਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। -"-----।" ਬਿੱਲਾ ਚੁੱਪ ਸੀ। -"ਸੌਂ ਗਿਆ ਬਾਈ?" -"ਨਹੀਂ ਸੁੱਤਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ-ਤੂੰ ਗੱਲ ਸੁਣਾ-ਮੈਂ ਸੁਣਦੈਂ-।" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। -"ਅਜੇ ਬਰਫ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈਆਂ-।" -"ਅੱਛਾ।" -"ਅਸੀਂ ਗਿਆਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਜਣੇਂ ਇਕ ਜੰਗਲ 'ਚ ਡੌਂਕਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੇ ਆਉਂਦੇ ਸੀ-।" -"ਅੱਛਾ।" -"ਜੰਗਲ 'ਚ ਇਕ ਪਿੰਜਰ ਪਿਆ।" -"ਅੱਛਾ--!" ਬਿੱਲਾ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। -"ਪਿੰਜਰ ਬਾਈ ਸਿੱਧਾ ਪਿਆ-ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਸਿਰ ਹੇਠ ਬਾਈ ਚਮੜੇ ਦਾ ਬੈਗ ਰੱਖਿਆ ਵਿਆ ਤੇ ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਬਾਂਹ 'ਚ ਕੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ।" -"ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਐ ਬਈ ਉਹ ਪਿੰਜਰ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਸੀ?" ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। -"ਬਾਂਹ 'ਚ ਕੜਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਈ ਪਾਉਂਦੇ ਐ।" -"-----।" -"ਉਦੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਡੌਂਕੀ ਆਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਬਈ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿੱਕਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ, ਥਬੂਕੇ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰੇ-ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਖੂਨ ਨਿਕਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਭਿੱਜ ਗਈ-ਬੜਾ ਈ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ।" -"ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਕੀ ਸੀ?" -"ਕਸੂਰ ਕੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਬਾਈ? ਬੱਸ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਏ ਪਏ ਸੀ-ਤੁਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ-ਦੂਜੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ 'ਕੰਨ' ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਅੱਧਾ ਮੁੰਡਾ ਇਉਂ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਐ-ਤੇ ਬਾਕੀ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਈ ਭੱਜੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਐ-ਨਾਲੇ ਵਿਚਾਰੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ੀ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਵੀ ਭੋਰਾ-ਭੋਰਾ ਐ-ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਧੱਕੜ ਐ-ਡਿੱਗਦੇ ਢਹਿੰਦੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਐ।" -"-----।" -"ਫੇਰ ਬਾਈ ਇਕ ਆਰੀ ਅਸੀਂ ਕੀਵ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਜਿਹੇ ਮਕਾਨ 'ਚ ਰੱਖੇ ਵੇ ਸੀਗੇ-ਉਥੇ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਟੁਐਲਿੱਟ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸੱਤਰ-ਅੱਸੀ ਮੁੰਡੇ! ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਟੱਟੀਆਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ-ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁਐਲਿੱਟ ਜਾਵੇ-ਜਾਣਾ ਈ ਸੀ? ਇੱਕ ਏਜੰਟ ਨੇ ਚਿੜ ਕੇ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਮੇਖਾਂ ਠੋਕਤੀਆਂ-!" -"ਸੱਚੀਂ! ਕਿਉਂ? ਕਾਹਤੋਂ?" ਬਿੱਲੇ ਦੇ ਸੁਣ ਕੇ ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। -"ਜਦੋਂ ਤੁਰਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਮਕਾਨ 'ਚੀਂ-ਚੀਂ' ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਏਜੰਟ ਤੋਂ ਸਹਿਣ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ-ਉਹ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜਿਲ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ-ਜਦੋਂ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਤੁਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਦੀ ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ-ਐਹੋ ਜੇ ਮੇਰੇ ਸਾਲੇ ਬੁੱਚੜ ਐ ਏਜੰਟ।" ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਨੇ ਗੱਲ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। -"ਯਾਰ ਹੁਸਿ਼ਆਰ-ਐਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਲ ਕੁਰਲਾ ਉਠਦੈ-ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਮਨ ਕਿਰਕ ਗਿਐ।" ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਹੁਸਿ਼ਆਰ ਲੰਬੀ ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੁਪਿਹਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਅਜੇ ਮੁੜਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀਆ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸੀ। -"ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਓ!" ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਹਾ। ਵੈਸੇ ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਟਾਈਲ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਬਿੱਲਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। -"ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਮੈਡਮ?" -"ਤੁਹਾਡਾ ਸਟੇਅ ਦਾ ਕੇਸ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ-ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ-।" -"-----।" ਬਿੱਲਾ ਚੁੱਪ ਸੀ। -"ਦੱਸੋ?" -"ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਮੈਡਮ?" -"ਇਹੀ ਬਈ ਤੁਸੀਂ ਆਸਟਰੀਆ ਖੁਦ ਛੱਡੋਂਗੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਉਣ?" ਕੁੜੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਹਾਜ ਵੱਲ ਸੀ। -"ਮੈਡਮ ਜੀ-ਮੇਰੇ ਕੋਲੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ-।" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਮਜਬੂਰੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। -"ਜਿਹੜੇ ਸੀਗੇ-ਉਹ ਏਜੰਟ ਲੈ ਗਏ।" -"ਤੁਹਾਡੀ ਏਅਰ-ਟਿਕਟ ਅਤੇ ਆਊਟ-ਪਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੁਲੀਸ ਹੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।" -"ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ 'ਚ ਹੋਜੂਗਾ ਮੈਡਮ?" -"ਇਕ-ਦੋ ਦਿਨ ਵਿਚ-ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋਂ ਤਾਂ ਪਰਸੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਉਹ ਸੰਖੇਪ, ਪਰ ਫ਼ਾਹਾ-ਵੱਢ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। -"ਮੈਡਮ-ਮੇਰਾ ਇਕ ਫ਼ੋਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਐਂ?" -"ਜਰੂਰ-ਬਿਲਕੁਲ!" -"ਮੇਰਾ ਇਕ ਫ਼ੋਨ ਕਰਵਾ ਦਿਓ-ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" -"ਆ ਜਾਓ!" ਉਹ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ। ਕਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਲਏ। ਬਿੱਲਾ ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੀਲ-ਹੁੱਜਤ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਵਾਹੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਕੱਠਪੁਤਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਸ ਨੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਬਿੱਲੇ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਭਜਨ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਦਾ ਨੰਬਰ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਨੰਬਰ ਡਾਇਲ ਕਰ ਕੇ ਰਿਸੀਵਰ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ੋਨ ਬੱਬੂ ਨੇ ਹੀ ਚੁੱਕਿਆ। -"ਬੱਬੂ---!" -"ਹਾਂ ਜੀ---?" -"ਮੈਂ ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਦੈਂ---!" -"ਹਾਂ-ਕੀ ਹਾਲ ਐ---?" -"ਤੂੰ ਵੀਰ ਬਣਕੇ ਇਉਂ ਕਰੀਂ-ਗੁਰਕੀਰਤ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾਂ ਦੇ ਦੇਈਂ-ਉਹ ਪਰਸੋਂ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਲੀਓਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਵੇ--!" -"ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ--?" -"ਕਿੰਨੇ ਵਜੇ ਮੈਡਮ?" ਉਸ ਨੇ ਰਿਸੀਵਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। -"ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਸ ਵੱਜ ਕੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ 'ਤੇ-ਆਸਟਰੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼!" ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ। ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਰਿਸੀਵਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। -"ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਸ ਵੱਜ ਕੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ 'ਤੇ-ਆਸਟਰੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਆਊਗੀ-ਸਮਝ ਗਿਆ? ਪਰਸੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ---!" -"ਸਮਝ ਗਿਆ--।" -"ਲਿਖ ਲੈ ਬੱਬੂ--!" -"ਲਿਖ ਲਿਆ--!" -"ਬੋਲ ਕੇ ਦੱਸ--?" -"ਪਰਸੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ-ਦਸ ਵੱਜ ਕੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ 'ਤੇ-ਆਸਟਰੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼--।" -"ਠੀਕ ਐ--!" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। -"ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਸਟਰੀਆ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ-ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਮੈਡਮ ਬੋਲੀ। -"ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ ਮੈਡਮ!" -"ਐਥੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿਓ ਫਿਰ।" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਡਿਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਆਖਰੀ ਯੱਭ ਨਿਬੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਹਾਜ ਵਿਚ ਬਿਠਾਉਣ ਆਏ ਤਾਂ ਨਾਲ 'ਮੈਡਮ' ਵੀ ਸੀ। ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। -"ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁਣ ਨਾ ਆਸਟਰੀਆ ਆਵੀਂ-ਜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀਜ਼ਾ ਬਗੈਰਾ ਲੈ ਕੇ-ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਈਂ।" ਕੁੜੀ ਨੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਬਚਨ, ਉਲੱਥਾ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। -"ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਹਿ ਦਿਓ ਮੈਡਮ-ਬਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ।" ਕੁੜੀ ਨੇ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਅੱਗੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਗੋਰੇ ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ 'ਅਲਵਿਦਾ' ਆਖ ਕੇ ਬਿੱਲੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ 'ਕਾਮਨਾ' ਕੀਤੀ। ਬਿੱਲਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਦਬ ਕਰਦਾ ਜਹਾਜ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਅੱਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ ਉੱਡ ਗਿਆ! ਪੱਲੜੇ ਝਾੜ ਕੇ ਤੁਰੇ ਵਪਾਰੀ ਵਾਂਗ ਬਿੱਲਾ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੱਟੇ ਦਸੌਂਟੇ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਸੌਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਕਈ ਨਵੇਂ ਸੱਜਣ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇਂ ਮਿੱਤਰ ਵਿਛੜੇ! ਦਿਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਤਹਿ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਇਕੋ-ਇਕ ਚਿਹਰਾ ਉਸ ਦੇ ਜਿ਼ਹਨ ਵਿਚ, ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ! ਕਦੇ ਹੱਸਦਾ, ਖੇਡਦਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ! ਕਦੇ ਕਰੋਧੀ, ਬੇਵੱਸ ਅਤੇ ਬਿਕਰਾਲ!! ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਧੜ੍ਹਕੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਵਨ-ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਜ, ਤੇਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਉਚਾ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ, ਵਾਟ ਵੱਢਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ! 'ਵਾਟ ਵੱਢਣ' ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ੇ ਜੱਟ ਦੀ ਬੱਕੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਤਰਕਸ਼' ਯਾਦ ਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਜੰਡ 'ਤੇ ਹੀ ਟੰਗਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ! ਉਪਰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਅੱਪੜਦਾ ਸੀ। ਪਿੱਛੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਖ਼ਤਰਾ ਹੀ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ! ਘੈਂਟ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬੇਵੱਸ, ਨਿਹੱਥਾ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ! ਘਾਗ਼ ਸੂਰਮਾਂ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਜੰਡ ਹੇਠ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ! ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਭਰਾ ਵੀ ਪੈਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਨਾ ਆ ਸਕੇ! ਮਹਿਬੂਬ ਸਾਹਿਬਾਂ ਗਈ, ਜਾਨ ਗੁਆ ਲਈ! ਇਹ ਹੀ ਹਾਲ ਬਿੱਲੇ ਦਾ ਹੋਇਆ। ਸੀਤਲ ਗਈ, ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਾ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਧੱਕੇ-ਧੋੜੇ ਖਾਧੇ, ਹਿਰਦੇਵੇਧਕ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾਇਆ। ਪਰ ਜਰਮਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ, ਤਰਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਜੰਡ 'ਤੇ ਹੀ ਟੰਗਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ! ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਉਪਰ! ਬਹੁਤ ਦੂਰ!! -"ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਸੀਤਲ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ!" ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਸੀਤਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਘੁੱਟੀ, ਉਹ ਉਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਅੱਧ-ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ! -"ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰੀਂ ਸੀਤਲ! ਆਪਣਾ ਤਰਕਸ਼ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਜੰਡ 'ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਸੀ-ਖੁਦ ਆਪ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ!! ਜੇ ਮੈਂ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨਾ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਐਨਾ ਉਜੜਿਆ-ਉਜੜਿਆ ਤੇ 'ਕੱਲਾ-'ਕੱਲਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਕਿਹੜੇ ਜੁੱਗ ਮੇਲੇ ਹੋਣਗੇ? ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੈਂ-ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਹੇਂ-ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ ਸੀਤਲ-ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ! ਰੱਬ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਹਿਮਤਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀਆਂ ਝੋਲੀਆਂ ਭਰੀ ਰੱਖੇ-ਬੱਸ! ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ-ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ---!" ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ "ਤਰਿੱਪ-ਤਰਿੱਪ" ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੀਤਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਹੰਝੂ!!! ***** ਸਮਾਪਤ *****<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-8966785214531761042?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-7127299759570600652011-01-02T06:32:00.000-08:002011-01-02T06:35:50.256-08:00ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜਰਮਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਖਿੱਚ ਲਈ।<br />ਹਣਿ ਉਹ ਬਿੱਖੜੇ ਪੈਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਤੁਰਨਾ ਕੁਝ ਕੁ ਸਿੱਖ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਿੰਮਤੇ ਮਰਦਾਂ - ਮੱਦਦੇ ਖੁਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰ ਲਈ ਸੀ। 'ਖਾਮੋਸ਼ੀ' ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸੰਗ ਹਾਣੀ ਬਣ ਕੇ ਤੁਰਨ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗੇਝ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨ ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਡਰ ਉਸ ਅੰਦਰੋਂ ਮਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।<br />ਜੋਗੀ ਨੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ।<br />ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਡਰਾਈਵਰ" ਆਖਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜੋਗੀ "ਡਰੈਵਰ" ਹੀ ਪੁਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਡਰਾਈਵਰ 'ਆਪਰੀਲੀਆ' ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਜਰਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਬਾਰਾਂ ਸੌ ਯੂਰੋ ਵਿਚ ਸੌਦਾ ਮੁੱਕਿਆ। <a name='more'></a>ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਯੂਰੋ ਬਿੱਲੇ ਕੋਲ ਹੈ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਯੂਰੋ ਜੋਗੀ ਨੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੁਰਨਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ।<br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਚੱਲ ਪਏ। ਪਰ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਲੰਘਣ ਸਾਰ ਹੀ ਫੜੇ ਗਏ। ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਇਟਲੀ ਵਾਪਿਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਜਾਹਲੀ ਬੰਦਾ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ, ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਜਾਹਲੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ, ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਵੱਸ਼ ਅਪਨਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਫਿਰ ਹੌਸਲਾ ਫੜਿਆ। ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਫਿਰ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਫੜੇ ਗਏ। ਐਤਕੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸਿ਼ਆ ਨਾ ਗਿਆ। ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਧਰ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜ ਦਿਨ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ!<br />ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਫਿਰ ਉਹ ਇਟਲੀ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਖੋਟੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਿਸ!<br />ਪਰ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੀ।<br />ਉਹ 'ਕੀੜੇ' ਅਤੇ 'ਕੰਧ' ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੀੜਾ ਕੰਧ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਆਖਰ ਉਹ ਕੰਧ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਬਿੱਲਾ ਡਰਾਈਵਰ ਕੋਲ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਡਰਾਈਵਰ ਦਾ ਕਿਤੇ ਫ਼ਹੁ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ "ਡੌਂਕੀ" ਮਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਟਰਾਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ।<br />ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਕੁੰਡੀ ਅੜਾ ਲਈ। ਦੂਜਾ ਏਜੰਟ ਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।<br />ਉਹ ਰੋਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।<br />ਰੋਮ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਰੇਨ ਫੜੀ ਅਤੇ 'ਬੋਲੋਨੀਆਂ' ਆ ਗਏ। ਬੋਲੋਨੀਆਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਏਜੰਟ ਨੇ ਟਰਾਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਦਾ ਟਾਈਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦਿਆਂ ਨੇ ਟਾਈਮ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।<br />ਛੇ ਕੁ ਵਜੇ ਟਰਾਲੇ ਵਾਲਾ ਆ ਗਿਆ।<br />ਪੂਰੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟਰਾਲਾ ਤੋਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਿੱਲਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੰਡਾ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਹ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਲੱਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੋ-ਦੋ ਕੰਬਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਘਾਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਬੜੀ ਘੱਟ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ "ਘਚੋਰ੍ਹ" ਜਿਹੀ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ।<br />ਟਰਾਲਾ ਆਪਣੀ ਤੋਰ ਤੁਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਅੱਧੀ ਰਾਤੋਂ ਟਰਾਲਾ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਪੂਰੇ ਬਾਰਾਂ ਵੱਜ ਗਏ ਸਨ।<br />ਟਰਾਲਾ ਰੋਕ ਕੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।<br />ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ ਤਾਂ ਟਰਾਲਾ ਇਕ ਉਜਾੜ ਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਪੰਪ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਸਾਈਨ-ਬੋਰਡ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ "ਲਿੰਜ਼" ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<br />ਸਵੇਰੇ ਪੰਜ ਕੁ ਵਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਪੰਪ ਤੋਂ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਤੀ। ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋਤਾ।<br />ਜਦੋਂ ਬਿੱਲੇ ਹੋਰੀਂ ਟਰਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ-ਪੰਪ ਵਾਲਾ ਗੋਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਘਚੋਰ੍ਹ ਜਿਹੀ ਵਿਚ ਹੀ ਵੜ ਕੇ ਉਹ ਬੈਠ ਗਏ।<br />ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਪਿਛਲਾ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ-ਪੰਪ ਵਾਲਾ ਗੋਰਾ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਬਿੱਲੀ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਐ! ਟਰਾਲੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਉਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।<br />ਪੂਰੇ ਸੱਤ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।<br />ਜਦ ਆਸਟਰੀਆ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਜਰਮਨ ਬਾਰਡਰ-ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਬੀ ਐੱਮ ਡਬਲਿਊ ਗੱਡੀਆਂ ਟਰਾਲੇ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਆ ਲੱਗੀਆਂ। ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਟਰਾਲਾ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਬਾਰਡਰ ਦੀ "ਸਪੈਸ਼ਲ-ਕਮਾਂਡੋ" ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਟਰਾਲੇ ਵਿਚ ਆ ਚੜ੍ਹੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੜਕੇ ਹਨੀ ਨੂੰ, ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ ਪੂਛੋਂ ਫੜ, ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਰ ਸਥਿੱਤ ਪੁਲੀਸ ਸਟੇਸ਼ਨ "ਪੀਡਿੰਗ" ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋ ਲਏ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਬਾਦ-ਰਾਈਖ਼ਨਹਾਲ" ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਲਾਕਾ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<br />ਇਲਾਕਾ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਵੀ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਲਏ।<br />-"ਤੁਸੀਂ ਆਸਟਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਜਰਮਨ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ-ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਧੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਜੱਜ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ।<br />-"ਐਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਦਿਨ ਰੱਖਣਗੇ ਜੀ?" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਮਤਲਬ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਐ-ਪਰ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਨਹੀਂ-ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ-ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣੈਂ-ਇਹ ਹੁਣ ਆਸਟਰੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਸਿਰਦਰਦੀ ਐ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੋਂ ਲੈਂਦੇ ਐ-ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਟਰੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ-ਉਨਾਂ ਚਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਣੈਂ।" ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।<br />-"ਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਚਿਰ ਰੱਖਣਗੇ ਜੀ?"<br />-"ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਐ।"<br />ਅਦਾਲਤ ਉਠ ਗਈ।<br />ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਜਰਮਨ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟਰੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ੋਟੋ ਲਏ ਗਏ। ਨਾਂ, ਪਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।<br />ਜਰਮਨ ਵਾਲਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀਆ ਇੱਥੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਅਨ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਬੁਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਸੀ। ਡਿਊਟੀ ਸੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਹਨੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਹੋਏ।<br />ਬਿਆਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਹਿਸ਼ ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਸਟੇਅ" ਮੰਗ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ 'ਸਟੇਅ' ਵਾਲੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਕੇ "ਪੁਲੀਸ-ਕਸਟੱਡੀ" ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ<br />ਪੂਰੇ ਅਠਾਰਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਅਸਾਈਲਮ-ਆਫਿ਼ਸ" ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪੱਤਰ ਆ ਗਿਆ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਨੀ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸੀ।<br />ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਗਏ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵਾ, ਇੱਧਰ ਆਉਣ ਦਾ ਰੂਟ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ?<br />ਦੋਭਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੀ ਲੜਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਨਿੱਜੀ-ਵੇਰਵੇ ਅਰਥਾਤ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ, ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਡਰੈੱਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਖਾੜਕੂ" ਦੱਸਿਆ।<br />ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਖਾੜਕੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੁਲੀਸ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਥਵਾ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਪੁਲੀਸ-ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗੀ! ਇਹਨਾਂ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਪੁਲੀਸ-ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬੜੇ 'ਮਿਲੀਟੈਂਟ' ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਮਿਲੀਟੈਂਟ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਖਾੜਕੂ-ਐਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਐੱਫ਼ ਆਈ ਆਰ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮੂੰਹ-ਜੁਬਾਨੀ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸਟੇਅ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ!<br />ਸਦਵੇਂ ਦਿਨ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਅਸਾਈਲਮ-ਆਫਿ਼ਸ ਵੱਲੋਂ "ਨੈਗੇਟਿਵ" ਫ਼ੈਸਲਾ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ-ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਰਣ' ਦੇਣ ਤੋਂ ਆਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਬੂਤਾਂ ਬਗੈਰ ਕੇਸ ਖੂਹ ਵਿਚ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ।<br />ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖਿ਼ਲਾਫ਼ ਅਪੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<br />ਕੰਮ ਲੰਮਾਂ ਪੈ ਗਿਆ।<br />ਹੋਰ ਇੰਡੀਅਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖੋ-ਦੇਖੀ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੀ "ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ" ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ!<br />ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ "ਜਾਹਲੀ-ਬੰਦਾ" ਇੱਕੀ ਦਿਨ ਦੀ ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਦੀ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ! ਜਦੋਂ ਦਾ ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਇਕ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਕੈਦੀ ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਮਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੜਾ ਧੂੰਆਂਧਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਪੁੱਟੀ ਸੀ।<br />ਉਸ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਦੇ ਕੇਸ ਕਰਕੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ-ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।<br />ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਕਾਰਨ ਬਿੱਲਾ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਲਿਆ। ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਲਾ ਕੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।<br />ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਉਹ ਫਿਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪੀਲ ਹਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ! ਭੱਜ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਥੋੜੀ-ਥੋੜੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।<br />ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤਰਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਕੌਫ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਦੁਪਿਹਰ ਦੇ ਖਾਣੇਂ ਵਿਚ ਮੀਟ ਅਤੇ ਉਬਲੇ ਆਲੂ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰਸ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।<br />ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਖਾਣਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੂਜੇ ਕੈਦੀਆਂ ਵਰਗਾ! ਸਵੇਰੇ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ਤਾ, ਦੁਪਿਹਰੇ ਮੀਟ-ਚੌਲ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਪ, ਬਰੈੱਡ ਅਤੇ ਮੀਟ! ਫਿਰ ਪੈਣ ਲੱਗਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰੂਟਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।<br />ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।<br />ਪਰ ਅਪੀਲ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ!<br />ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੋਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਨਹਾਉਣ ਹੀ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਫ਼ੁਆਰਿਆਂ ਹੇਠ ਅਲਫ਼-ਨੰਗੇ ਹੀ ਨਹਾਉਂਦੇ! ਇਕ ਵਰਾਂਡੇ ਜਿਹੇ ਵਿਚ ਫ਼ੁਆਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।<br />ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਆਇਆ? ਉਸ ਨੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਵੇਲੇ ਕੰਟੀਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕਾਰਡ ਖਰੀਦ ਲਿਆ। ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਭਜਨ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ 'ਤੇ ਬੱਬੂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਹੀ ਖੁੱਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਹਾਂ ਬੱਬੂ-ਕੀ ਹਾਲ ਐ? ਮੈਂ ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਦੈਂ!"<br />-"ਕਿੱਥੋਂ ਬੋਲਦੈਂ?" ਬੱਬੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚੋਂ-ਪਰ ਘਰੇ ਨਾ ਦੱਸੀਂ-ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਐਂ ਯਾਰ!"<br />-"ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੰਗ ਰਹਿ ਚਾਹੇ ਖੁਸ਼-ਜਿੱਥੇ ਮਰਜੀ ਐ ਰਹਿ-ਸੀਤਲ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਰ ਗਈ।" ਬੱਬੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਬਿੱਲੇ ਹੱਥੋਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ!<br />-"ਕਿੱਥੇ?" ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਭੰਮੀਰੀਆਂ ਘੁਕੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />-"ਕੱਲ੍ਹ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ-ਬਿੱਲਿਆ! ਜਿੰਨੀ ਉਹਨੇ ਤੇਰੇ ਵਿਯੋਗ 'ਚ ਤੰਗੀ ਕੱਟੀ ਐ-ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੱਟੀ ਹੋਣੀਂ-ਉਹਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਕੇ ਬਿੱਲਿਆ ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ-ਸੀਤਲ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਨ੍ਹੀ ਸੀ-ਪਰ ਉਹਦੀ ਬੇਬੇ ਤੇ ਚਾਚੇ ਨੇ-।"<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਹੋਰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੱਤਿਆ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਲੱਤਾਂ 'ਝਰਨ-ਝਰਨ' ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />ਉਹ ਪੈਰ ਜਿਹੇ ਘੜੀਸਦਾ ਆਪਣੇ "ਸੈੱਲ" ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ-ਖੂੰਹਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਲੁੱਟੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ! ਕੱਖ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਨਾਲੇ ਰੰਨ ਗਈ - ਨਾਲੇ ਕੰਨ ਪਾਟੇ - ਰਾਂਝੇ ਦੱਸ ਪਿਆਰ 'ਚੋਂ ਖੱਟਿਆ ਕੀ? ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਉਸ ਨੇ ਦੁਪਿਹਰੇ ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ।<br />ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਪੈੱਨ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਮੰਗਿਆ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਗਿਆ।<br />ਉਸ ਬੇਸੁਰਤੇ ਜਿਹੇ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਵਾਹੁੰਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।<br />-"ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ 'ਉਸ' ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਹਿ ਤੁਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਆਉਣਾ ਇਕ ਮਹਿਜ਼ ਇਤਫ਼ਾਕ ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਵਾ ਦਾ ਝੌਂਕਾ ਕਹਾਂ? ਵਕਤ ਦੀ ਆਰਜੂ? ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ? ਪਰ ਹਾਂ, ਇਹ ਅਵੱਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬੇਜਾਨ ਕਲਮ ਵੀ, ਉਸ ਵਕਤ ਦੀ ਅਤੇ 'ਉਸ' ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਮੁਕੱਦਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ!"<br />-"ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਂ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਗਈ, ਕਿਸੇ ਪਰੀ ਵਾਂਗ!"<br />-"ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰੂਹ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਣੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੋਨੋਂ ਰੂਹਾਂ ਇਕ ਆਤਮਾ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀਆਂ ਸਨ!"<br />-"ਦੋ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਸਦਕਾ ਸਮਾਂ ਪਲ ਬਣ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਭਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ!"<br />-"ਫਿਰ---!"<br />-"ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੱਸੇ ਹੀ 'ਬਾਹਰ' ਆ ਗਿਆ----!"<br />-"ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਿਆਰ ਦਾ ਬਾਗ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮਿੱਧੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਤਮਾਵਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਖੋਂ ਲਾਵਾਰਿਸ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਰੱਬੀ-ਸੰਜੋਗ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ!"<br />-"ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੁਸੀਨ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਦੁਲਹਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ---! ਉਸ ਦੇ ਮਾਲੂਕੜੇ ਪੈਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਰਦਲ ਦੀ ਜ਼ੀਨਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ--!"<br />-"ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ--! ਪਰ, ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ! ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ--!"<br />-"ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਮਿਆਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਜੋਤ ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਮਾਮ ਹਸਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਦੋਫ਼ਾੜ ਹੋਏ ਦਿਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਦ 'ਉਹ' ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫ਼ੋਕੀਆਂ ਤਸੱਲੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਲ-ਪਲ ਮਰਿਆ ਹਾਂ!"<br />-"ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਐਸੇ ਦੀਪ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਾਲ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਮਨਹੂਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਵੀ ਬੁਝਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ!"<br />-"ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ? ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਤਸੱਵਰ, ਉਸ ਦਾ ਖਿਆਲ, ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਮੋੜ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ-ਸਾਥ ਨਿਭਦਾ ਹੈ!"<br />-"ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਘੀ-ਹੁਸੀਨ ਬੁੱਕਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ 'ਟਿੱਚ' ਜਾਣਦਾ ਹੈ! ਊਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਭੇਦ-ਭਰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੀ ਉਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮੰਗਦਾ ਹੈ---!"<br />ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ? ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ?<br />ਰਾਤ ਉਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਜਰ ਗਈ ਸੀ!<br /><br /><br />ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ.....<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/4492175953544123795-712729975957060065?l=chakbakhtu1.blogspot.com' alt='' /></div>1http://www.blogger.com/profile/10516116711587509430noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-4492175953544123795.post-51872929971465082152010-12-27T11:17:00.000-08:002010-12-27T11:25:26.065-08:00ਤਿੰਨੇ ਟਰਾਲੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਸਾਇਪਰੱਸ ਦੇ "ਸੀ-ਪੋਰਟ" 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।<br />ਉਥੇ ਇਕ ਸਿ਼ੱਪ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।<br />ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ "ਆਈਦੇ-ਆਈਦੇ" ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱ਼ਪ ਵਿਚ ਵਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਵਿੱਚੇ ਹੀ ਮਨਜੀਤ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਰਾ ਉਸ ਦੀ 'ਵਾੜ' ਸਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ 'ਖਰੂਦੀ-ਸਾਹਣ' ਉਜਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਤਨ-ਜਿਸਮ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਿੱਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਮੁੰਡਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। <br />ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਸਾਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਉਪਰ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਈ ਗਏ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬਿੱਲੇ ਦਾ ਮਨ ਕਿਰਕ ਗਿਆ। ਬਗੈਰ ਲੂਣ-ਮਿਰਚ ਤੋਂ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਬਤਾਊਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਅੱਧ-ਪੱਕੇ ਚੌਲ ਸਨ। ਚੌਲਾਂ ਉਪਰ ਅੱਧ-ਕੱਚੇ ਬਤਾਊਂ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਮਰੇ ਚੂਹਿਆਂ ਵਰਗੇ ਜਾਪੇ। ਘੂਰਦੇ ਜਿਹੇ!<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਧੀ।<br />ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ।<br /><a name='more'></a>ਚਾਰ ਦਿਨ ਇਹ ਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ।<br />ਸਿ਼ੱਪ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਦਾ ਦਿਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਿਸ ਮੁੜਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਗਿੱਦੜਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰਲੇ ਬਿੱਲੇ ਵਾਂਗ ਮਜਬੂਰ ਸੀ। ਨਾ ਉਸ ਕੋਲ ਟਿਕਟ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਸਪੋਰਟ।<br />ਸਿਰਫ਼ ਜੈਬੇ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਦੋ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਅਤੇ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਹਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਹੀ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਅਮਾਨਤ ਵਾਂਗ ਸਾਂਭੇ ਹੋਏ ਸਨ- ਲਕੋ-ਛੁਪਾ ਕੇ!<br />ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਰੱਬੀ ਦਾਤ ਵਾਂਗ!<br />ਉਹ ਸਿ਼ੱਪ 'ਤੇ ਦਿਨ-ਕਟੀ ਜਿਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਵੇਰੇ ਜਿਹੜੀ ਚਾਹ ਮਿਲਦੀ ਸੀ,ਉਸ ਵਿਚ ਨਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਹਵੇ ਵਰਗੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਿਸਮ 'ਤੇ ਖੁਰਕ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।<br />ਸਿ਼ੱਪ ਉਪਰ ਇਕ ਕੰਟੀਨ ਸੀ।<br />ਪਰ ਪੈਸਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਨਜਾਇਜ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਛੁਪਾਅ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਬਘਿਆੜਾਂ ਨੇ ਝਬੁੱਟ ਮਾਰ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਖੋਹ-ਖਿੰਝ ਲੈਣਾ ਸੀ।<br />ਕੁਦਰਤੀਂ, ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਬਿੱਲੇ ਦੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲ ਦਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਬਿੱਲਾ ਉਸ ਅੱਧਖੜ੍ਹ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ 'ਮਾਮਾ' ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਬਿੱਲਾ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਮਾਮੇ' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰੈੱਡ ਅਤੇ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਵਧਿਆ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ। ਦੋ ਡੰਗ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ 'ਕਲਾਸ' ਹੋਇਆ।<br />ਮਨਜੀਤ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<br />ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਲਟੀ ਜਿਹੀ ਆਉਂਦੀ। ਹਬਸ਼ੀ ਦੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗੀ ਜਿਲਬ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਭੁਲਾ ਪਾਉਂਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚਿਆਣ ਜਿਹੀ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ। ਉਹ ਅਵੱਤ ਜਿਹੇ ਲੈ ਕੇ ਮਨ ਹਲਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ।<br />ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਸਿ਼ੱਪ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕੀਤਾ।<br />ਪੂਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਸਿ਼ੱਪ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।<br />ਇਕ ਰਾਤ ਸਿ਼ੱਪ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਭਮੱਤਰੇ ਜਿਹੇ ਝਾਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਘੁੱਟਾਂਬਾਟੀ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ।<br />ਦੋ ਕੁ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਿ਼ੱਪ ਹੋਰ ਆ ਗਿਆ। ਸਿ਼ੱਪ ਨਾਲ ਸਿ਼ੱਪ ਰੱਸੇ ਪਾ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ। ਦੋਨੋਂ ਸਿ਼ੱਪ ਬਰਾਬਰ-ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ। <br />ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਸੀ।<br />ਦੂਰੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਿਲ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਘੁੱਪ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਸੀ।<br />ਬੱਸ! ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਸਿ਼ੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਚਾਨਣ ਦਿਲ ਧਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਸੌ ਦਾ ਪੰਜ ਸੌ ਮੁੰਡਾ ਹੀ ਸਾਈਡਾਂ ਟਪਾ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਵੜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਇਹ ਸਿ਼ੱਪ ਜੰਗਾਲ ਦਾ ਇਤਨਾ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੰਗਾਲ ਦੇ ਖਲੇਪੜ ਡਿੱਗਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਧ ਦੇ ਲਿਉੜ ਡਿੱਗਦੇ ਐ!<br />ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਿ਼ੱਪ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ 'ਕਿਰ-ਕਿਰ' ਪੈਂਦੀ। ਦਿਲ 'ਸਹਿ-ਸਹਿ' ਕਰਦਾ।<br />-"ਬਾਈ ਸਿਰੇ ਲੱਗਾਂਗੇ ਕਿ ਨਹੀਂ?" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਐ-ਮਿੱਤਰਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣੈਂ-ਰੱਬ-ਰੱਬ ਕਰੋ!" ਬਾਈ ਨੇ ਉਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।<br />ਇਸ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ ਹੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ। ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੇ। ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ।<br />ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ-ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੱਲਾਹ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੱਥੇ ਰਗੜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<br />ਇਸ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਟਾਈਮ ਖਾਣਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਦਾਲ ਅਤੇ ਚੌਲ! ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੂੰਗੀ-ਮਸਰਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਉਪਰ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।<br />ਇਸ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਬਿੱਲਾ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਬਿਮਾਰ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਈ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਗਏ। ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣੋਂ ਵੀ ਹਟ ਗਈ। <br />ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਪੇਟ ਨੇ ਨਾ ਝੱਲਿਆ। ਉਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੱਦਾਂ ਬੰਨੇ ਟੱਪਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਹ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ।<br />ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਤਣਾਓ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਝਗੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਖਾਣਾ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿ਼ਆਦਾ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਖਾਣੇ ਵੇਲੇ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕੁੱਕੜ-ਖੇਹ ਉਡਣ ਲੱਗੀ। <br />ਸਿ਼ੱਪ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇਣ 'ਤੇ ਖਾਣਾ ਦੋ ਥਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਗਰੀਸ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਟਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ!<br />ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਲਾ ਚੱਲਿਆ।<br />ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਤੀ ਰਹੀ।<br />ਸਿ਼ੱਪ ਇਟਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਹਰ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਡਾਲਰ ਮੰਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਡਾਲਰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੈਪਟਨ ਦਾ ਕਥਨ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸਾਂ ਲੈਣ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਇਹ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਡਾਲਰ ਬੱਸਾਂ ਲਈ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ? ਨੰਗਾਂ ਦੇ ਨੰਗ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇਂ! ਖਾਲੀ ਜੇਬਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾੜ ਵਿਚ ਫ਼ਸੇ ਬਿੱਲੇ ਵਾਂਗ ਝਾਕਦੇ!<br />ਬਾਈ, ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਸੀ। ਜੇਬਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੀ ਸਨ।<br />ਕੈਪਟਨ ਬਦਨੀਤੀ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਇਆ।<br />ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਿ਼ੱਪ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੀ-ਪੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦਾ। ਬੱਤੀਆਂ ਵੱਲ ਹੱਥ ਕਰਕੇ ਉਹ "ਇਤਾਲੀ-ਇਤਾਲੀ" ਕਰ ਛੱਡਦਾ। ਪਰ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਹੀ ਸਿ਼ੱਪ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀ ਘੜੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਉਂਦੇ? ਡਾਲਰ ਕਿਹੜੀ ਬੈਂਕ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ?<br />ਹਰ ਰੋਜ ਕੈਪਟਨ ਇਹੋ ਵਰਤਾਰਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਗਰ ਮੁੰਡੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦੇ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਘੜਿਆ-ਘੜਾਇਆ ਉਤਰ ਦੇ ਛੱਡਦਾ: ਮੌਸਮ ਖਰਾਬ ਹੈ-ਬੋਟਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ!<br />ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ।<br />ਕੈਪਟਨ ਦਾ ਉਹ ਹੀ ਚੱਕਰਵਿਊ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਾਣੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਪਰੋਂ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਬਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਟੁੱਟਣ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੱਠ-ਨੌਂ ਜਾਣੇਂ ਇਕ ਟੋਲੀ ਜਿਹੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕੈਪਟਨ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ।<br />ਅੱਗਿਓਂ ਕੈਪਟਨ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰੱਜਿਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ "ਕਦ ਪਹੁੰਚਾਂਗੇ?" ਦਾ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ 'ਅਲੀ-ਅਲੀ' ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲ ਪੈ ਗਿਆ। ਬੁਰੀ 'ਤੇ ਆਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਧਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਸੇਕ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੜ੍ਹਕੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਕੜ ਵਾਂਗ ਮਧੋਲ ਧਰਿਆ ਸੀ।<br />ਅੱਧੀ ਕੁ ਰਾਤੋਂ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਟੁਆਇਲਟ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਢਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਘੜੀਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਹੈਂਡਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਉਸ ਹੇਠੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ।<br />ਇਸ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਸਨ। ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਨੇਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਬੀੜੀਆਂ-ਪੀਣੇਂ" ਆਖ ਕੇ ਹੀ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੇ। ਅਗਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਤੋਂ ਨਾ ਬਚਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਇਤਨੀ ਖਲਕਤ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਣਾ ਸੀ?<br />ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਡਰ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਭੈਅ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />ਅਗਲੀ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਬੋਟਾਂ ਪੁੱਜ ਗਈਆਂ। ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਪਰ ਏਜੰਟਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਨਿਹਰੀ ਮੌਕਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਐ ਕੱਢੋ! ਜਿਹੜੇ ਰੁੜ੍ਹਦੇ ਐ-ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣ ਦਿਓ! ਕੋਈ ਫਿ਼ਕਰ ਨਹੀਂ! ਖਾਣ ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ! ਮਰਨ ਦਿਓ ਪਰ੍ਹੇ!<br />ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਕੇ ਬੋਟਾਂ ਸਿ਼ੱਪ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਅਜਗਰ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਿਜਲੀ ਕਟਕਦੀ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਗੱਜਦਾ ਸੀ!<br />ਪਹਿਲੀ ਬੋਟ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਵਾ ਕੁ ਸੌ ਮੁੰਡੇ ਵਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਕੁਰਲਾਹਟ ਮਚਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br />ਬੋਟ ਤੁਰ ਗਈ।<br />ਬਾਈ ਅਤੇ ਬਿੱਲੇ ਹੋਰੀਂ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਦੂਸਰੀ ਬੋਟ ਨੇੜੇ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੜੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br />-"ਉਏ ਜਲਦੀ ਵੜ ਜਾਓ ਭੈਣ ਚੋਦੋ! ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਰਵਾ ਧਰੋਂਗੇ!"<br />ਬਿੱਲਾ, ਮਨਜੀਤ, ਬਾਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਉਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੀ ਭੁਗਤ ਸੁਆਰਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਛੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਰਿਵਾਲਵਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ।<br />ਬੋਟ ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ "ਘਿਰਰ-ਘਿਰਰ" ਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। <br />ਬੋਟ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<br />ਉਹਨਾਂ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਬੋਟ ਮੰਗਵਾ ਲਈ। ਬੋਟ ਨਾਲ ਬੋਟ ਬੰਨ੍ਹੀ ਗਈ।<br />ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ।<br />ਅਜੇ ਇਹ ਬੋਟ ਵੀ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਚੱਲੀ ਸੀ ਕਿ ਬਿੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੋਟ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਕਿਸੇ ਕੱਸੀ ਵਾਂਗ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਿਵਾਲਵਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ।<br />ਪਰ ਜਿੰਨਾਂ ਕੁ ਪਾਣੀ ਉਹ ਕੱਢਦੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿ਼ਆਦਾ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਬੋਟ ਵਿਚ ਭਰ ਜਾਂਦਾ। ਕਰੋਪੀ ਰੱਬ ਦੀ, ਬੋਟਾਂ ਦੇ ਟੋਚਨ ਵਾਲਾ ਰੱਸਾ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਬੋਟ ਰੁਕ ਗਈ। ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਿੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬੋਟ ਦਾ "ਹਾਊਸ-ਪਾਈਪ" ਫ਼ਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਬੋਟ ਚੱਲਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ ਸੀ। <br />ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਕਰਕੇ ਟੋਚਨ ਵਾਲੀ ਬੋਟ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜੀ ਗਈ। ਜਦ ਬੋਟ ਆਈ ਤਾਂ ਬੋਟ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਉਸ ਬੋਟ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 'ਰਫੂ-ਚੱਕਰ' ਹੋ ਗਏ। ਇਕੱਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਬੋਟ ਵਿਚ ਹੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਤਰਸ ਸੀ? ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।<br />ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਸਰਦੀ ਕਾਰਨ ਮੁੰਡੇ 'ਥਰ-ਥਰ' ਕੰਬੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਨਜੀਤ ਦਾ ਦੰਦ-ਕੜਿੱਕਾ ਵੱਜੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦਹਾੜੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />-"ਬਾਈ-ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਭੱਜ ਗਏ-ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਧੀ?" ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢੋ! ਵਿਧੀ ਰੱਬ ਬਣਾਊ-ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰੋ-ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰੋ!" ਬਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ-ਰਾਮ-ਅੱਲਾਹ" ਧਿਆਉਂਦੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ।<br />ਪਾਣੀ ਕੱਢਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ।<br />ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੱਤ ਕੁ ਵਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿ਼ੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਸਿ਼ੱਪ ਬਹੁਤ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਸੀ।<br />ਬਾਈ ਨੇ ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਪੱਗ ਲੁਹਾ ਲਈ। ਪੱਗ ਪਾੜ ਕੇ ਸਿ਼ੱਪ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਈ। ਸਿ਼ੱਪ ਨੇ ਇਧਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਫੜ ਲਈ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਲੱਗ ਗਏ।<br />ਸਿ਼ੱਪ ਨੇ ਬੋਟ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਗੇੜੇ ਲਾਏ ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ "ਹੈੱਲਪ-ਹੈੱਲਪ" ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ-ਜੋੜ ਕੇ ਦਿਖਾਏ।<br />ਡੋਲ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਸਿ਼ੱਪ ਬੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਿ਼ੱਪ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲੀਸ ਆਪਣੀਆਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।<br />ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਬੋਟ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਲੀਸ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਹੈਰਾਨ ਸੀ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਸੇ ਪਾ ਕੇ ਬੋਟ ਸਿ਼ੱਪ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਪੁਲੀਸ ਨੇਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਇਕ ਸੌ ਪੈਂਹਟ ਮੁੰਡੇ ਸਨ।<br />ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<br />ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਖੜ੍ਹੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਸੋਟੇ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਨਿਰੋਲ ਇਟਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।<br />-"ਪਾਅਲੇ ਇਤਲੀਆਨੋ?" ਇਕ ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਇਟਾਲੀਅਨ ਬੋਲੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?<br />-"ਨ੍ਹੋ! ਇੰਗਲਿਸ਼! ਇੰਗਲਿਸ਼!!" ਮਨਜੀਤ ਬੋਲੀ।<br />-"ਓ ਕੇ!"<br />-"ਇੰਦੀਆਮੋਂ ਕਾਪੀਤੇਨ!" ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ।<br />ਪੂਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਸਿ਼ੱਪ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਸੀ-ਪੋਰਟ 'ਰੱਜੋ-ਕਲਾਵਾਰੀਆ' ਲੱਗ ਗਿਆ। ਸੀ-ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕੋਈ ਅੱਠ-ਨੌਂ ਸੌ ਬੰਦਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। <br />ਥੋੜੀ-ਥੋੜੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ।<br />ਸੀ-ਪੋਰਟ ਦੇ ਪੁਲੀਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਹੋਈ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਏ ਗਏ।<br />ਜਦੋਂ ਮਨਜੀਤ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਬਾਗੋਬਾਗ ਹੋ ਗਿਆ।<br />-"ਕਾਂਗਰੈਚੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਮਿਸਜ਼ ਕੌਰ!" ਡਾਕਟਰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਜੋਗੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।<br />-"ਵੱਟ ਫ਼ੌਰ----?" ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਯੂ ਆਰ ਪ੍ਰੈੱਗਨੈਂਟ!" ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਨਵੀਂ ਅਲਾਮਤ ਆ ਚਿੰਬੜੀ ਸੀ।<br />ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਮਨਜੀਤ ਹੁਬਕੀਏਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਡਾਕਟਰ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਝੱਲੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਮਲੀ-ਬਦਮਗਜ ਤਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ!<br />-"ਯੂ ਨ੍ਹਾਟ ਹੈਪੀ?" ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਆਈ ਡੋਂਟ ਨੋਅ-ਹੂਅ ਇੱਜ਼ ਦਾ ਫ਼ਾਦਰ ਆਫ਼ ਦਿਸ ਚਾਈਲਡ!"<br />-"ਓਹ ਰੀਅਲੀ! ਯੂ ਡੋਂਟ ਨੋਅ ਅਬਾਊਟ ਦੈਟ?"<br />-"-----।" ਉਹ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਸਿਰ ਫੇਰਦੀ ਹੋਈ।<br />-"ਆਈ ਐੱਮ ਰੇਪਡ, ਡਾਕਟਰ!" ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।<br />-"ਹੂਅ ਹੀ ਵਾਜ਼?"<br />-"ਦੇਅਰ ਵਰ ਮੈਨ੍ਹੀ-ਨ੍ਹਾਟ ਓਨਲੀ ਵੱਨ!"<br />-"ਹਾਓ ਮੈਨ੍ਹੀ?" ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਡਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ।<br />-"ਸੋ ਰਫ਼ਲੀ ਅਬਾਊਟ ਫ਼ੋਰਟੀ!"<br />-"ਫ਼ੋਰਟੀ!"<br />-"ਯੈੱਸ ਡਾਕਟਰ-ਫ਼ੋਰਟੀ!"<br />-"ਵੈਰ੍ਹੀ ਬੈਅਡ! ਵੈਰ੍ਹੀ-ਵੈਰ੍ਹੀ ਸੈਅਡ!" ਡਾਕਟਰ ਸਿਰ ਫੇਰਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦਰਦ ਜ਼ਰੂਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ।<br />ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਣ ਲਈ ਮੀਟ ਅਤੇ ਚੌਲ ਆ ਗਏ। ਭੁੱਖੇ ਮੁੰਡੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਏ। ਪਰ ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਨਾ ਖਾਧੇ। ਉਸ ਅੰਦਰ ਅਜ਼ੀਬ ਉਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।<br />-"ਮਨਜੀਤ-ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ?" ਬਿੱਲੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਬਾਈ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਬਾਈ ਜੀ।"<br />ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਨੱਪ ਲਈ।<br />-"ਖਾ ਲੈ ਸਹੁਰੀਏ! ਇਉਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਰਜੇਂਗੀ!"<br />-"ਬਾਈ ਜੀ-ਐਦੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਈ ਜਾਵਾਂ-ਹੋਰ ਕੀ ਲੈਣੈਂ? ਬਥੇਰ੍ਹਾ ਨਰਕ ਭੋਗ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ।"<br />-"ਕੁੜੀਏ ਹੁਣ ਸੰਸਾ ਨਾ ਕਰ! ਹੁਣ ਆਪਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਸ ਕੋਲੇ ਐਂ-ਹੁਣ ਇਹੇ ਤਣ ਪੱਤਣ ਲਾ ਕੇ ਹਟਣਗੇ।" ਬਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਘੁੰਡੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਖਾਣਾ ਨਾ ਖਾਧਾ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਉਸ ਲਈ ਚਿਪਸ ਅਤੇ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਲੈ ਆਏ।<br />ਪਰ ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਫੜ ਕੇ ਤਾਂ ਰੱਖ ਲੈ ਸਹੁਰੀਏ! ਫੇਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੂ ਤਾਂ ਕੀ ਖਾਏਂਗੀ?" ਬਾਈ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚਿਪਸ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਭੁੱਬ ਮਾਰ ਕੇ ਬਾਈ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਈ 'ਚੋਂ ਰੱਬ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।<br />ਉਹ ਕੱਖੋਂ ਹੌਲੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਸੀ।<br />ਇਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਬਾਪ ਕੌਣ ਸੀ? ਇਸ ਦਾ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਕੱਖ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਨਾ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਅੰਦਰ ਪਾਪ ਦਾ ਫ਼ਲ ਪਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਸੀ? ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਅੰਦਰਲਾ ਖੂਨ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਕ 'ਕਲੰਕ' ਹੀ ਵੱਜਣਾ ਸੀ!<br />ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਬੱਸਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।<br />ਬੱਸਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ।<br />ਉਥੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਬੁਰਸ਼, ਕਾਲਗੇਟ, ਸ਼ੈਂਪੂ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਪੁਲੀਸ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੁਰਸ਼ ਕੀਤਾ।<br />ਗਰਮ-ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾ ਲਏ।<br />ਮਨਜੀਤ ਨਹਾਉਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿਚ ਕਮਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮੁੱਕੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਉਹ ਇਸ ਪਾਪ ਦੇ "ਵੱਟੇ" ਨੂੰ ਕੌੜ-ਤੁੰਮੇਂ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਮਗਰ "ਅਲੇਹੇ" ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੂਤ ਬਣ ਚਿੰਬੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਦੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਰਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ! <br />ਉਹਨਹਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈ।<br />ਪੁਲੀਸ ਵੱਲੋਂ ਬਿਸਕੁਟ, ਚਾਕਲੇਟ, ਕੇਲੇ, ਸੇਬ, ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਮਨਜੀਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਨਾ ਧਰਿਆ। ਉਹ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਨ-ਸਰਾਂ ਹੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਜੜੀ-ਉਜੜੀ!<br />ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਛੇ ਵਜੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅਦਾਲਤ ਲੱਗ ਗਈ। ਔਰਤ ਜੱਜ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸ ਦੇ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਾਲ ਸਨ।<br />ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ-ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਲਈ "ਵਕਤੀ-ਸ਼ਰਣ" ਮਿਲ ਗਈ। ਖੁਸ਼ੀ ਫ਼ੈਲ ਗਈ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇੜਾ ਆ ਗਿਆ।<br />ਪੁਲੀਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗੱਦੇ ਲਿਆ ਸੁੱਟੇ।<br />ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਿਸਕੁਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਛਾਦ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<br />ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜੁੱਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਨੀਂਦਰੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਪਲ ਵਾਂਗ ਬੀਤ ਗਈ। ਪਰ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਮਿਲੀ ਸੀ।<br />ਸਵੇਰੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ੳਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਦੀ "ਵਕਤੀ-ਸ਼ਰਣ" ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਤੁਰ-ਫਿਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਦਸ-ਦਸ ਯੂਰੋ ਵੀ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। <br />ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰਕਸੇ ਕਸ ਲਏ। ਪਰ ਮਨਜੀਤ ਵਾਪਿਸ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਲਈ ਬਜਿ਼ਦ ਸੀ। ਅੜੀ ਹੋਈ ਸੀ!<br />-"ਸਹੁਰੀਏ! ਮਸਾਂ ਅੱਧ ਟਿਕਾਣੇਂ ਲੱਗੀ ਐਂ-ਜਿੱਧਰ ਜਾਣੈਂ-ਜਾ ਵੜ! ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ?" ਬਾਈ ਨੇ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਨਹੀਂ ਬਾਈ ਜੀ-ਮੈਂ ਵਾਪਿਸ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਣੈਂ।" ਉਹ ਭਰਾ ਵਰਗੇ ਬਾਈ ਕੋਲ ਰੋ ਪਈ।<br />ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ।<br />-"ਸਰ! ਆਈ ਵਾਂਟ ਟੂ ਗੋ ਬੈਕ ਟੂ ਇੰਡੀਆ!"<br />-"ਇੰਡੀਆ ਬੈਕ?"<br />-"ਯੈੱਸ ਸਰ!"<br />-"ਪਲੀਜ਼ ਕਮ ਵਿਦ ਮੀ।" ਉਸ ਨੇ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।<br />-"ਚੰਗਾ ਬਾਈ ਜੀ-ਮੈਂ ਚੱਲਦੀ ਐਂ-ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾਂ ਪੱਤਰ?" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ ਕੁੜਇੇ-ਹੁਣ ਫ਼ਾਰਗ ਹੋ ਗਏ ਐਂ-ਆਪੇ ਈ ਫ਼ੋਨ ਕਰਲਾਂਗੇ-ਘਰਦਿਆਂ ਦੀ 'ਵਾਜ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਾਬੜੇ ਪਏ ਐਂ।" ਬਾਈ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਮਨਜੀਤ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਤੁਰ ਗਈ।<br />ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਬਾਈ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਟੋਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਸਾਂਝ ਸੀ? ਕਿਹੜੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਮੇਲ ਸੀ? ਕਿਹੜੇ ਪਲ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਸੀ?<br />-"ਬਾਈ---!" ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਾਈ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਧਰ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਰਿੱਕੀ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਧਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ।<br />-"ਹਾਂ-ਕੀ ਗੱਲ ਐ?"<br />-"ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਤੇ ਭਣੋਈਆ ਰਹਿੰਦੇ ਐ ਇਟਲੀ 'ਚ-ਆਪਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੇ ਚੱਲਦੇ ਐਂ।" ਰਿੱਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਚਲੋ!"<br />ਬਾਈ, ਬਿੱਲਾ, ਰਿੱਕੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਰੱਜੋ-ਕਲਾਵਾਰੀਆ ਦੇ ਰੇਲਵੇ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। ਮੇਲੇ ਜਾਣ ਵਾਂਗ!<br />ਪੁਲੀਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰੇਲਵੇ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਥੋਂ ਪੰਜ ਕੁ ਮਿੰਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਸਤਾ ਸੀ।<br />ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੁੱਜ ਗਏ।<br />ਟਰੇਨ ਫੜ ਕੇ ਉਹ 'ਰੋਮ' ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਟਰੇਨ ਇਕ ਸਿ਼ੱਪ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਜਾ ਲੱਗੇ।<br />ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਰੋਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਤਰ ਕੇ ਰਿੱਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਭੈਣ ਨੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ 'ਹੈਲੋ' ਆਖੀ ਤਾਂ ਰਿੱਕੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਲਕ ਛੁੱਟ ਪਿਆ।<br />-"ਬਬਲੀ! ਮੈਂ ਰਿੱਕੀ ਬੋਲਦੈਂ--!"<br />-"ਰਿੱਕੀ! ਕਿੱਥੋਂ?"<br />-"ਰੋਮ ਤੋਂ।"<br />-"ਇਕ ਮਿੰਟ-ਫ਼ੋਨ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜਾਉਂਨੀ ਆਂ।"<br />-"ਓ ਕੇ।"<br />-"ਹੈਲੋ---!" ਉਧਰੋਂ ਖੁਰਦਰੀ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ। ਖੱਦਰ ਵਾਂਗ ਪਾਟਦੀ ਅਵਾਜ਼!<br />-"ਜੀਜਾ ਜੀ-ਪੈਰੀਂ ਪੈਣਾ!"<br />-"ਕਿੱਥੋਂ ਬੋਲਦੈਂ?"<br />-"ਰੋਮ ਤੋਂ ਜੀ।"<br />-"ਰੋਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੈ-ਕਿੱਥੋਂ ਰੋਮ ਤੋਂ?"<br />-"ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜੀ।"<br />-"ਕਿੰਨੇ ਜਾਣੇਂ ਓਂ?"<br />-"ਦਸ।"<br />-"ਤੂੰ ਅੱਧਾ ਕੁ ਘੰਟਾ ਰੁਕ-ਮੈਂ ਆਇਆ।" ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਮੀਂਹ ਬੜਾ ਤੇਜ਼ ਵਰ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਸੀਤ ਹਵਾ ਵਿਚ ਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ।<br />ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਬਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਕੰਡੇਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।<br />ਠਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਇਕ ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਵੇਟਿੰਗ-ਰੂਮ" ਵਿਚ ਲਿਆ ਬਿਠਾਇਆ।<br />ਪੂਰੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਬੀਤ ਗਏ।<br />ਪਰ ਰਿੱਕੀ ਦੇ 'ਜੀਜਾ ਜੀ' ਨਾ ਆਏ।<br />ਰਿੱਕੀ ਨੇ ਫਿਰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ।<br />'ਜੀਜਾ ਜੀ' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੋਕ ਕੇ ਉਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਜੇ ਤੂੰ ਆਉਣੈਂ ਤਾਂ ਲੈ ਜਾਨੈਂ-ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਐਨੀ ਕੁਤੀਹੜ ਨ੍ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਣੀ-ਤੁਸੀਂ ਇੰਡੀਅਨ ਉਜੱਡ ਲੋਕ-ਥੋਨੂੰ ਕੀ ਪਤੈ ਬਈ ਬਾਹਰ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਐ? ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਆਲਾ ਪਿੰਡ ਨ੍ਹੀ ਬਈ ਜੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇਂ ਵੱਧ ਆ ਗਏ-ਦੋ ਮੰਜੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦਿਓਂ ਮੰਗ ਲਿਆਮਾਂਗੇ।"<br />ਰਿੱਕੀ ਨੂੰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬਾਈ ਨੇ ਆਪਾ ਸਮੇਟਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।<br />-"ਠੀਕ ਐ ਜੀਜਾ ਜੀ-ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ 'ਕੱਲੇ ਨੂੰ ਈ ਲੈ ਜਾਓ।" ਰਿੱਕੀ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।<br />-"ਕਰਾੜ ਲੋਕ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਧੰਗੇੜ੍ਹ ਕਦੋਂ ਝੱਲਦੇ ਐ?" ਬਾਈ ਨੇ ਬਿੱਲੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।<br />ਉਹਨਾਂ ਵੇਟਿੰਗ-ਰੂਮ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਫ਼ੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਹਰ ਸਰਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਪੁਰਾ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਠੰਢ ਕੰਬਣੀ ਚਾਹੜਦੀ ਸੀ।<br />ਪੂਰਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਣ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਭਲਵਾਨੀ ਗੇੜੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕੋਈ ਕਿਨਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਡੋਲਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ, ਕਪੜਛੱਲਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।<br />ਬਾਹਰ ਟੈਕਸੀ ਸਟੈਂਡ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਇੰਡੀਅਨ ਮੁੰਡੇ ਮਿਲ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਫ਼ੀ ਪਿਆਈ। 'ਪੀਜ਼ਾ' ਖੁਆਇਆ। <br />-"ਬਾਈ ਜੀ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ?" ਬਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਾਂ ਬਾਈ ਰੱਜੋਮੀਲੀਆ 'ਚ ਐ।"<br />ਬਾਈ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਅਸੀਂ ਤੁਹਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈ ਦਿੰਨੇ ਐਂ-ਤੁਸੀਂ ਰੱਜੋਮੀਲੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਚਲੇ ਜਾਓ!"<br />-"ਉਥੋਂ ਰੱਬ ਕੋਈ ਹੀਲਾ ਆਪੇ ਈ ਬਣਾ ਦਿਊ।" ਬਾਈ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ 'ਤੇ ਅਥਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਰੱਬ ਦੀ ਰਜਾ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ!<br />ਉਹਨਾਂ ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਬਾਈ ਨੂੰ ਰੱਜੋਮੀਲੀਆ ਦੀਆਂ ਟਰੇਨ-ਟਿਕਟਾਂ ਲੈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪੰਜਾਹ-ਪੰਜਾਹ ਯੂਰੋ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਮੁੰਡੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਬਣ ਕੇ ਮਿਲੇ ਸਨ।<br />ਬਾਕੀ ਮੁੰਡੇ ਰੋਮ ਰਹਿ ਕੇ ਕੋਈ ਅਗਲਾ ਜੁਗਾੜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰੋਮ ਹੀ ਰਹਿ ਪਏ।<br />ਬਿੱਲਾ ਅਤੇ ਬਾਈ ਟਰੇਨ ਫੜ ਕੇ ਰੱਜੋਮੀਲੀਆ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਚਾਰ ਹੀ ਵੱਜੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਐਡਰੈੱਸ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕ ਦੇਸੀ ਮੁੰਡਾ ਮਿਲ ਪਿਆ।<br />-"ਬਾਈ ਜੀ ਅਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਣੈਂ-ਥੋਨੂੰ ਐਡਰੈੱਸ ਦਾ ਪਤੈ?" ਬਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਬਾਈ ਜੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ-ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ-ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।"<br />ਉਹ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਉਠੇ।<br />-"ਤੁਸੀਂ ਬਾਈ ਜੀ-ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਐਂ?" ਬਾਈ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਪੁੱਛ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਜਬੂਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।<br />-"ਮੈਂ ਬਾਈ ਜੀ ਥੋਡੀ ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ-ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਇੱਥੋਂ ਉਜੜ ਕੇ ਰੋਮ ਚੱਲਿਐਂ।"<br />ਬਿੱਲੇ ਅਤੇ ਬਾਈ ਨੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਮ ਵਾਲੀ ਟਰੇਨ ਫਿਰ ਫੜ ਲਈ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਚੈੱਕਰ ਆ ਗਿਆ। ਟਿਕਟਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੈੱਕਰ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਸਟੇਅ' ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਪੇਪਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਪਰਤ ਆਇਆ।<br />ਉਹ ਕੁਝ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।<br />-"ਆਰ ਯੂ ਫਰੌਮ ਇੰਡੀਆ?"<br />-"ਯੈੱਸ।" ਬਿੱਲਾ ਬੋਲਿਆ।<br />-"ਆਈ ਹੈਵ ਬਿੰਨ ਇੰਨ ਇੰਡੀਆ।"<br />-"ਵੇਅਰ?"<br />-"ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਪਟਨਮ।"<br />ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।<br />ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਦੋਂ ਰੋਮ ਆ ਗਿਆ। ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਨੂੰ ਚੈੱਕਰ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਯੂਰੋ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ 'ਧੰਨਵਾਦ' ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।<br />ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੱਠ-ਸੱਠ ਯੂਰੋ ਹੋ ਗਏ।<br />ਉਹ ਪੁੱਛ-ਪੁਛਾ ਕੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਭਜਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਬੱਬੂ ਨਾਲ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਕੀਤਾ। ਸੀਤਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ।<br />ਬੱਬੂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰਦੇ ਅਤੇ ਸੀਤਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਫਿਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<br />ਉਸ ਦਾ ਰੋਣ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।<br />ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧਰਾਲੀਂ ਵਗੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />ਬਾਈ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਹੀ ਹਾਲ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਖਬਰ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਦਿਲੋਂ ਪੱਥਰ-ਬੋਝ ਲਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।<br />ਦੁਪਿਹਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਬੰਦੇ ਮਿਲੇ। ਤੱਕਣੀਂ-ਪਰਖਣੀਂ ਤੋਂ ਉਹ ਬੜੇ ਚਤਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਝੱਗੇ-ਲਾਹੂ ਬੰਦੇ!<br />-"ਭਾਅ ਜੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ 'ਚ ਲੱਗਦੇ ਓਂ?" ਇੱਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੱਕਲਾ-ਨਜ਼ਰਾਂ ਬਾਈ ਦਾ ਅੰਦਰ ਫਰੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />ਬਾਈ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿ ਸੁਣਾਈ।<br />-"ਅਸੀਂ ਭਾਅ ਜੀ ਬੰਦੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਈ ਕਰਦੇ ਆਂ।" ਦੂਜਾ ਬੋਲਿਆ।<br />ਬਾਈ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਣ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ।<br />ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।<br />ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ 'ਚੋਂ ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਬਾਲੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<br />-"ਆਹ ਜਾਹ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਡੀਕੀ ਜਾਨੈਂ-ਅੱਖਾਂ ਪਕਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੂੰ ਤਾਂ-ਇਕ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ ਗੁਰਕੀਰਤ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਉਂਦੈ-ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਯੈਹਣੋਂ ਨ੍ਹੀ ਹੱਟਦਾ-ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦੈ।" ਬਾਲੀ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਸੁਣਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਹੱਸਿਆ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਬਾਲੀ ਦੀ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਏਜੰਟ ਪੈਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਲੀ ਪੈਸੇ ਜਰਮਨ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀਆਂ ਲੂੰਬੜ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣੂੰ ਸੀ। ਅਗਰ ਪੈਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਕਾਰਣ ਬੰਦਾ ਬੜੀ ਜਿ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਟਿਕਾਣੇਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸਨ।<br />ਜਰਮਨ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਠੁੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਏਜੰਟ ਬਾਈ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਤਾਂ ਮੰਨ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਈ ਦਾ ਬੰਦਾ ਪੈਸੇ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਮਿੰਨਤ ਤਰਲਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਬਾਲੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਮਿਲਾਇਆ।<br />-"ਇਹ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲੀ ਹਾਲਤ ਫੇਰ ਕਰਨਗੇ-ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਆ! ਪੈਸੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਈ ਭੇਜ ਦਿੰਨੈਂ-ਪੈਸੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ-ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ-ਤੂੰ ਗੁਰਕੀਰਤ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਈ ਨ੍ਹੀ-ਮੇਰਾ ਵੀ ਐਂ ਬਿੱਲਿਆ!" ਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਧੱਕੇ-ਧੋੜੇ ਅਤੇ ਟੁੱਲ ਖਾਂਦਾ ਉਹ ਜਰਮਨ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ। ਰੁਲਦਾ-ਖੁਲਦਾ ਸਿਰੇ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।<br />-"ਹੁਣ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ?" ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਖੁਰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ।<br />-"ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਖੂਹ 'ਚ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲੋਂ ਸੁੱਖੇ ਕੋਲੇ ਚਲਿਆ ਜਾਹ।" ਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />-"ਸੁੱਖਾ ਕੌਣ ਐਂ?"<br />-"ਮੇਰੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਮੁੰਡੈ-ਇਟਲੀ ਈ ਰਹਿੰਦੈ-ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੰਨੈਂ-ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਲੈ ਜਾਊਗਾ।"<br />ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਸੁੱਖਾ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਵਿਛੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਬਿੱਲਾ ਬਾਈ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਇਆ ਸੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ! ਬਾਈ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਾਈ ਵੀ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਦਾ ਸੀ।<br />ਸੁੱਖਾ ਇਕ ਕਸਬੇ ਜਿਹੇ ਵਿਚ 'ਆਪਰੀਲੀਆ' ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।<br />ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਵਾਹਵਾ ਖ਼ਾਤਿਰ ਹੋਈ। ਦਾਰੂ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ ਉਡੇ! ਠੱਠਾ-ਮਾਖੌਲ ਹੋਇਆ।<br />-"ਬਿੱਲਿਆ! ਇਹ ਯੂਰਪ ਐ-ਇੱਥੇ ਕੰ ਬਿਨਾ ਜਮਾਂ ਈ ਨ੍ਹੀ ਸਰਨਾ ਮਿੱਤਰਾ! ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਬਿਨਾ ਬੰਦਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਮੱਥਾ ਨ੍ਹੀ ਟੇਕਦਾ।" ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸੁੱਖੇ ਨੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸੀ।<br />-"-----।" ਬਿੱਲਾ ਚੁੱਪ ਸੀ।<br />-"ਪੈਸੇ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਮਾਂ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਨ੍ਹੀ ਪਛਾਣਦੀ-ਇੱਥੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਐ-ਪੈਸੇ ਬਿਨਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ-ਚਾਹੇ ਸਕਾ ਭਰਾ ਹੋਵੇ।" ਸੁੱਖਾ ਸੱਚ ਹੀ ਤਾਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਖਾਤਰ ਮਾਵਾਂ, ਬਾਲ ਪੰਘੂੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਝੂਲਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀਐਂ! ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ। ਸਫ਼ੈਦ ਖੂਨ। ਬੰਦਾ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦੈ। ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆਈ ਰੱਖਦੀਐਂ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਣ-ਕਿਣ ਕਰਕੇ ਅਣਖੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਰ 'ਖੱਸੀ' ਹੋ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੀਝਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ!<br />ਪੰਜਾਬਣ ਔਰਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਹਰ ਸੰਭਵ, ਪਰ ਮਿੱਠਾ ਤਸੀਹਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੱਠਪੁਤਲੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੀ ਹੈ! ਯੂਰਪ ਦਾ ਇਕ ਅਜੀਬ, ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਆਪਹੁਦਰਾ ਇਤਿਹਾਸ! ਮਤਲਬਖੋਰ ਇਤਿਹਾਸ! ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਇਤਿਹਾਸ!<br />-"ਕੰਮ ਮਿਲ ਜਾਊਗਾ?" ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />-"ਕੰ ਤਾਂ ਮਿਲ ਜਾਊਗਾ-ਪਰ ਮਿਲੂ ਸਰਕਸ ਦਾ।"<br />-"ਸਰਕਸ ਦਾ?"<br />-"ਆਸਟਰੀਆ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵੇਚਦੇ ਐ-ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਮੁੰਡੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਭਾਂਡੇ ਧੋਂਦੇ ਐ-ਇੱਥੇ ਇਟਲੀ 'ਚ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਸਰਕਸ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਐ-ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਮੈਂ ਖੁਦ ਸਰਕਸ 'ਚ ਕੰਮ ਕੀਤੈ-ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਲੱਗਣੋਂ ਰਿਹਾ।"<br />ਬਿੱਲਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆ ਗਏ। ਸੁੱਖੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਮਿਲਾਨੋਂ' ਦੀ ਟਿਕਟ ਲੈ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਜਾਹ ਯੂਰੋ ਵੱਖ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।<br />ਟਰੇਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਚੱਲਣੀ ਸੀ।<br />-"ਮਿਲਾਨੋਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਈਂ-ਉਥੇ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਬੰਦਾ ਲੈਣ ਆਊਗਾ-ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਈ ਕੰਮ ਕਾਰ ਕਰਦੈ-ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਰਕਸ ਵਿਚ ਰਖਾ ਦਿਊ।" ਸੁੱਖੇ ਨੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।<br />ਬਿੱਲਾ ਮਿਲਾਨੋਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।<br />ਬਰਫ਼ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ।<br />ਠੰਢ ਕੜਾਕਾ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ।<br />ਉਹ 'ਵੇਟਿੰਗ-ਰੂਮ' ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠਾ।<br />ਸਵੇਰੇ ਦਸ ਵਜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਸਰਕਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਨੌਂ ਸੌ ਯੂਰੋ ਮਹੀਨਾ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਆਪਣਾ।<br />-"ਛੇ ਕੁ ਸੌ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਚਣਗੇ-ਜੇ ਪੇਟ ਰੱਖ ਕੇ ਬਚਾਵੇਂਗਾ ਤਾਂ!" ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।<br />ਸਰਕਸ ਦਾ ਕੰਮ ਬੜਾ ਹੀ ਔਖਾ ਸੀ।<br />ਛੇ-ਛੇ ਫੁੱਟ ਦੇ ਕਿੱਲੇ ਬੱਜਰੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਗੱਡਣੇਂ। ਉਹ ਹੀ ਕਿੱਲੇ ਫੇਰ ਪੁੱਟਣੇ। ਪੈਂਦੀ ਬਰਫ਼ ਵਿਚ ਸਰਕਸ ਦੇ ਟੈਂਟ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੇਲਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ ਲਾਹੁੰਣੀ। ਅਥਾਹ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਹੱਥ, ਹੱਡਾਂ ਵਾਂਗ ਆਕੜ ਜਾਂਦੇ। ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ, ਨਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ। ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਆਕੜਿਆ ਮਾਸ "ਜਿਲੂੰ-ਜਿਲੂੰ" ਕਰਦਾ। <br />ਬਿੱਲੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ 'ਅੱਟਣ' ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਖਿਚਾਈ ਅਤੇ ਕਿੱਲੇ ਗੱਡਣ-ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਤੰਗ ਕਰਦਾ। <br />ਬਿੱਲੇ ਦੀ ਬੇਵਾਹ ਹੋ ਗਈ।<br />ਘਰੇ ਕੰਮ ਕਦੇ ਕੋਈ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।<br />ਮਾਲੂਕ ਜਿਹੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਬੜੇ ਭਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਆ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬੜਾ ਹੀ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਠਦੇ-ਬੈਠਦੇ ਦੇ ਦਰਦ ਬਹੁੜੀਆਂ ਪੁਆ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਰੋਣ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਬੇ, ਜੈਬਾ, ਸੀਤਲ ਤਾਂ ਕੀ, ਘਰੇ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ!<br />-"ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਐ।" ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੋਚਦਾ।<br />ਸਰਕਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਗੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਨਾਂ ਤਾਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਆਖਦੇ 'ਜੋਗੀ' ਸਨ।<br />-"ਮੇਰਾ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹੈ-ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ 'ਸਨਵੀਤੋ' ਤੇ 'ਸਨਫੇਲੇਸੇ' ਰਹਿੰਦੇ ਐ-ਆਪਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਚੱਲਾਂਗੇ-ਉਹ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਣ-ਪੱਤਣ ਲਾ ਦੇਣਗੇ-ਬੜੇ ਵਧੀਆ ਬੰਦੇ ਐ।" ਜੋਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਸਰਕਸ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<br />ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<br />ਜੋਗੀ ਅਤੇ ਬਿੱਲਾ 'ਸਨ-ਫੇਲੇਸੇ' ਆ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਸਨ-ਫੇਲੇਸੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 'ਸਨਵੀਤੋ' ਪਹੁੰਚ ਗਏ।<br />ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਮੁੰਡੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।<br />ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ 'ਤੇ ਰਖਵਾ ਲਿਆ। ਕੰਮ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਕੱਟਣ ਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੇਟੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਟਰਾਲੀ 'ਤੇ ਲੱਦਣੀਆਂ। ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕੋਡੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵਿੰਗੀ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਕਮਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਧਣੁੱਖ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ।<br />ਬਿੱਲੇ ਦਾ ਲੱਕ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ।<br />ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<br />ਮਾਲਕ ਤੁਰੰਤ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਜੋੜ ਵਿਚ ਦੋ ਟੀਕੇ ਲਾਏ। ਮਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪਲੱਸਤਰ ਜਿਹਾ ਚੁਮੇੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਆਪ ਹੀ ਲਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ।<br />ਬਿੱਲਾ ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।<br />ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੰਮ ਲਈ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। <br />ਕੰਮ ਸੀ ਤਾਂ ਪੈਸਾ ਸੀ। ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਣਾ ਸੀ? ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦੇਹ ਤੋੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ। ਹਾਸਾ-ਮਾਖੌਲ ਕਰਦੇ। ਟਾਈਮ ਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ। ਪਿੱਛਾ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਝੱਲੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ। ਵਕਤ ਸਾਂਅਵਾਂ ਹੋ ਤੁਰਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਚ-ਮਿਚ ਗਏ ਸਨ। ਜ਼ਖਮ ਆਠਰ ਗਏ ਸਨ।<br />ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸੀ।<br />ਸੀਜ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੰਮ ਮੁੱਕ ਗਿਆ।<br />ਮਾਲਕ ਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਚੁਕਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਹ-ਵੀਹ ਯੂਰੋ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਦਿੱਤੇ। ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੀ ਇਕ-ਇਕ 'ਸਿ਼ਵਾਜ-ਰੀਗਲ' ਦੀ ਬੋਤਲ ਦਿੱਤੀ। ਜੱਫ਼ੀਆਂ ਪਾ-ਪਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।<br />ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ, ਰੋਟੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਤਕਸੀਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤ�